In Media

Recent is er de documentaire What the health verschenen op Netflix. Sinds deze film bekend is geraakt bij het grote publiek zijn veel mensen erg geschrokken en mailen mij wat ik ervan vind. Naar aanleiding hiervan heb ik de film bekeken…

In de documentaire wordt de filmmaker Kip Andersen gevolgd, een activist die we nog kennen van de documentaire Cowspiracy. What the health is tot stand gekomen door een crowfundingsactie op Indiegogo (1). Op hun crowfundingspagina melden ze dan ook dat What the Health eigenlijk Cowspiracy is, maar dan ‘on steroïds’. Dat is te merken ook:

Propaganda voor veganisme
Er komen alleen maar voorstanders van veganisme aan het woord. Een persoon die wel erg vaak aan bod komt is Dr. Michael Greger van de website NutritionFacts.org. De evidence based site Authority Nutrition heeft recent de moeite genomen om zijn boek How not to die te factchecken (2). Het bleek dat zijn boek behoorlijk gekleurd is en dat de beste man af en toe een oogje dichtknijpt als het om de onderzoeksresultaten gaat. Ook in deze documentaire worden vaak alleen onderzoeken aangehaald die hen uitkomen (cherrypicking). Lachwekkend wordt het als Steve-O (ja, de stuntman van Jackass) in deze docu wordt aangehaald als voedingsexpert.

De documentaire staat bol van psychologische trucs
Grijze beelden van zieke mensen, die na een switch naar een vegan lifestyle in de kleurrijke natuur vertoeven. Wat was hun dieet daarvoor? Het Standard American Diet? Bijna elk dieet is beter dan dat. Dat zegt dus niet veel over het laten staan van dierlijke producten.

Het bevat ongefundeerde halve waarheden:

  • Het eten van een ei is hetzelfde als het roken van 5 sigaretten: Het klopt inderdaad dat er een wetenschapper is geweest die dit heeft geroepen in 2012 (3). Daarna is deze studie door collega’s met de grond gelijk gemaakt omdat er werkelijk waar niets van blijkt te kloppen (4).
  • Zuivel is geconcentreerde pus: dit is echt het equivalent van de dame van The Green Happiness die zei dat een ei het menstruaat is van een kip. Pus bestaat eigenlijk niet, het is een combinatie van dode witte bloedcellen met bacteriën. In melk zitten vele levende witte bloedcellen, zoals ook bij menselijk moedermelk het geval is. Melk wordt gecontroleerd op dode witte bloedcellen, dat we uitdrukken in het celgetal (5). Nog nooit heeft het celgetal zo laag gestaan als nu (6). In Amerika geldt hetzelfde (7). Mochten er al dode witte bloedcellen in melk voorkomen, dan is het minder dan een druppel per liter (8).
  • Het eten van vlees staat op dezelfde lijst met kankerverwekkende stoffen als tabak: Ja zo lust ik er wel nog een paar. Gefermenteerde groentes, een kapper zijn, warme dranken en nachtwerk staan in dezelfde categorie (9).
  • Je krijgt geen diabetes van suiker, maar van biefstuk: Dit klopt ook niet, want in India zijn koeien heilig waardoor niemand een biefstuk eet. Toch rijst diabetes daar de pan uit (10).

Zwak bewijs
De studies die worden aangehaald door de makers van deze documentaire zijn zeer zwak. Meestal zijn het observationele onderzoeken en geen interventie studies. Kort gezegd: de studies die worden aangehaald zijn zo zwak, dat er totaal geen conclusies over oorzaak en gevolg (causaal verband) mogen worden gelegd. Een wetenschapper heeft alle claims van de film geverifieerd en meer dan 96% bleek lariekoek (11)!

Cast is eenzijdig
Als je de cast van de documentaire bekijkt, dan valt op dat er vrijwel alleen artsen aan het woord zijn (12). Artsen krijgen tijdens hun gehele opleiding gemiddeld 5 uur les over voeding (13, 14). Ik zou daarom de visie van deze mensen met een korreltje zout nemen, het zijn geen wetenschappers.

Manipulatie
Een ander ding is dat de gesprekken met gezondheidsinstanties in deze docu vaak op niks uitlopen. Dat is ook niet zo gek als je gesprekken aangaat met de telefoniste of een beveiligingsmedewerker. Anderson had beter afspraken kunnen maken met de persvoorlichting, maar dan was zijn documentaire waarschijnlijk een stuk minder spectaculair geweest.

