Droge huid in de winter: wat voeding, supplementen en verzorging kunnen doen

Er kwamen afgelopen weken enkele vragen binnen over winterproblemen met de huid, want koud weer stelt onze huid namelijk flink op de proef. Veel mensen ervaren een droge en trekkende huid die flink kan jeuken (winterjeuk). Ook zijn er veel mensen die meer last hebben van schilfertjes en roodheid. Mij werd de vraag gesteld hoe je deze zo goed mogelijk op een natuurlijke manier met voeding, suppletie en crèmes kunt verzorgen. Ook vragen mensen zich af hoe (on)gezond Vaseline nu eigenlijk is. In dit artikel zoeken we dit grondig uit!

Wat gebeurt er met je huid in de winter?
Onze huid werkt als een beschermende muur. Dit wordt vaak uitgelegd met een vergelijking: bakstenen met cement ertussen. De ‘bakstenen’ zijn dode huidcellen aan de buitenkant. Het ‘cement’ is een vetlaagje dat deze cellen aan elkaar plakt en voorkomt dat vocht ontsnapt. Dit vetlaagje bestaat uit drie soorten vetten: ongeveer de helft is ceramide, een kwart is cholesterol en 10 tot 20 procent bestaat uit vrije vetzuren (1). In de winter raakt dit evenwicht verstoord (2). Koude lucht bevat van nature minder vocht dan warme lucht. Wanneer deze koude buitenlucht door de verwarming wordt opgewarmd, wordt de binnenlucht extra droog, vaak met een luchtvochtigheid onder de 30%. Vocht beweegt altijd van een plek waar veel vocht is (zoals je huid, die voor zo’n 70% uit water bestaat) naar een plek waar weinig vocht is. Hierdoor verdampt er sneller vocht uit de buitenste laag van je huid. Daarnaast werken de talgklieren bij kou minder goed (3). Ze maken minder vet aan en het vet wordt dikker en stroperiger, waardoor het zich minder goed over de huid verspreidt. Dit verklaart waarom veel mensen in de winter last hebben van droge en jeukende schenen, want daar zitten van nature weinig vetklieren.

Winterjeuk
Winterjeuk uit zich door hevige jeuk over het hele lichaam, maar vooral op benen, armen en bovenrug (4). De klachten verergeren bij temperatuurwisselingen en ’s nachts. De huid vertoont vaak schilfertjes, roodheid en soms barstjes. Ouderen zijn extra gevoelig omdat hun buitenste huidlaag dunner wordt en de vet- en vochtklieren minder actief zijn. Het probleem kan verergeren door een vicieuze cirkel: droge huid prikkelt zenuwuiteinden, wat jeuk veroorzaakt. Krabben beschadigt de kwetsbare huid, wat leidt tot wondjes, ontsteking en nog meer jeuk.

Algemene tips
Gelukkig kun je veel doen om huidproblemen in de winter tegen te gaan. We beginnen met een paar simpele aanpassingen die je in je dagelijkse leven kunt toepassen:

• Douche kort en lauw: Water warmer dan 38 tot 40 graden werkt als een oplosmiddel voor de natuurlijke vetlaag op je huid. Huidartsen raden aan om in de winter niet langer dan 5 minuten te douchen en het water lauw (35 tot 36 graden) te houden (5).
• Pas op met zeep: Zepen en douchegels met scherpe reinigingsmiddelen (zoals sodiumlaurylsulfaat) lossen de natuurlijke vetlaag van de huid op (6). Dit verstoort de zuurgraad van de huid, waardoor de goede bacteriën uit balans raken (7). Gebruik liever douche-olie in plaats van schuimende douchegel.
• Vermijd synthetische kleding: Wol houdt je warm, maar de vezels zijn ruw en schuren tegen je huid. Kunstmatige stoffen laten je huid niet goed ademen. Trek daarom eerst een dun shirt van zacht materiaal aan, zoals katoen, zijde of bamboe. Dit beschermt je huid tegen de kriebelige wol van een trui die je daaroverheen draagt.
• Zorg voor een goed binnenklimaat: Gebruik een luchtbevochtiger om de luchtvochtigheid tussen de 30% en 50% te houden (8). Bij ouderen is een iets hogere luchtvochtigheid aan te raden. Let op dat je niet boven de 60% komt, want dan kunnen er schimmels en huisstofmijt ontstaan.

