E129 - Allura rood

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 22 relevante studies over allura rood als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 20 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 2 industrie-gefinancierd, zijn er 13 onafhankelijk gefinancierd en bij 5 studies was de financieringsbron onbekend.

De twee langetermijnstudies naar kankerverwekkendheid en toxiciteit (Borzelleca et al., 1989 en 1991) concluderen dat Allura rood geen schadelijke effecten veroorzaakt, zelfs niet bij zeer hoge doses. Dit zijn de studies waar regelgevende instanties zich deels op baseren. Maar er zit een belangrijke kanttekening aan: beide studies zijn gefinancierd door de industrie. Dat betekent niet automatisch dat de resultaten onbetrouwbaar zijn, maar het is opvallend dat álle industrie-gefinancierde studies veiligheid concluderen, terwijl het merendeel van de onafhankelijke studies juist negatieve effecten rapporteert.

Meerdere onafhankelijke dierstudies laten een ander beeld zien. Een studie van Zhang et al. (2023), gefinancierd door de National Institutes of Health, toonde aan dat Allura rood DNA-schade en colonontsteking veroorzaakt bij muizen. Khayyat et al. (2018) vonden lever- en nierschade en oxidatieve stress bij ratten. Amin et al. (2023) bevestigden oxidatieve stress en verhoogde ontstekingsmarkers. Een studie naar prenatale blootstelling (Ceyhan et al., 2013) rapporteerde dat een mengsel van kleurstoffen, waaronder Allura rood, hersenreceptoren verstoorde bij nakomelingen van ratten. Daar staat tegenover dat een andere studie (Tanaka, 1994) geen significante reproductieve of neurobehaviorale effecten vond bij doses van 86 tot 1430 keer de ADI. Deze tegenstrijdigheid maakt het lastig om harde conclusies te trekken over prenatale veiligheid.

De EFSA heeft Allura rood in 2009 opnieuw beoordeeld en de ADI van 7 mg/kg lichaamsgewicht per dag gehandhaafd. In 2015 volgde een verfijnde blootstellingsanalyse die bevestigde dat de gemiddelde inname voor volwassenen onder de ADI blijft. Maar diezelfde analyse liet zien dat kinderen van 1 tot 10 jaar bij het 95e percentiel de ADI wél kunnen overschrijden. Dat is een belangrijk signaal, zeker in combinatie met de dierstudies die effecten laten zien bij jonge en zich ontwikkelende organismen.

Een belangrijk punt bij het wegen van het bewijs: veel van de dierstudies gebruiken doses die ver boven de menselijke ADI liggen, wat de vertaalbaarheid naar de dagelijkse praktijk beperkt. Tegelijkertijd toonde de studie van Zhang et al. over DNA-schade effecten aan bij lagere, meer relevante doses. Er is geen IARC-classificatie voor Allura rood, maar het patroon van genotoxiciteit en colonontsteking in onafhankelijke dierstudies plaatst het bewijs in de buurt van wat je bij een "mogelijk kankerverwekkend" classificatie zou verwachten. Menselijke studies naar langetermijneffecten ontbreken grotendeels, wat het totaalplaatje onvolledig maakt.

Bredere context

Regelgeving en kinderwaarschuwing

Allura rood is goedgekeurd in de EU, de VS en Canada, maar verboden in sommige Scandinavische landen, Oostenrijk en Japan. In de VS en Canada is het breed toegestaan zonder waarschuwingslabel, terwijl in de EU producten met E129 verplicht de tekst moeten dragen: "Kan de activiteit of oplettendheid van kinderen nadelig beïnvloeden." Dit verschil in regelgeving weerspiegelt de onzekerheid over de effecten van azokleurstoffen op het gedrag van kinderen.

De bekende Southampton-studie (McCann et al., 2007) onderzocht het effect van kunstmatige kleurstoffen, waaronder Allura rood, op hyperactiviteit bij kinderen. Hoewel deze studie niet in onze analyse is meegenomen, vormde het wel de aanleiding voor de EU-waarschuwingsplicht. EFSA erkent dat kinderen bij hoge consumptie de ADI kunnen overschrijden.

• Verboden in: sommige Scandinavische landen, Oostenrijk en Japan
• EU-waarschuwingsplicht op het etiket bij producten met E129
• EFSA-blootstellingsdata: kinderen (1-10 jaar) overschrijden de ADI bij het 95e percentiel
• Geen IARC-classificatie beschikbaar
• Afgeleid van aardolie, volledig synthetisch

Bijwerkingen

Bij gevoelige personen kan Allura rood huiduitslag en astmatische reacties veroorzaken. Mensen met een intolerantie voor salicylaten kunnen versterkte reacties ervaren. In dierstudies zijn bij hogere doses lever- en nierschade, oxidatieve stress, DNA-schade en colonontsteking waargenomen. In de EU geldt een verplichte waarschuwing dat de stof de activiteit of oplettendheid van kinderen nadelig kan beïnvloeden.

Financiering van het onderzoek

Onderzochte studies