De voedingswaarde van cranberries

Voedingswaardetabel van cranberries per 100 gram:

Per 100 g / mlCranberries (vers)ADH*
kcal241,20%
Kj1041,24%
Water (g)914,55%
Eiwit (g)0,50,89%
Koolhydraten (g)41,54%
Suiker (g)3,5
Vet (g)
Verzadigd (g)
E.O.V. (g)
M.O.V. (g)
Omega 6 (g)
Omega 3 (g)
Cholesterol (mg)
Vezels (g)3,510,00%
A (mg)0,0141,56%
B1 (mg)0,032,73%
B2 (mg)0,021,33%
B3 (mg)0,10,63%
B5 (mg)0,36,00%
B6 (mg)0,064,00%
B11 / Foliumzuur  (ug)20,67%
B12 (ug)
C (mg)1722,67%
D (ug)
E (mg)110,00%
Vitamine K (ug)5,14,25%
Natrium (mg)10,10%
Kalium (mg)802,29%
Calcium (mg)101,00%
Fosfor (mg)101,25%
IJzer (mg)0,56,25%
Jodium (ug)
Magnesium (mg)51,67%
Koper (mg)0,011,11%
Selenium (ug)0,10,18%
Zink (mg)0,32,00%

Bron: Nevo, USDA, Pubmed, CNF
* Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

Over cranberries
De cranberry is in Nederland voornamelijk bekend als een bijgerecht tijdens het kerstdiner en om het verlichten en voorkomen van een blaasontsteking. De Nederlandse benoeming voor de cranberry is veenbes of lepeltjesheide.

Herkomst en groeiwijze
Cranberries zijn ronde vruchtjes uit de heidefamilie, welke het goed doen in een gematigd klimaat. De cranberry heeft een voorkeur voor zure grond, zoals heide, veen en bossen. Alleen in de tropen komen planten van deze familie niet voor.
De besjes groeien voornamelijk op Terschelling en Vlieland als exoot en komen oorspronkelijk uit Amerika. Het verhaal gaat de ronde dat een ton met cranberries op Terschelling aanspoelde en door een jutter de duinen werd ingesleept omdat hij dacht dat het om een waardevolle schat ging. Toen de inhoud uit bessen bleek te bestaan, liet hij deze teleurgesteld achter. Hierna kon de soort zich op Terschelling uitbreiden.

Cranberries zijn lichtroze tot donkerrood van kleur en worden meestal pas gegeten wanneer deze gedroogd of gekookt zijn. Rauwe cranberries kunnen wat bitter en wrang smaken.  Cranberries groeien aan dichtbegroeide stuiken met klein blad.

Verkrijgbaar
Cranberry’s zijn over het algemeen vers te koop van september tot april. Ze worden geïmporteerd uit Amerika. In het najaar zijn er sporadisch cranberries van de Waddeneilanden te krijgen. Bij aankoop horen cranberries egaal van kleur, glanzend en vooral stevig te zijn.

Niet iedereen houdt van de friszure smaak van cranberries. Vandaar dat er veel producten in de winkel liggen waarin cranberries zijn verwerkt tot sap of zijn gedroogd en gezoet. Er zijn ook cranberries in diepvriesvorm verkrijgbaar, welke uitstekend te bewaren zijn en hun vorm behouden. Deze kunnen op dezelfde manier worden ingezet als de verse variant.

Bewaren
Verse cranberries kun je 1 a 2 dagen bewaren in de koelkast, maar zijn ook prima in te vriezen. Gedroogde vruchtjes blijven goed afgesloten maanden goed. Hetzelfde geldt voor het diepvriesproduct.

Toepassing
Verse cranberries zijn lekker om te verwerken als fris accent in taart en gebak of om jam of compote van te maken. Cranberries smaken ook lekker in combinatie met (stoof)vlees. Gedroogde cranberries zijn een lekker tussendoortje of kunnen verwerkt worden in salades of een notenmix.

Weetjes/Wist je dat:

  • De cranberry op de Waddeneilanden ‘Pieter-Sipkesheide’ wordt genoemd? Dit is de naam van de Jutter die de vaten op het strand vond.
  • Indianen de cranberry gebruiken voor medicinaal gebruik?
  • De naam cranberry komt van ‘craneberry’? Dit is een kraanvogel. De bes is hiernaar vernoemd omdat het gebogen steeltje van de bloem op de nek van een kraanvogel lijkt.

Wetenschappelijke weetjes over de voedingswaarde van cranberries
Cranberries kunnen volgens wetenschappelijke studies werken tegen bij blaasontsteking of urineweginfecties (1, 2, 3, 4, 5), hoewel er enkele zijn die geen heilzame werking opmerkten. De aanwezige proanthocyanidinen in cranberries kunnen ervoor zorgen dat de hechting van de E-coli bacterie vermindert (6). Ook de suiker D-mannose is aanwezig in cranberry’s en daarvan hebben wetenschappers inmiddels ook vastgesteld dat het urineweginfecties kan tegengaan (7). Volgens onderzoekers blijken cranberry’s het risico op cardiovasculaire ziekten te verminderen (8). Op dit moment staan cranberry’s bij wetenschappers in de belangstelling vanwege de anti-kanker eigenschappen (9). Het sap van de cranberry kan beschermen tegen de maagzweer veroorzakende bacterie Helicobacter pylori (10).

Zie voor meer informatie over voedingsmiddelen ook het boek:

(1) Jepson RG, Craig JC. Cranberries for preventing urinary tract infections. The Cochrane database of systematic reviews. 2008;

(2) Wang CH, Fang CC, Chen NC. Cranberry-containing products for prevention of urinary tract infections in susceptible populations: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Archives of internal medicine. 2012; 172(13):988-96.

(3) Salo J, Uhari M, Helminen M. Cranberry juice for the prevention of recurrences of urinary tract infections in children: a randomized placebo-controlled trial. Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America. 2012; 54(3):340-6.

(4) Ferrara P, Romaniello L, Vitelli O, Gatto A, Serva M, Cataldi L. Cranberry juice for the prevention of recurrent urinary tract infections: a randomized controlled trial in children. Scandinavian journal of urology and nephrology. 2009; 43(5):369-72.

(5) Beerepoot MA, Geerlings SE, van Haarst EP, van Charante NM, ter Riet G. Nonantibiotic prophylaxis for recurrent urinary tract infections: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. The Journal of urology. 2013; 190(6):1981-9.

(6) Howell AB. Cranberry proanthocyanidins and the maintenance of urinary tract health. Critical reviews in food science and nutrition. 2002; 42(3 Suppl):273-8.

(7) Kranjčec B, Papeš D, Altarac S. D-mannose powder for prophylaxis of recurrent urinary tract infections in women: a randomized clinical trial. World journal of urology. 2014; 32(1):79-84.

(8) Novotny JA, Baer DJ, Khoo C, Gebauer SK, Charron CS. Cranberry juice consumption lowers markers of cardiometabolic risk, including blood pressure and circulating C-reactive protein, triglyceride, and glucose concentrations in adults. The Journal of nutrition. 2015; 145(6):1185-93.

(9) Neto CC, Amoroso JW, Liberty AM. Anticancer activities of cranberry phytochemicals: An update. Mol. Nutr. Food Res. 2008;

(10) Zhang L, Ma J, Pan K, Go VL, Chen J, You WC. Efficacy of cranberry juice on Helicobacter pylori infection: a double-blind, randomized placebo-controlled trial. Helicobacter. 2005; 10(2):139-45.