Voeding voor je huid
Je huid kun je ook van binnenuit ondersteunen. Wat je eet, heeft direct invloed op hoe goed je huidbarrière functioneert:

• Vette vis: Zalm, sardines en makreel bevatten omega 3-vetzuren (EPA en DHA) die de huidbarrière versterken en ontstekingen remmen. Onderzoek toont aan dat omega 3 de huid minder droog maakt en jeukgerelateerd krabgedrag vermindert (9).
• Lijnzaad, chiazaad, hennepzaad en walnoten: Plantaardige bronnen van omega 3-vetzuren voor wie geen vis eet (10, 11). Strooi ze door je yoghurt of havermout.
• Citrusvruchten, kiwi en paprika: Rijk aan vitamine C, dat nodig is voor de aanmaak van collageen en beschermt tegen vrije radicalen die ontstaan door koude winterlucht en wind (12).
• Noten, zaden en avocado: Bevatten vitamine E, dat de vetlaag van je huid beschermt en helpt vocht vast te houden (13, 14).
• Groene bladgroenten: Rijk aan carotenoïden en luteïne die de huid ondersteunen (15), denk aan spinazie en boerenkool.
• Plantaardige voeding rijk aan antioxidanten: Groenten en fruit die rijk zijn aan vitamine C, vitamine E, bètacaroteen, polyfenolen en fenolzuren helpen je huid beschermen tegen schadelijke stoffen, verminderen ontstekingen en ondersteunen de stevigheid van je huid (16, 17, 18).
• Gefermenteerde voeding: Gefermenteerde voeding zoals kimchi, yoghurt en zuurkool kan via de darm-huid-as klachten zoals een droge huid verminderen (19).
• Water drinken: Volgens onderzoekers kan extra water de huidhydratatie licht verbeteren, maar alleen als je doorgaans te weinig drinkt (20). Andere tips, zoals insmeren met een goede crème, hebben meer effect dan extra water drinken (21).

Supplementen
Soms is voeding alleen niet genoeg, vooral in de winter wanneer we minder zonlicht krijgen:

• Vitamine D: In de winter krijgen we te weinig zonlicht om voldoende vitamine D aan te maken. Deze vitamine helpt bij de goede ontwikkeling van huidcellen en een sterke beschermlaag. Een onderzoek bij kinderen met wintergerelateerde huidklachten toonde aan dat 1.000 IE vitamine D per dag de ernst van de klachten duidelijk verbeterde (22).
• Omega 3-vetzuren: EPA en DHA zijn bouwstoffen voor cellen en de vetlaag in je huid. Ze remmen droogheid, ontstekingen en verminderen jeuk en roodheid (23). Een studie liet zien dat de combinatie van omega 3, GLA en vitamine D na 4 maanden leidde tot minder jeuk, minder corticosteroïdengebruik en betere slaap (24). Je kunt je omega 3 aanvullen via visolie of algenolie.
• Antioxidanten: Deze ondersteunen de huid van binnenuit. Denk hierbij niet alleen aan vitamine C of E, maar ook astaxanthine, EGCG en resveratrol (25, 26). Ook curcumine, olijfbladextract, spirulina en chlorella kunnen indirect helpen, maar zijn minder specifiek voor droge huid dan omega 3 en vetoplosbare vitamines (27).
• Spoorelementen: Dit wordt vaak vergeten, maar mineralen zoals zink, koper, ijzer, selenium, mangaan en silicium zijn ook heel belangrijk voor het behoud van een gezonde huid. Ze ondersteunen de afweer tegen schadelijke stoffen, remmen ontstekingen en helpen bij weefselherstel (28). Je kunt dit prima suppleren, maar je kunt ook wat vaker kiezen voor noten, zaden, peulvruchten, volkoren granen en groene groenten.

Natuurlijke crèmes en balsems
Naast voeding en supplementen ontkom je niet aan de juiste uitwendige huidverzorging. Een goede crème of balsem vermindert het zogenaamde transepidermale vochtverlies (TEWL). Dit is het water dat continu via de huid verdampt. Hoe hoger de TEWL, hoe meer vocht je huid verliest en hoe droger of gevoeliger die kan worden (29). Een goede vochtinbrengende crème (moisturizer) combineert drie soorten ingrediënten: beschermende oliën (occlusieven) die vocht vasthouden, verzachtende stoffen (emolliënten) die je huid soepel maken en vochtaantrekkers (humectanten) die vocht naar binnen trekken. Plantaardige ingrediënten zoals sheaboter, jojoba-olie, kokosolie en macadamia-olie leveren vetzuren die de huidbarrière actief ondersteunen (30, 31, 32, 33). Ze voeden de huid in plaats van alleen maar een laagje erop te leggen. Calendula (goudsbloem) helpt de huid actief herstellen doordat het ontstekingen tegengaat en de aanmaak van nieuwe huidcellen stimuleert (34, 35). Bij kloofjes, schaafplekken of jeukschade kan calendula het herstel versnellen. Vaak wordt gezegd dat je een moisturizer direct na het douchen moet aanbrengen, maar een studie laat zien dat insmeren ook een half uur later net zo effectief is voor het beschermen van de huid (36). Wacht er liever niet langer mee. Maak er een gewoonte van om je hele lichaam na het douchen in te smeren met een bodylotion of olie, vooral in de wintermaanden. Smeer vooral de droge plekken goed in, zoals de schenen, onderarmen, handen en voeten.