Conclusie
Het doel van What the Health is overduidelijk om mensen over te halen tot een veganistische levensstijl. Hoewel ik voor het eten ben van meer groenten, fruit, noten, zaden en peulvruchten, heb ik tijdens het kijken naar deze docu toch vaak met mijn wenkbrauwen gefronst. Soms was ik het eens met Anderson, maar vaak verdraait hij de feiten om mensen te motiveren om vlees te laten staan. Nu sta ik volledig achter zijn missie om minder vlees te eten en dierenleed tegen te gaan, maar de misleiding waarmee dit in de documentaire gepaard gaat, vind ik niet in de haak. Zijn verhaal was sterker geweest als de feiten echt zouden kloppen.

Help anderen gezonder te worden:
Showing 31 comments
  • Anja
    Beantwoorden

    Goed stuk, je schrijft eerlijk en bekijkt het vanuit meerzijdige partijdigheid. Ik hoop dat je lang blijft schrijven voor ons als publiek. Ik leer er veel van! Anja

  • Mieke van der Linden.
    Beantwoorden

    Om moe van te worden! Melk is alleen goed als het rauwe melk is liefst gras gevoerd bijna niemand weet dat. Vlees is goed als het gras gevoerd is en niet met mais en soja om het over gmo nog maar niet te hebben en dat weet ook bijna niemand. Groenten en fruit zou mooi zijn als het bio was maar daar is niet aan te komen dus wat eten we puur suiker en water groenten. In zon zitten is iets waar mensen bang van zijn geworden dus vit D te kort en daar denken ze niet aan. Ja we worden steeds ouder? Nu zijn er nog mensen die 100 worden die hebben de goede tijden nog meegemaakt maar over 10/ 20 jaar zullen we het zien. Ik ben zelf 63 en weet nog hoe het vroeger was geen dikke opgeblazen mensen mooi vol glanzend haar nu heeft bijna iedereen een bos stro. En heerlijk rijp fruit en zuidvruchten noten alles was volop te koop veel variatie en niet door gestraald of bewerkt armoe is het tegenwoordig vooral in Ned. In Frankrijk is het al heel anders fruit en groenten zien er niet zo perfect uit maar smaken 100 keer beter! En dierenleed? Niet als je goed kijkt waar je je vlees koopt en die adressen komen er steeds meer. Orgaanvlees is voor de meeste mensen een no go terwijl het heel lekker kan zijn ik ben daar nog mee opgegroeid dat scheelt wel maar nergens zit meer vit. in vlees is nodig! Kijk naar de natuurvolken die eten de lever rauw gaat mij ook iets te ver maar ik snap het wel. En wat een fabeltjes zijn er niet rond eieren het is de eenvoudigste manier om gezond te eten liefst van je eigen kippen maar dat is met alles zo je moet het zelf doen om gezond te eten en kijk naar vroeger daar heb je meer aan dan zo´n docu zonde van de tijd!

    • Sinterklaas Kapoentje
      Beantwoorden

      Helemaal met je eens Mieke! Alles is minder geworden. Ik verlang ook nog terug naar de goede oude tijd. de 65+ van nu hebben nog een goede start gehad. Geld niet meer voor de mensen die nu 20 30 of 40 jaar zijn.

  • Dory
    Beantwoorden

    Wat ik mis in alles dat behalve het wel of niet gezond zijn van eten van vlees, en het dierenleed, er een heel belangrijke reden is om minder vlees te eten: Het Milieu.
    Voor een kilo biefstuk is ongelooflijk veel water nodig en grond om veevoer te produceren, waardoor de natuur heel zwaar belast wordt. Waarom lees ik daar niets over?

    • Gerrit
      Beantwoorden

      Omdat dat hele milieu mij geen ruk interesseert.

      • Rob
        Beantwoorden

        Dus het interesseert je ook niet in wat voor verpest en vervuild milieu je kinderen en kleinkinderen opgroeien? Hoe egoïstisch kan je zijn?

  • Marcel
    Beantwoorden

    Heb de film ook gezien en het eerste wat in mij op kwam na het zien van de film (eigenlijk halverwege al) ………..veganistische propaganda. Je haalt me de woorden uit de mond Juglen.

