E1105 - Lysozym
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 54% en slechter dan 46% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Lysozyme, Lysozym uit kippenei, Muramidase, Hen egg white lysozyme, HEWL
- Komt voor in
- Goudse kaas, Italiaanse harde kaas (Grana Padano, Parmigiano Reggiano), Wijn, Bier, Babyvoeding, Farmaceutische producten
- ADI
- Er is geen specifieke ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld voor lysozym. Dit betekent dat op basis van het beschikbare bewijs geen maximale dagelijkse hoeveelheid nodig wordt geacht. De stof wordt als veilig beschouwd bij de huidige gebruiksniveaus in voedingsmiddelen.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Niet geschikt voor veganisten vanwege de dierlijke herkomst (kippenei-eiwit). Vegetarisch: ja, geschikt. Halal en kosher: afhankelijk van de productiewijze en certificering, aangezien het afkomstig is van kippeneieren.
Lysozym is afkomstig uit kippenei-eiwit en kan allergische reacties veroorzaken bij mensen met een ei-allergie, ook in kleine hoeveelheden. Meerdere EFSA-evaluaties waarschuwen hier expliciet voor, met name bij wijn, bier en kaas. Er zijn geen langetermijn-cohortstudies bij mensen beschikbaar. Kinderen met een ei-allergie vormen een extra kwetsbare groep.
Lysozym is een natuurlijk enzym dat ook in het menselijk lichaam voorkomt, onder andere in tranen en speeksel. EFSA concludeert dat het bij normaal gebruik geen veiligheidsproblemen oplevert voor de algemene bevolking. Dierproeven laten geen toxische effecten zien, zelfs bij hoge doseringen. Het wordt in een beperkt aantal productcategorieën gebruikt, waardoor cumulatieve blootstelling onwaarschijnlijk is.
We vonden 7 relevante studies over lysozym die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één industrie-gefinancierd, zijn er 4 onafhankelijk gefinancierd en bij 2 studies was de financieringsbron onbekend.
Het beschikbare onderzoek laat een vrij eenduidig beeld zien als het gaat om de algemene veiligheid van lysozym. Een dierstudie uit 2008 vond geen toxische effecten bij ratten, zelfs bij doseringen tot 360 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag gedurende 28 dagen. Een recentere dierstudie uit 2025 liet zien dat lysozym (als onderdeel van eierschaalmembraan) gunstige effecten had op de darmgezondheid van proefdieren, zonder schadelijke bijwerkingen. Deze bevindingen worden ondersteund door meerdere EFSA-evaluaties uit 2023 en 2025, die allemaal concluderen dat lysozym bij normaal gebruik geen veiligheidsproblemen oplevert voor de algemene bevolking.
Het punt waar de wetenschap het meest over te zeggen heeft, is het allergierisico. Drie afzonderlijke EFSA-evaluaties (uit 2011, 2023 en 2025) waarschuwen dat lysozym allergische reacties kan veroorzaken bij mensen met een ei-allergie. De EFSA-evaluatie uit 2011 keek specifiek naar lysozym in wijn en concludeerde dat het niet permanent vrijgesteld kon worden van etikettering, juist vanwege dit allergierisico. Hier staat een interessante tegenstrijdigheid tegenover: een kleine klinische studie (RCT) uit 2012 met ei-allergische volwassenen vond géén immunologische reacties na het eten van kaas met lysozym. Dit lijkt geruststellend, maar de studie betrof een kleine groep en alleen kaas als product. EFSA kijkt breder naar meerdere productcategorieën, waardoor hun waarschuwing zwaarder weegt.
