De voedingswaarde van artisjok

Voedingswaardetabel van artisjok per 100 gram:

Per 100 g / mlArtisjokADH*
kcal492,45%
Kj2082,48%
Water (g)824,10%
Eiwit (g)23,57%
Koolhydraten (g)9,53,65%
Suiker (g)9,4
Vet (g)
Verzadigd (g)
E.O.V. (g)
M.O.V. (g)
Omega 6 (g)
Omega 3 (g)
Cholesterol (mg)
Vezels (g)1,54,29%
A (mg)
B1 (mg)0,1412,73%
B2 (mg)0,010,67%
B3 (mg)16,25%
B5 (mg)0,36,00%
B6 (mg)0,032,00%
B11 / Foliumzuur  (ug)5016,67%
B12 (ug)
C (mg)810,67%
D (ug)
E (mg)0,22,00%
Vitamine K (ug)14,812,33%
Natrium (mg)474,70%
Kalium (mg)35310,09%
Calcium (mg)535,30%
Fosfor (mg)13016,25%
IJzer (mg)1,518,75%
Jodium (ug)0,50,33%
Magnesium (mg)227,33%
Koper (mg)0,0910,00%
Selenium (ug)11,82%
Zink (mg)0,53,33%

Bron: Nevo, USDA, Pubmed, CNF
* Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

Over de artisjok
De artisjok is een vrij onbekende en onbeminde groente, maar in de Zuidelijke landen een stuk populairder. Artisjok heeft een zachte, licht bittere smaak.

Herkomst en groeiwijze
De artisjok vormt de bloem op een distelachtige plant. We eten in dit geval dus niet de vrucht, maar juist de bloem. Net als bijvoorbeeld broccoli. De bloem vormt de hart van de plant en wordt geplukt voordat ze in bloei komen te staan. We eten dus de eigenlijke bloemknop, waarvan alleen het zachte deel en de bodem eetbaar is.

Verkrijgbaar
Artisjokken zijn het hele jaar door verkrijgbaar, in zowel paarse als groene varianten. Voor de smaak maakt het geen verschil. Kleine artisjokken zijn vooral geschikt voor de gril en de grotere om te koken. Ze komen vooral uit Spanje en Frankrijk van ongeveer mei t/m november. Wanneer daar geen oogst beschikbaar is, worden de artisjokken uit Egypte gehaald.
Artisjokken zijn ook in blik of glas verkrijgbaar. Hierin zit alleen het hart van de artisjok.

Bewaren
De blaadjes van een artisjok mogen niet uit elkaar staan en er frisgroen uitzien. Ze moeten stevig en vrij dik aanvoelen. Hoe verser de artisjok, hoe beter de smaak uiteindelijk zal zijn.
Een artisjok droogt makkelijk uit. De bewaarwijze is hetzelfde als van asperges. Wikkel de vrucht in een vochtige doek en leg in de koelkast. Daar is de artisjok ongeveer 5-7 dagen houdbaar.

Toepassing
Artisjokken worden in hun geheel traditioneel gegeten met een vinaigrette van olie en azijn. De vrucht wordt gekookt waarna de blaadjes in de dressing gedoopt en “uitgezogen” worden. Artisjokken kunnen ook gegrild gegeten worden, wanneer wat kleiner van stuk. Artisjokharten worden ook gebruikt op pizza’s en salades. Ze smaken ook erg lekker in een spread of door een zelfgemaakte tomatensaus.

Bereidingswijze
Was de artisjok in ruim water. Als er nog een lange steel aanwezig is, dit is vaak niet het geval, snijd deze dan af.  Kook de artisjok zo’n 30 min in een laagje water. Wanneer je een blad er gemakkelijk uit kan trekken is de artisjok gaar. Laat de artisjok ondersteboven uitlekken in een vergiet en bereid verder volgens recept of doeleinden.

Weetjes/Wist je dat:

  • Een artisjok in bloei een prachtige paarse bloem vormt? Helaas is de artisjok dan niet meer eetbaar.
  • Er supplementen worden gekocht op basis van artisjok voor gezonde urinewegen, lever- en galblaas functies? Dit vanwege de bittere smaak.
  • Er in Nederland vrijwel geen artisjokken worden gekweekt voor de commerciële verkoop vanwege onze Winterse kou?
  • Je van het kookwater van de artisjok een lekker drinkbouillon kan maken?
  • De artisjokplant wel twee meter hoog kan worden?
  • De artisjok een van de oudste gecultiveerde groente is die we kennen?

Wetenschappelijke weetjes over de voedingswaarde van artisjokken
Met name bitterstoffen zoals silymarine maken de artisjok zeer gezond. Silymarine is een stof die we ook in distels kunnen terugvinden (1). Deze stof wordt door wetenschappers in verband gebracht met de gunstige werking op de lever (2). Silymarine is een groep van flavonoïden met een krachtige antioxidantenwerking. De artisjok staat hierdoor hoog in de top 100 van voedingsmiddelen met de meeste antioxidantkracht. Silymarine werkt beschermend op de lever (3). Een andere bitterstof die we veel in artisjokken tegenkomen is cynarine. Cynarine werkt ook sterk op de lever in en kan daardoor de spijsvertering en het cholesterolniveau verbeteren (4).

Zie voor meer informatie over voedingsmiddelen ook het boek:

(1) Agarwal R, Katiyar SK, Lundgren DW, Mukhtar H. Inhibitory effect of silymarin, an anti-hepatotoxic flavonoid, on 12-O-tetradecanoylphorbol-13-acetate-induced epidermal ornithine decarboxylase activity and mRNA in SENCAR mice. Carcinogenesis. 1994; 15(6):1099-103.

(2) Saller R, Meier R, Brignoli R. The use of silymarin in the treatment of liver diseases. Drugs. 2001; 61(14):2035-63.

(3) Ferenci P. Silymarin in the treatment of liver diseases: What is the clinical evidence? Clinical Liver Disease. 2016; 7(1):8-10.

(4) Bundy R, Walker AF, Middleton RW, Wallis C, Simpson HC. Artichoke leaf extract (Cynara scolymus) reduces plasma cholesterol in otherwise healthy hypercholesterolemic adults: A randomized, double blind placebo controlled trial. Phytomedicine. 2008; 15(9):668-675.