    Gaan totaal voorbij aan het feit dat wij ook dierlijke vetten nodige hebben en dat dierlijke vitamine D en K beter opgenomen worden dan plantaardige vormen om maar een voorbeeld te noemen. En kijk eens wat vitamine K2 voor ons kan doen.

  • Alex
    Beantwoorden

    Voor een ieder zo ageert tegen de film, probeer minimaal twee weken een volledig plantaardige leefstijl/eetpatroon uit en reageer dan nogmaals naar aanleiding van het zien van de film. De enige propaganda die ik heb kunnen ontdekken is dat de film aanzet tot bewuster omgaan met het milieu en je eigen gezondheid, niet zoveel mis mee lijkt me.

    • Miranda
      Beantwoorden

      Amen! 👍
      Ik ben vegan geworden na de film, heb nog nooit zo veel energie gehad! Héérlijk!

  • monique
    Beantwoorden

    Het blijft boeiend om te blijven kijken naar onze eigen ‘gewoontes’ oftewel verslavingen. Een artikel/film wordt altijd beter ontvangen als het overeenkomt met onze eigen visie ‘conformation bias’ En soms kan het een idee zijn een stapje daarbuiten te zetten en inderdaad te doen wat Alex zegt…Kijk eens hoe het voelt om een maand plantaardig te eten en dan vooral McDougalls adviezen starch-based…is natuurlijk heel lastig om binnen te laten met de low carbohydrate gekte…overmatige stalbranden en de bouw van de mega boerderijen in de Oekraine moeten ons toch wel wakker schudden lijkt me…En ondertussen moeten er natuurlijk wetenschappers omgekocht worden om ons toch nog te laten geloven dat we vlees nodig hebben…In de VS kunnen moeders die gebruik maken van de voedselbank géén zetmeelrijke producten kunnen krijgen zoals aardappelen en bonen, maar wel vlees…Toch wel iets om over na te denken!

  • marijke
    Beantwoorden

    tijdens het bekijken van deze documentaire krijg ik al het gevoel dat het propaganda voor veganisme was. Toch helemaal uitgekeken en het resultaat is nu dat mijn man eindelijk akkoord gegaan is met het verminderen van de vleesconsumptie. We eten nu vier dagen geen vlees en vullen dat aan met allerlei gezonde voedingsstoffen. Dus dankzij de propaganda zijn we een grote stap vooruit gekomen. Elke documentaire moet je met een korrel zout nemen en zelf blijven nadenken zoals jij ook zegt Juglen. Bedankt voor je artikel, ik lees ze altijd heel graag.

  • Marco
    Beantwoorden

    Ik vind dat we inderdaad voorzichtig moeten zijn met documentaires als deze. Natuurlijk, de boodschap heeft geen slechte intentie: We kunnen ook zonder vlees. Als je echter de hele vleesindustrie zo demoniseerde zal het uiteindelijk het doel volledig voorbij schieten. Wat de beste reclame is voor veganisme is de oneliner: “ik ben veganist, en ik voel me ook prima zonder dierlijke producten”.
    Het feit dat mijn schoonmoeder nog steeds niet weet wat ze voor me moet koken als ik op bezoek ben geeft aan dat de acceptatie er vooral aan ligt dat mensen niet goed geïnformeerd worden over vegane gerechten. Laat ons dus niet spreken over de pus die in melk zit, hoe vreselijk vlees is en het feit dat veganisme ongezond is vanwege het ontbreken van vitamine B12, ijzer, K2, magnesium etc., maar over hoe we allen gezond kunnen leven!

  • Ingrid
    Beantwoorden

    Goed gezegd Rob!

  • Fedde
    Beantwoorden

    Het boek the China study gaat over een grote langdurige studie bij een grote groep mensen mbt plantaardige eiwitten en dierlijke eiwitten. ISBN 978-193210038-9

    • Juglen Zwaan
      Beantwoorden

      The China Study is weliswaar interessant, maar we moeten wel in onze achterhoofd houden dat het een observationeel onderzoek betreft. Hier mogen nooit conclusies uit getrokken worden. Alleen bij gerandomiseerde dubbelblinde interventiestudies van hoge kwaliteit, gecombineerd in een meta-analyse heeft de uitkomst echt gewicht.