Wat opvalt is dat er geen langetermijn-cohortstudies bij mensen beschikbaar zijn. Het bewijs steunt voornamelijk op dierproeven en regulatoire evaluaties. Dat is niet ongebruikelijk voor een stof die als natuurlijk enzym wordt beschouwd, maar het betekent wel dat we geen gegevens hebben over de effecten van jarenlange blootstelling bij mensen. Voor de meeste consumenten is dit geen groot probleem, omdat lysozym in een beperkt aantal producten wordt gebruikt en de blootstelling daardoor laag blijft.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 7 relevante studies over lysozym die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één industrie-gefinancierd, zijn er 4 onafhankelijk gefinancierd en bij 2 studies was de financieringsbron onbekend.
Het beschikbare onderzoek laat een vrij eenduidig beeld zien als het gaat om de algemene veiligheid van lysozym. Een dierstudie uit 2008 vond geen toxische effecten bij ratten, zelfs bij doseringen tot 360 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag gedurende 28 dagen. Een recentere dierstudie uit 2025 liet zien dat lysozym (als onderdeel van eierschaalmembraan) gunstige effecten had op de darmgezondheid van proefdieren, zonder schadelijke bijwerkingen. Deze bevindingen worden ondersteund door meerdere EFSA-evaluaties uit 2023 en 2025, die allemaal concluderen dat lysozym bij normaal gebruik geen veiligheidsproblemen oplevert voor de algemene bevolking.
Het punt waar de wetenschap het meest over te zeggen heeft, is het allergierisico. Drie afzonderlijke EFSA-evaluaties (uit 2011, 2023 en 2025) waarschuwen dat lysozym allergische reacties kan veroorzaken bij mensen met een ei-allergie. De EFSA-evaluatie uit 2011 keek specifiek naar lysozym in wijn en concludeerde dat het niet permanent vrijgesteld kon worden van etikettering, juist vanwege dit allergierisico. Hier staat een interessante tegenstrijdigheid tegenover: een kleine klinische studie (RCT) uit 2012 met ei-allergische volwassenen vond géén immunologische reacties na het eten van kaas met lysozym. Dit lijkt geruststellend, maar de studie betrof een kleine groep en alleen kaas als product. EFSA kijkt breder naar meerdere productcategorieën, waardoor hun waarschuwing zwaarder weegt.
Wat opvalt is dat er geen langetermijn-cohortstudies bij mensen beschikbaar zijn. Het bewijs steunt voornamelijk op dierproeven en regulatoire evaluaties. Dat is niet ongebruikelijk voor een stof die als natuurlijk enzym wordt beschouwd, maar het betekent wel dat we geen gegevens hebben over de effecten van jarenlange blootstelling bij mensen. Voor de meeste consumenten is dit geen groot probleem, omdat lysozym in een beperkt aantal producten wordt gebruikt en de blootstelling daardoor laag blijft.
Bredere context
Lysozym (E1105) is goedgekeurd als voedingsadditief in de Europese Unie en wordt door EFSA als veilig beschouwd voor de algemene bevolking bij normaal gebruik. Er is geen ADI vastgesteld, wat aangeeft dat de stof bij de huidige gebruiksniveaus geen gezondheidsrisico vormt. Lysozym heeft geen IARC-classificatie, aangezien er geen signalen zijn van genotoxische of kankerverwekkende eigenschappen.
Het belangrijkste regulatoire aandachtspunt is de allergene werking voor mensen met een ei-allergie. Lysozym moet op het etiket worden vermeld als allergeen (ei-derivaat). In 2011 oordeelde EFSA dat lysozym in wijn niet permanent vrijgesteld kon worden van allergenenetikettering. Dit geldt ook voor andere producten waarin lysozym wordt gebruikt.
- Kinderen met een ei-allergie: Lysozym is afkomstig uit kippenei-eiwit en kan allergische reacties veroorzaken, ook in kleine hoeveelheden in producten als kaas. Controleer altijd het etiket op vermelding van lysozym of ei-derivaten.
- Veganisten: Lysozym is niet geschikt voor een veganistisch dieet vanwege de dierlijke herkomst (kippenei).
