De voedingswaarde van kruisbessen

Voedingswaardetabel van kruisbessen per 100 gram:

Per 100 g / mlKruisbessenADH*
kcal361,80%
Kj1531,82%
Water (g)904,50%
Eiwit (g)11,79%
Koolhydraten (g)83,08%
Suiker (g)7,8
Vet (g)
Verzadigd (g)
E.O.V. (g)
M.O.V. (g)
Omega 6 (g)
Omega 3 (g)
Cholesterol (mg)
Vezels (g)
A (mg)0,011,11%
B1 (mg)0,021,82%
B2 (mg)0,010,67%
B3 (mg)0,31,88%
B5 (mg)0,285,60%
B6 (mg)0,085,33%
B11 / Foliumzuur  (ug)62,00%
B12 (ug)
C (mg)3040,00%
D (ug)
E (mg)0,373,70%
Vitamine K (ug)
Natrium (mg)50,50%
Kalium (mg)2005,71%
Calcium (mg)303,00%
Fosfor (mg)303,75%
IJzer (mg)112,50%
Jodium (ug)
Magnesium (mg)103,33%
Koper (mg)0,055,56%
Selenium (ug)0,61,09%
Zink (mg)0,10,67%

Bron: Nevo, USDA, Pubmed, CNF
* Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

Over kruisbessen
De kruisbes is een fruitsoort die er heel verschillend uit kan zien. Van groen tot paars, glad of juist harig. Ook de smaak varieert van vrij zuur tot zoet. Een ding hebben ze gemeen: alle kruisbessen behoren tot het zomerfruit.

Herkomst en groeiwijze
Kruisbessen zijn zacht zomerfruit, maar heel wat minder bekend dan andere bessensoorten. Kruisbessen behoren tot de ribesfamilie en groeien aan struiken. Deze worden ongeveer een meter hoog en hebben stekelige takken. Ook de aalbes en de zwarte bes horen bij deze familie. De kruisbes wordt commercieel geteeld maar we vinden de struik ook nog in het wild. In België is de teelt van kruisbessen vrij algemeen, in Nederland veel minder.

Verkrijgbaar
Kruisbessen zijn in de zomermaanden (juni, juli en augustus) verkrijgbaar uit Nederland en België. Soms zitten de steeltjes en de bloemrest nog aan de vrucht. Het is wel even zoeken, want in grote aantallen komen ze in de supermarkt niet (meer) voor. Bij de groenteboer, markt of speciaalzaak heb je meer kans, evenals Turkse of Marokkaanse winkels. Let er bij de aankoop van kruisbessen op dat de vruchtjes stevig aanvoelen en heel zijn. Een strakgespannen velletje duidt op veel sap.

Bewaren
Bewaar kruisbessen in de koelkast of op een koele plek, het liefst uitgespreid op een bord op schaal. Zo blijven de vruchten ongeveer 3 dagen goed. Kruisbessen kunnen ook gemakkelijk worden ingevroren en zijn zo maanden houdbaar. Was kruisbessen pas op het moment van consumeren.

Toepassing
Rijpe kruisbessen zijn het lekkerst om zo uit de hand te eten. Zure of onrijpe bessen kunnen voor het koken gebruikt worden. Kruisbessen smaken net als ander zomerfruit lekker in combinatie met elkaar. Kruisbessen zijn ook prima te verwerken als onderdeel van een crumble, in de yoghurt of bij muesli. Ook vis combineert goed met kruisbessen. Wie veel kruisbessen tot zijn beschikking heeft kan er ook jam of compote van maken.

Weetjes/Wist je dat:

  • De kruisbes ook wel ‘klapper’ wordt genoemd?
  • De Belgen de kruisbes ‘stekelbes’ noemen?
  • Er tientallen rassen bestaan, elke met een eigen kleur en smaak?
  • De kruisbes gemakkelijk in eigen moestuin geplaatst kan worden en een kleine struik al een kilo bessen oplevert?

Wetenschappelijke weetjes over de voedingswaarde van kruisbessen
Kruisbessen kunnen een beschermde werking op de lever hebben, onder meer door de ontstekingsverlagende werking van de vele antioxidanten (1). In kruisbessen zitten vele anthocyanines die verantwoordelijk zijn voor de positieve effecten op onze gezondheid (2). Kruisbessen zijn daarnaast ook in staat om de cardiovasculaire gezondheid te verbeteren (3). Er is ook door onderzoekers vastgesteld dat kruisbessen mogelijk kunnen beschermen tegen kanker (4).

Zie voor meer informatie over voedingsmiddelen ook het boek:

(1) Thilakchand KR, Mathai RT, Simon P, Ravi RT, Baliga-Rao MP, Baliga MS. Hepatoprotective properties of the Indian gooseberry (Emblica officinalis Gaertn): a review. Food & function. 2013; 4(10):1431-41.

(2) Jordheim M, Måge F, Andersen ØM. Anthocyanins in berries of ribes including gooseberry cultivars with a high content of acylated pigments. Journal of agricultural and food chemistry. 2007; 55(14):5529-35.

(3) Basu A, Rhone M, Lyons TJ. Berries: emerging impact on cardiovascular health. 2010; 68(3):168-177.

(4) Mahata S, Pandey A, Shukla S. Anticancer activity of Phyllanthus emblica Linn. (Indian gooseberry): inhibition of transcription factor AP-1 and HPV gene expression in cervical cancer cells. Nutrition and cancer. 2013; 65 Suppl 1:88-97.