      • Amy
        Beantwoorden

        Het feit dat een bepaald onderzoek een lager level heeft in evidence met een significant verschil in uitkomsten betekent niet dat er geen conclusies uit mogen worden getrokken.

  • Anne Folkeringa
    Beantwoorden

    Dankjewel Juglen!

  • Willemien
    Beantwoorden

    Ik ben het erg eens met Mieke en wb de schade aan het milieu is het denk ik belangrijk je te realiseren dat dit geldt voor de bioindustrie. Er bestaan ook methodes waarbij het houden van vee bijdraagt aan een forse verbetering van het milieu, oa door het enorm snel verhoggen van de vruchtbare topsoil en de hoeveelheid CO2 die dit in zich opslaat (in vgl met gangbare methodes als composteren)
    Voor meer informatie lees bv boeken van Joel Salatin. Geen enkel dieet of voedingspatroon is perfect voor iedereen, dat zal ieder voor zich moeten uitproberen, maar biologisch of biologisch dynamische produkten zijn zowel voor ons als de dieren en t milieu natuurlijk essentieel.

  • Pim
    Beantwoorden

    Waar de docu ‘What the Health’ de ene kant opslaat, slaat Juglen de andere kant op. Wat een eenzijdige recensie…
    Er zijn wel degelijk correlaties te zien en op veel vlakken zelfs conclusies te trekken wat betreft het effect van vlees en dierlijke producten op diabetes/hart & vaatziekten/ en het groeien van verschillende soorten kankercellen in ons lichaam. Als je kijkt wat de nr. 1 westerse ziektes zijn; hart en vaatziekten, dan trek ik de conclusie: er is iets mis met ons voedingspatroon.
    We eten met z’n allen veeeeeel te veel vlees en elke beweging die ervoor zorgt dat we allemaal minder vlees eten, zou op handen gedragen moeten worden. Als je kijkt wat het ons kost wat betreft de ziektekosten en het klimaat dan zou ik eerder boos worden op de voedselindustrie (wat een biljarden industrie is) dan me maar ook iets aan te trekken van deze documentaire.

    • Juglen Zwaan
      Beantwoorden

      Dank voor je reactie. We mogen geen conclusies trekken uit correlaties helaas, de wetenschap achter pas iets bewezen wanneer het een causatie betreft. Zoals ik in de blog ook al schrijf denk ik dat het heel verstandig is om minder vlees te eten (gezondheid, milieu, dierenwelzijn), maar dat kan mijn inziens ook zonder verdraaide feiten. De realiteit is al erg genoeg!

  • sascha
    Beantwoorden

    Is er al onderzoek gedaan naar het verschil tussen vlees uit de bio-industrie en goed vlees van de boer?Ik eet minder vlees maar wel grasgevoerd en zonder antibiotica en groeihormonen.En ik denk,nee ik weet zeker dat daar een groot verschil in zit.En ja het is duurder maar ik compenseer dat door lekkere maaltijden zonder vlees want dat kan ook.Wat voor mij ook belangrijk is dat de dieren die ik eet een goed leven hebben gehad en ook dat bestaat gelukkig,in ons land er zijn hele mooie bedrijven,ik geloof dat Juglen daar ook geweest is.Dus matig vlees eten goede kwaliteit,goed voor ons en de dieren en veel extra controles in slachthuizen

  • Sharon
    Beantwoorden

    Zit Gordon dan ook in het complot toen hij bij RTL late night vertelde dat zijn diabetes weg was.
    Na het zien van de documentaire zijn voeding had aangepast en in 6 weken genezen was….

  • Marcel
    Beantwoorden

    Best grappig dat het als propoganda van veganisme gezien wordt. Dat houdt naar mijn mening in dat er dus ook een tegenhanger is, propoganda om vlees te eten. Zou dat onze maatschappij zijn die propoganda voor het vlees?

    • Juglen Zwaan
      Beantwoorden

      Goed opgemerkt. De vleesindustrie heeft zeker lobbyisten voor zich werken. De vleesindustrie is vorige week nog woedend geworden op het Vlaams Instituut voor Gezond Leven vanwege de nieuwe voedingsdriehoek waarin vlees wordt afgeraden (bron). Wist je overigens dat het Voedingscentrum onder het ministerie van economische zaken valt? Voorheen was dit het ministerie van landbouw. Dit ministerie moet naast de belangen van de consument ook de belangen van het bedrijfsleven (lees: dus ook veestapel = vleesindustrie) behartigen. Onwenselijk in mijn ogen.