Vaseline: vriend of vijand?
Bij huidproblemen kiezen veel mensen in de winter voor Vaseline. Wat veel mensen niet weten is dat Vaseline een restproduct is van de aardoliewinning (37). Een ander woord voor Vaseline is petrolatum, verwijzend naar petroleum (aardolie). Hoewel veel mensen groot fan zijn van dit product, kleven er enkele nadelen aan:

• Vervuiling: Hoewel het de huid goed afsluit en vochtverlies vermindert, kleven er nadelen aan dit petrochemische product, zoals vervuiling tijdens de productie. Bij het zuiveren van ruwe olie tot Vaseline kunnen twee soorten stoffen achterblijven, namelijk MOSH en MOAH (38, 39). MOSH (verzadigde koolwaterstoffen uit minerale olie) zijn eenvoudige oliedeeltjes die zich bij langdurig contact kunnen ophopen in organen zoals de lever, milt en lymfeklieren (40). MOAH (aromatische koolwaterstoffen uit minerale olie) zijn complexere deeltjes die stoffen kunnen bevatten die het DNA beschadigen en mogelijk kankerverwekkend zijn (41). Onderzoeken door consumentenorganisaties in Nederland, Duitsland en Spanje hebben uitgewezen dat veel lippenbalsems van bekende merken vervuild zijn met deze stoffen (42).
• Gevoelige en beschadigde huid: Juist wanneer je huid kwetsbaar is, bij eczeem, kloofjes of schaafwondjes, wil je geen petrochemische stoffen op je huid aanbrengen. Een beschadigde huidbarrière laat stoffen makkelijker door, waardoor ongewenste stoffen je lichaam kunnen binnendringen (43).
• Bacteriegroei: Onder een sterk afsluitende laag zoals Vaseline kunnen bacteriën zich vermeerderen in de buitenste huidlaag. De occlusieve barrière houdt niet alleen vocht vast, maar ook bacteriën en warmte.
• Geen voeding voor je huid: Vaseline sluit de huid af, maar voedt haar niet. Het levert geen vetzuren of andere stoffen die de huidbarrière actief herstellen. Plantaardige alternatieven doen dit wel.
• Synthetische toevoegingen: In Vaseline-producten kunnen tal van toevoegingen zitten zoals synthetische geurstoffen die nadelig kunnen zijn voor de gezondheid. Ook in de basisversie van Vaseline zitten discutabele ingrediënten zoals butylhydroxytolueen (BHT). Deze stof wordt als antioxidant aan veel cosmetica toegevoegd, maar dierstudies tonen aan dat het bij herhaalde blootstelling leverschade veroorzaakt en bij gebruik op de huid ook longweefsel aantast (44). Daarnaast blijkt de stof tumorgroei te kunnen bevorderen. Hoewel de cosmetica-industrie BHT in lage concentraties als veilig presenteert, baseren ze dit vooral op het feit dat de stof relatief weinig in de huid doordringt. Maar waarom zou je een stof met bewezen schadelijke effecten op lever, longen en mogelijk kankerverwekkende eigenschappen op je huid aanbrengen?

Sommige mensen zoeken hun heil bij uierzalf, maar dat blijkt ook petrochemische ingrediënten te bevatten, waaronder Vaseline (45). Een betere vervanger is dan lanoline, oftewel schapenwolvet. Lanoline sluit wel af, maar verzorgt niet. Daarom zijn er alternatieven die nog beter zijn.

Natuurlijk alternatief voor Vaseline en huidverzorging
Na al het bovenstaande snap je waarom we op zoek gingen naar een beter alternatief. We vonden het bij Van Toen, een merk dat natuurlijke verzorgingsproducten maakt op basis van authentieke apothekersrecepten uit 1955. Alles volledig puur, zonder synthetische ingrediënten. We hebben drie producten speciaal voor deze nieuwsbrief opgenomen in de webwinkel:

• Plant Vaseline: Sluit de huid af zoals echte Vaseline, maar dan volledig plantaardig. De Japanse fruitwas zorgt voor die beschermende laag, terwijl macadamia-olie en sheaboter je huid actief voeden. Zo krijgt je huid de rust om te herstellen én de voeding om sterker te worden. Zonder petrochemische stoffen, zonder synthetische toevoegingen.
• Calendula+: Een ideale balsem voor ruwe en schrale plekken. Met calendula-extract, tamanu-olie en wortelextract die het natuurlijke herstelvermogen van de huid ondersteunen. Ook fijn voor kinderen die buiten spelen.
• Helpende Hand: De oplossing voor kloven. Deze balsem met sheaboter, jojoba-olie en etherische oliën zoals mirre en wierook herstelt droge, gesprongen huid aan handen en voeten. Bij hardnekkige kloven breng je hem een paar avonden achter elkaar aan voor het slapengaan.

Speciaal voor jou als lezer hebben we bij Van Toen een korting geregeld op deze drie producten. Gebruik deze week de code Stralendehuid20 voor 20% korting in onze webwinkel.