E1203 - Polyvinylalcohol
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 87% en slechter dan 13% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Polyvinyl alcohol, PVA, PVOH, Ethenol homopolymeer
- Komt voor in
- Voedingssupplementen (tabletcoating), Farmaceutische tabletten
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Polyvinylalcohol is synthetisch en bevat geen dierlijke bestanddelen. Het is geschikt voor vegetarische en veganistische diëten. Over halal- en kosherstatus: als synthetische stof zonder dierlijke grondstoffen wordt het doorgaans als halal en kosher beschouwd, maar certificering kan per fabrikant verschillen.
Er zijn geen humane studies beschikbaar. Alle veiligheidsdata komen uit dierproeven. De twee studies met de hoogste veiligheidsmarges (NOAEL 5000 mg/kg/dag) zijn door de industrie gefinancierd. Twee van de negen meegenomen studies gaan strikt genomen over een ander additief (E1209, PVA-PEG graft copolymeer), wat het aantal echt relevante studies beperkt.
EFSA beschouwt het gebruik als filmcoating als veilig. PVA wordt nauwelijks opgenomen in het lichaam, wat de kans op systemische effecten klein maakt. In dierstudies zijn zelfs bij zeer hoge doseringen geen toxische effecten gevonden.
Polyvinylalcohol (E1203) is een volledig synthetische stof. Het is een kunsthars die wordt gemaakt door chemische bewerking van polyvinylacetaat. Je komt het vooral tegen als filmcoating op voedingssupplementen en tabletten, en soms in farmaceutische producten. Het is een doorschijnend, wit of roomkleurig poeder zonder geur of smaak. Anders dan de naam misschien doet vermoeden, heeft het niets te maken met alcohol die je drinkt.
In de dagelijkse praktijk krijg je polyvinylalcohol alleen binnen via de dunne coating rond supplementen of tabletten. Het wordt niet gebruikt als smaakversterker, zoetstof of conserveermiddel. De hoeveelheden die je binnenkrijgt zijn daardoor heel klein. Omdat het gebruik beperkt is tot coatings, is het onwaarschijnlijk dat je via meerdere producten tegelijk een hoge blootstelling opbouwt.
EFSA heeft polyvinylalcohol beoordeeld en concludeert dat het gebruik als filmcoating geen veiligheidszorgen oplevert. Er is geen specifieke ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld, wat in dit geval betekent dat de blootstelling via het beperkte gebruik als coating zo laag is dat een numerieke grens niet nodig werd geacht. Wel is het goed om te weten dat alle beschikbare veiligheidsdata uit dierproeven komen. Er zijn geen studies bij mensen gedaan. Voor kinderen noemt één EFSA-opinie een geschatte blootstelling van 4,3 mg/kg/dag, maar specifiek onderzoek naar effecten bij kinderen ontbreekt.
Als je liever zo min mogelijk synthetische stoffen binnenkrijgt, is polyvinylalcohol een stof om bewust van te zijn. Het is niet schadelijk bij normaal gebruik, maar het is en blijft een kunsthars. Natuurlijke alternatieven voor filmcoatings bestaan, zoals schellak (E904) of hydroxypropylmethylcellulose (E464). Bij de keuze van supplementen kun je hier op letten.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 9 relevante studies over polyvinylalcohol die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 2 industrie-gefinancierd, zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd en bij 4 studies was de financieringsbron onbekend.
De beschikbare dierstudies laten zien dat polyvinylalcohol zelfs bij zeer hoge doseringen geen toxische effecten veroorzaakt. In subchronische toxiciteitstesten bij ratten werden tot 5000 mg/kg lichaamsgewicht per dag geen schadelijke effecten waargenomen. Ook in tweegeneration-reproductiestudies bij ratten en ontwikkelingstoxiciteitstesten bij ratten en konijnen werden geen nadelige effecten gevonden. Een review uit 2003 vat samen dat PVA oraal veilig is, niet mutageen en nauwelijks wordt opgenomen door het lichaam. Die zeer lage absorptie verklaart waarom er weinig systemische effecten worden gezien, maar het betekent ook dat eventuele effecten op organen moeilijker te detecteren zijn.
Drie EFSA-evaluaties (uit 2013, 2014 en 2017) bevestigen dat het gebruik van polyvinylalcohol als filmcoating in voedingssupplementen geen veiligheidszorgen oplevert. De EFSA-opinie uit 2014 concludeert dat een specificatiewijziging voor E1203 geen invloed heeft op de veiligheid. De evaluaties uit 2013 en 2017 gaan strikt genomen over E1209 (PVA-PEG graft copolymeer), een verwant maar ander additief. Dit betekent dat het aantal studies dat direct over E1203 gaat kleiner is dan het totaal van 9 suggereert.
Een belangrijk punt is dat de twee industrie-gefinancierde studies de kern vormen van het veiligheidsbewijs. Juist deze studies leveren de hoogste NOAEL-waarden (5000 mg/kg/dag) en worden het meest aangehaald als onderbouwing voor de veiligheid. Dit verdient extra aandacht, omdat industrie-gefinancierd onderzoek vaker gunstige uitkomsten laat zien voor het onderzochte product. De onafhankelijke studies zijn EFSA-evaluaties die grotendeels op dezelfde dierproefdata leunen.