  • Alex
    Beantwoorden

    Mooi voorbeeld van een zeer succesvolle vegan; http://www.richroll.com/bio/
    Ps1. inderdaad altijd zelf blijven nadenken, kijken/luisteren en uitproberen om er zo achter te komen wat voor jou werkt ..zijn mensen daar nieuwsgierig naar dan gaan ze zelf wel vragen stellen.
    Ps2. Mooi om te zien wat zo’n film losmaakt!

  • Bianca
    Beantwoorden

    Mooi artikel. Ik snap in de docu allen zijn reactie niet over de eieren? Wat is hier nu zo slecht aan? Of wat bedoelt hij ermee wat er slecht aan is? Wat melk en vlees betreft kan ik begrijpen. Maar de onderbouwing over eieren? Kan iemand dit verder toelichten?

  • Bianca
    Beantwoorden

    Mooi artikel. Ik ben ook bezig met mijn leven stijl en eet stijl aan te passen. Ik ben nooit een grote vis of vleeseter geweest en zal het ook niet helemaal bannen uit mijn eet patroon. Af en toe een stuk vind ik oké, maar dan wel zo puur en biologisch mogelijk. En dat verschil proef je zeker. Ik begrijp alleen nog niet in de documentaire de waarom eieren nu zo slecht zijn? Wat bedoelt hij daar nu precies mee? Kan iemand dit verder toelichten? En gaat het over het ei in het algemeen of juist eigeel of eiwit? De onderbouwing is naar mijn idee totaal niet duidelijk en kan er ook niks over vinden op het internet. Bedankt alvast.

  • Sander
    Beantwoorden

    Goed artikel. Zelf ben ik ook geschrokken van de documentaire, maar vermoeden ik natuurlijk wel dat er ook de nodige propaganda in zat. Zoals dit meestal bij Amerikaanse documentaires is. Als de documentaire als doel had om mensen bewust na te laten denken over hun dieet dan is zij hier wel in geslaagd. Zelf eet ik bijvoorbeeld best wel wat zuivel, dit komt o.a. omdat het een makkelijk ontbijt vormt. Meestal eet ik twee x per dag yoghurt met havermout en soms ook nog wel een glas melk erbij. In de documentaire wordt zuivel beschreven als iets wat “sterk” kankerverwekkend is. Wat is jouw mening hierover?

    • Juglen Zwaan
      Beantwoorden

      Dat zuivel kanker veroorzaakt wordt niet ondersteund door de medische literatuur (bron). Melk lijkt een neutraal effect op de gezondheid te hebben en gefermenteerde zuivel zelfs een gunstige (bron). Ik neem zelf overigens nooit melk (ik lust het niet) en ben matig met zuivel. Als ik al iets van zuivel neem is het afkomstig van de geit, lees hier waarom:
      https://www.ahealthylife.nl/geitenmelk-gezonder-dan-koemelk/

  • Jaap
    Beantwoorden

    Soms is een docu als deze even nodig om mensen wakker te schudden. Dan ‘moet’ het juist even aangedikt worden omdat het aantal mensen dat met hart- en vaatziekten te kampen heeft de pan uit rijst. Kijk eens om je heen hoeveel mensen overgewicht hebben…. Kijk eens hoe de gemiddelde jeugd tegenwoordig eet…. Kijk eens hoe vol het is bij M en KFC om maar een voorbeeld te noemen…. En als deze docu te veel impact heeft, kijk dan eens naar de docu ‘Forks over Knifes’ uit 2011.
    Hoe dan ook, sinds 1992 eet ik vegetarisch en ben sindsdien geen dag meer ziek geweest. Sinds kort eet ik volledig plantaardig, dus ook geen zuivel meer. Het is toch ook gewoon logisch? Koemelk is voor kalfjes bedoeld en niet voor mensen. Mijns inziens is het gewoon een geïndoctrineerd eetgedrag dankzij de zuivelindustrie. Sinds ik geen zuivel meer eet voel ik gewoon de geweldige uitwerking, heb ik meer energie en ik ga gezond 100 worden!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Begin met typen en druk op Enter om te zoeken