E131 - Patentblauw V
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 25% en slechter dan 75% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Patent Blue V, CI 42051, Food Blue 5, Acid Blue 3, Patentblauw V
- Komt voor in
- Snoep, Glazuur, Zoetwaren, Frisdranken, IJs, Gebak, Vruchtenproducten
- ADI
- De ADI is 5 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door de EFSA. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 350 mg per dag. Let op: sommige oudere bronnen vermelden een ADI van 15 mg/kg, maar de EFSA-herbeoordeling uit 2013 hanteert 5 mg/kg als actuele waarde. Volgens de EFSA kan deze ADI bij peuters en kinderen overschreden worden wanneer producten de maximaal toegestane hoeveelheid van de kleurstof bevatten.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Patentblauw V is synthetisch en bevat geen dierlijke bestanddelen. Het is geschikt voor vegetariërs, veganisten en kan worden gebruikt door alle religieuze groepen (halal en kosher).
Volgens EFSA kan de veilige dagelijkse inname (ADI) bij peuters en kinderen overschreden worden wanneer producten de maximaal toegestane hoeveelheid bevatten. Door het IARC geclassificeerd als 'niet classificeerbaar wat betreft kankerverwekkendheid' (groep 3). In de VS niet goedgekeurd voor gebruik in voedingsmiddelen. Er zijn zeldzame maar ernstige overgevoeligheidsreacties gemeld, waaronder histaminevrijmaking.
Een in-vitrostudie vond geen significante genotoxiciteit bij normale concentraties. De stof is geschikt voor alle diëten, inclusief halal, kosher, vegetarisch en veganistisch. Bij de werkelijk gerapporteerde gebruiksniveaus (in tegenstelling tot de maximaal toegestane niveaus) blijft de blootstelling voor de meeste volwassenen onder de ADI.
Patentblauw V (E131) is een synthetische blauwe kleurstof die in de voedingsindustrie wordt gebruikt om producten een aantrekkelijke blauwe of groene tint te geven. De stof wordt chemisch geproduceerd en komt niet van nature voor in voedingsmiddelen. Je vindt E131 vooral in snoep, glazuur, zoetwaren, frisdranken, ijs en sommige vruchtenproducten. Het gaat vrijwel altijd om ultrabewerkte producten met een laag voedingsgehalte. De kleurstof voegt niets toe aan de smaak of voedingswaarde, het gaat puur om het uiterlijk van het product.
Wat betreft veiligheid zijn er een aantal punten om rekening mee te houden. De EFSA heeft een ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld van 5 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 350 mg per dag. Dat klinkt misschien als een ruime marge, maar de EFSA waarschuwt dat bij peuters en kinderen de ADI overschreden kan worden wanneer producten de maximaal toegestane hoeveelheid van deze kleurstof bevatten. Kinderen eten relatief meer van dit soort producten per kilogram lichaamsgewicht, waardoor de cumulatieve blootstelling snel kan oplopen.
Er zijn ook zeldzame maar serieuze overgevoeligheidsreacties gemeld bij het gebruik van patentblauw V. De stof kan zich binden aan lichaamseiwitten en histamine vrijmaken, wat bij gevoelige personen kan leiden tot netelroos, huiduitslag of in uitzonderlijke gevallen een allergische reactie. Daarnaast is patentblauw V door het IARC (het internationale kankeronderzoeksagentschap) geclassificeerd als 'niet classificeerbaar wat betreft kankerverwekkendheid' (groep 3), omdat er onvoldoende bewijs is. Opvallend is dat de stof in de Verenigde Staten niet is goedgekeurd voor gebruik in voedingsmiddelen.
Als je jonge kinderen hebt, is het verstandig om producten met E131 te beperken. Voor volwassenen is de kans op overschrijding van de ADI bij normaal eetgedrag klein, maar de stof is puur cosmetisch en dus in feite overbodig. Er bestaan natuurlijke blauwe kleurstoffen, zoals spirulina-extract, die als alternatief kunnen dienen.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 4 relevante studies over patentblauw v als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 3 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De belangrijkste studie voor de Europese situatie is de EFSA-herbeoordeling uit 2013. Daarin concludeert de EFSA dat de blootstelling aan patentblauw V bij de werkelijk gerapporteerde gebruiksniveaus voor de meeste bevolkingsgroepen onder de ADI van 5 mg/kg lichaamsgewicht per dag blijft. Maar bij de maximaal toegestane niveaus (de wettelijke bovengrens die fabrikanten mogen gebruiken) wordt de ADI overschreden bij peuters en kinderen. Dit is een belangrijk punt, omdat het betekent dat de huidige regelgeving onvoldoende bescherming biedt voor de jongste consumenten als fabrikanten de maximale hoeveelheid toevoegen.
Een eerdere evaluatie door het Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives (JECFA) uit 2009 leverde geen duidelijke veiligheids- of toxiciteitsconclusie op. Het comité herzag alleen de specificaties van de stof en gaf aan dat er onvoldoende data beschikbaar was om een uitgebreide beoordeling te doen. Dat is op zich al veelzeggend: voor een stof die al decennia op de markt is, zou je meer onderzoek verwachten.