Er zijn geen humane studies beschikbaar over polyvinylalcohol als voedingsadditief. Alle conclusies over veiligheid zijn gebaseerd op dierproeven en theoretische beoordelingen. Dit is een beperking die je in gedachten moet houden. Hoewel de veiligheidsmarges in de dierstudies zeer ruim zijn, zou onafhankelijk onderzoek bij mensen de bewijsbasis sterker maken.
Bredere context
Regelgeving en gebruik
Polyvinylalcohol (E1203) is in de EU goedgekeurd als voedingsadditief, specifiek voor gebruik als filmcoating op voedingssupplementen in tabletvorm. Het gebruik is daarmee veel beperkter dan bij de meeste andere E-nummers. Er is geen IARC-classificatie voor polyvinylalcohol bekend. De stof is niet verboden in andere landen, maar het gebruik is wereldwijd voornamelijk beperkt tot farmaceutische en supplementcoatings.
Waar moet je op letten?
- Er zijn geen humane studies beschikbaar. De veiligheidsbeoordeling is volledig gebaseerd op dierproeven.
- Specifiek onderzoek naar effecten bij kinderen ontbreekt, hoewel EFSA een geschatte blootstelling van 4,3 mg/kg/dag voor kinderen noemt.
- De stof bevat geen natrium en draagt niet bij aan de natriumbelasting.
- PVA bevordert geen overconsumptie omdat het alleen als coating wordt gebruikt en geen invloed heeft op smaak of eetgedrag.
- Als je supplementen in tabletvorm gebruikt, is polyvinylalcohol een van de mogelijke coatingstoffen. Capsules op basis van plantaardige cellulose zijn een alternatief als je synthetische coatings wilt vermijden.
Bijwerkingen
Er zijn geen bijwerkingen bekend bij de hoeveelheden die via voeding of supplementen worden ingenomen. In dierstudies werden zelfs bij zeer hoge doseringen (tot 5000 mg/kg/dag) geen toxische effecten waargenomen. Polyvinylalcohol wordt nauwelijks opgenomen door het lichaam en verlaat het grotendeels onveranderd.
Financiering van het onderzoek
Van de 9 meegenomen studies zijn er 2 gefinancierd door de industrie, 3 onafhankelijk (EFSA-evaluaties in opdracht van de Europese Commissie) en bij 4 studies is de financieringsbron onbekend. De twee industrie-gefinancierde studies zijn de enige originele dierstudies die direct de toxiciteit van polyvinylalcohol hebben onderzocht en leveren de hoogste veiligheidsmarges. Dit is een patroon dat vaker voorkomt: de industrie financiert het kernonderzoek en onafhankelijke instanties baseren hun beoordeling vervolgens op diezelfde data.
De onafhankelijke EFSA-evaluaties zijn waardevol, maar ze voegen geen nieuwe experimentele data toe. Ze beoordelen de bestaande studies en trekken daar conclusies uit. Dit betekent dat de onafhankelijkheid van de beoordeling groter is dan die van de onderliggende data. Voor een stof die al tientallen jaren op de markt is, zou je meer onafhankelijk experimenteel onderzoek verwachten.
Beoordeling medische literatuur
De veiligheidsbeoordeling van polyvinylalcohol ziet er op papier gunstig uit, maar er zitten een paar kanttekeningen bij die je moet kennen. Ten eerste zijn er geen studies bij mensen gedaan. Alles wat we weten over de veiligheid komt uit dierproeven. Ten tweede zijn de twee belangrijkste toxiciteitsstudies, die de hoogste veiligheidsmarges opleveren, gefinancierd door de industrie. De onafhankelijke EFSA-beoordelingen leunen op diezelfde data. Ten derde gaan twee van de negen studies eigenlijk over een verwant maar ander additief (E1209), waardoor het werkelijke aantal relevante studies kleiner is dan het lijkt. Dit alles betekent niet dat polyvinylalcohol onveilig is, maar wel dat het bewijs minder stevig is dan de brede veiligheidsconclusies doen vermoeden.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (ANS) et al. (2017)
Gewijzigde specificaties E1209 leveren geen veiligheidszorgen op
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 31% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
|
2014
Specificatiewijziging heeft geen invloed op veiligheid van E1203
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 29% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
|
2013
Geen veiligheidsrisico bij gebruik als filmcoating in supplementen
|
EFSA/WHO-evaluatie | Overwegend veilig | 14% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
|
Rodwell et al. (2003)
Geen reproductieve effecten; NOAEL 5000 mg/kg/dag in tweegeneration-rattenstudie
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 13% |
Industrie
Industrie-auteur: borzelleca, j. f.
|
|
Heuschmid et al. (2013)
Geen reproductieve of ontwikkelingstoxiciteit tot 1000 mg/kg/dag bij ratten
|
Dierstudie | Veilig | 13% | Onbekend |
|
Heuschmid et al. (2013)
Geen ontwikkelingstoxiciteit bij ratten en konijnen tot 1000 mg/kg/dag
|
Dierstudie | Veilig | 11% | Onbekend |
|
Heuschmid et al. (2013)
Geen schadelijke effecten bij zeer hoge doses in rat en hond
|
Dierstudie | Veilig | 11% | Onbekend |
|
Kelly et al. (2003)
Geen toxische effecten bij ratten tot 5000 mg/kg/dag; niet mutageen
|
Dierstudie | Veilig | 8% |
Industrie
Industrie-auteur: borzelleca, j. f.
|
|
DeMerlis, C. C., Schoneker, D. R. (2003)
Review: PVA oraal veilig, niet mutageen, zeer lage absorptie
|
Review | Veilig | 2% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