Bijwerkingen
Lysozym kan allergische reacties veroorzaken bij mensen met een kippenei-eiwitallergie. Dit geldt ook voor kleine hoeveelheden in producten als kaas, wijn en bier. Symptomen kunnen variëren van milde huidreacties tot ernstigere allergische verschijnselen. Voor mensen zonder ei-allergie zijn er geen bijwerkingen bekend bij normale inname.
Financiering van het onderzoek
Van de 7 meegenomen studies is er één gefinancierd door de industrie (DSM, een producent van lysozym). Vier studies zijn onafhankelijk gefinancierd, waaronder drie EFSA-evaluaties en een studie gefinancierd door de Japan Society for the Promotion of Science. Bij twee studies was de financieringsbron niet vermeld.
De industrie-gefinancierde studie (EFSA 2023, aangevraagd door DSM) komt tot dezelfde conclusie als de onafhankelijke evaluaties: veilig bij normaal gebruik, maar met een waarschuwing voor ei-allergici. De industrie-financiering lijkt hier de conclusie niet wezenlijk te beïnvloeden, omdat de allergiewaarschuwing in alle studies consistent terugkomt. Wel verdient de "veilig"-framing altijd enige nuance wanneer een producent betrokken is bij de aanvraag. Over het geheel genomen is de financieringsverdeling redelijk evenwichtig, met een meerderheid aan onafhankelijk onderzoek.
Beoordeling medische literatuur
Bij het interpreteren van het onderzoek naar lysozym zijn er een paar nuances om rekening mee te houden. Er zijn geen langetermijnstudies bij mensen beschikbaar. Het bewijs steunt vooral op dierproeven en regulatoire evaluaties van EFSA. Dat is niet ongebruikelijk voor een natuurlijk enzym, maar het betekent wel dat we niet alles weten over de effecten bij jarenlange blootstelling.
Daarnaast is er een opvallende tegenstrijdigheid: een kleine klinische studie vond geen allergische reacties bij ei-allergische volwassenen die kaas met lysozym aten, terwijl meerdere EFSA-evaluaties juist waarschuwen voor allergische reacties bij gevoelige personen. De klinische studie betrof een kleine groep en alleen kaas als product, waardoor de resultaten niet zomaar te generaliseren zijn naar andere producten zoals wijn of bier. De bredere EFSA-waarschuwing weegt daarom zwaarder.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Armentia et al. (2011)
Lysozym in wijn triggert allergische reacties bij gevoelige personen
|
EFSA/WHO-evaluatie | Schadelijk | 67% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
|
Lambré et al. (2023)
Veilig bij normaal gebruik, maar allergisch risico voor ei-allergici
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 63% |
Industrie
Industrie-organisatie: dsm
|
|
Rossi et al. (2012)
Geen bijwerkingen of immuunreacties na kaas met lysozym bij ei-allergici
|
RCT | Veilig | 52% | Onbekend |
|
Shimizu et al. (2025)
Lysozym (via ESM) toont gunstige effecten op darmgezondheid zonder schadelijke effecten
|
Dierstudie | Veilig | 49% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door Japan Society for the Promotion of Science
|
|
Lambré et al. (2023)
Veilig voor de meesten, maar allergische reacties mogelijk bij gevoelige personen
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 36% |
Onafhankelijk
EFSA/WHO-evaluatie; geen industrie-financiering vermeld in de tekst. Bioseutica B.V. is de producent maar niet de financier van de evaluatie.
|
|
Cerven et al. (2008)
Geen toxische effecten bij ratten; NOAEL ≥360 mg/kg/dag voor lysozym
|
Dierstudie | Veilig | 24% | Onbekend |
|
Zorn et al. (2025)
Veilig voor algemeen gebruik, maar allergisch risico voor ei-allergiepatiënten
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 19% |
Onafhankelijk
EFSA-evaluatie (Europese Voedselautoriteit), onafhankelijk regulatoir orgaan
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