De derde meegenomen studie is een in-vitroonderzoek uit 2021 waarin de genotoxische effecten van patentblauw V werden onderzocht in menselijke lymfocyten. De onderzoekers concludeerden dat er geen significante genotoxiciteit of cytotoxiciteit werd gevonden. Maar er zit een nuance in deze studie: bij hogere doses en langere blootstellingstijd werd wel significante micronucleusvorming waargenomen. Dat is een teken van mogelijke DNA-schade en nuanceert de conclusie dat de stof 'overwegend veilig' zou zijn. De financieringsbron van deze studie was niet vermeld, wat de betrouwbaarheid moeilijker te beoordelen maakt.
Het IARC heeft patentblauw V geclassificeerd in groep 3, wat staat voor 'niet classificeerbaar wat betreft kankerverwekkendheid voor de mens'. Dit betekent dat er onvoldoende bewijs is om de stof als kankerverwekkend te classificeren. Het is geen definitief oordeel, maar het geeft wel aan dat de stof niet als volledig onschuldig kan worden beschouwd. In combinatie met het feit dat de stof in de VS niet is goedgekeurd voor voedingsmiddelen, is er reden om voorzichtig te zijn.
Bredere context
Regelgeving en kinderwaarschuwing
Patentblauw V is binnen de EU goedgekeurd als voedingskleurstof (E131), maar de situatie verschilt per land en regio. In de Verenigde Staten is de stof niet goedgekeurd voor gebruik in voedingsmiddelen. Dit verschil in regelgeving laat zien dat er internationaal geen consensus bestaat over de veiligheid van deze kleurstof.
Het IARC (International Agency for Research on Cancer) heeft patentblauw V geclassificeerd als groep 3: 'niet classificeerbaar wat betreft kankerverwekkendheid voor de mens'. Dit betekent dat er onvoldoende bewijs is om een uitspraak te doen over het kankerverwekkende effect.
Let op voor kinderen: Volgens de EFSA kan de veilige dagelijkse inname (ADI) van patentblauw V overschreden worden bij peuters en kinderen wanneer producten de maximaal toegestane hoeveelheid van deze kleurstof bevatten. Omdat de stof in meerdere productcategorieën tegelijk kan voorkomen (snoep, dranken, ijs, gebak), kan de cumulatieve blootstelling bij kinderen snel oplopen. Ouders wordt aangeraden producten met E131 bij jonge kinderen te beperken.
- EU: goedgekeurd met ADI van 5 mg/kg lichaamsgewicht/dag
- VS: niet goedgekeurd voor voedingsmiddelen
- IARC-classificatie: groep 3 (niet classificeerbaar)
- EFSA waarschuwt voor ADI-overschrijding bij peuters en kinderen
Bijwerkingen
Bij gevoelige personen kunnen overgevoeligheidsreacties optreden, waaronder netelroos en huiduitslag. De stof kan zich binden aan lichaamseiwitten en histamine vrijmaken, wat in zeldzame gevallen tot een ernstige allergische reactie kan leiden. In sommige bronnen worden ook hyperactiviteit en lage bloeddruk als mogelijke bijwerkingen genoemd.
Financiering van het onderzoek
Van de 3 meegenomen studies zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd (door de WHO en EFSA) en bij 1 studie was de financieringsbron niet vermeld. Er zijn geen door de industrie gefinancierde studies in deze analyse opgenomen. Dat is op zich positief, omdat het betekent dat de beschikbare conclusies niet direct beïnvloed zijn door commerciële belangen.
Tegelijkertijd is het totale aantal studies opvallend laag voor een stof die al tientallen jaren op de markt is. Met slechts 3 bruikbare studies is de bewijsbasis beperkt. De studie waarvan de financiering onbekend is, betreft het in-vitroonderzoek naar genotoxiciteit. Het ontbreken van transparantie over de financiering maakt het lastiger om mogelijke belangenconflicten uit te sluiten. Al met al is het onderzoekslandschap voor patentblauw V mager, en meer onafhankelijk onderzoek zou welkom zijn.
Beoordeling medische literatuur
Er zijn een paar belangrijke nuances bij het onderzoek naar patentblauw V die je als lezer moet kennen. Ten eerste is het aantal beschikbare studies opvallend laag: slechts 3 bruikbare studies voor een stof die al decennia in gebruik is. Dat betekent dat de bewijsbasis beperkt is en dat er nog veel onbekend is over mogelijke langetermijneffecten.
Ten tweede is er een tegenstrijdigheid in de in-vitrostudie uit 2021: de onderzoekers concluderen dat er geen significante genotoxiciteit is gevonden, maar rapporteren tegelijkertijd significante micronucleusvorming bij hogere doses. Dat nuanceert de conclusie dat de stof veilig zou zijn. Daarnaast is de IARC-classificatie als 'niet classificeerbaar wat betreft kankerverwekkendheid' (groep 3) een signaal dat niet genegeerd moet worden, ook al is het bewijs beperkt. Tot slot is het feit dat de ADI bij kinderen overschreden kan worden bij maximaal toegestane niveaus een serieus aandachtspunt dat de huidige regelgeving onvoldoende lijkt af te dekken.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
2013
ADI overschreden bij peuters en kinderen bij maximaal toegestane niveaus
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 70% |
Onafhankelijk
EFSA (European Food Safety Authority) — EU-overheidsinstelling
|
|
Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives (2009)
Alleen specificaties herzien; geen veiligheids- of toxiciteitsconclusie beschikbaar
|
EFSA/WHO-evaluatie | — | 63% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door who
|
|
Husunet et al. (2021)
Geen significante genotoxiciteit of cytotoxiciteit gevonden in vitro
|
In vitro | Overwegend veilig | 24% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
