E1412 - Dizetmeelfosfaten
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 83% en slechter dan 17% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Dizetmeelfosfaat, Distarch phosphate, Cross-linked starch, E1412(i) trimetafosfaat-type, E1412(ii) fosforoxychloride-type, Vernet zetmeel
- Komt voor in
- Sauzen, Puddingen, Zuiveltoetjes, Kant-en-klaarmaaltijden, Ingeblikte producten, Babyvoeding, Soepen, Dressings, Diepvriesmaaltijden
- ADI
- Er is geen numerieke ADI vastgesteld door EFSA (status: 'not specified'). Dit betekent dat de stof als zo weinig toxisch wordt beschouwd dat een specifieke dagelijkse limiet niet nodig werd geacht. Het ontbreken van een ADI is geen vrijbrief voor onbeperkt gebruik, maar geeft aan dat bij normale consumptieniveaus geen gezondheidsrisico's worden verwacht.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs, veganisten en alle religieuze diëten (halal en kosher). Geen dierlijke bestanddelen.
Er is geen numerieke ADI vastgesteld, wat duidt op lage toxiciteit maar ook op beperkte langetermijndata bij hoge blootstelling. De fosfaatgroepen dragen bij aan de totale fosfaatinname, wat relevant kan zijn voor mensen met nierproblemen. Een niet-goedgekeurde in-vitrostudie suggereert dat dizetmeelfosfaat bij zuigelingen kan leiden tot hoge gasproductie en een minder gevarieerde darmflora. Doordat gemodificeerde zetmelen in heel veel producten tegelijk voorkomen, kan de cumulatieve dagelijkse blootstelling aanzienlijk zijn.
EFSA heeft bij meerdere beoordelingen geconcludeerd dat er geen veiligheidsrisico is bij normaal gebruik. Alle meegenomen studies wijzen op een veilig profiel. Het overgrote deel van het onderzoek is onafhankelijk gefinancierd. Geschikt voor alle diëten, inclusief vegetarisch, veganistisch, halal en kosher.
Dizetmeelfosfaten (E1412) zijn gemodificeerde zetmelen die worden gemaakt door natuurlijk zetmeel chemisch te behandelen met een fosforylerende stof, zoals trimetafosfaat of fosforoxychloride. Door deze bewerking wordt het zetmeel "vernet", waardoor het beter bestand is tegen hitte, zuren en mechanische belasting. Het resultaat is een verdikkingsmiddel en stabilisator dat in heel veel producten wordt toegepast. Denk aan sauzen, puddingen, zuiveltoetjes, ingeblikte producten, kant-en-klaarmaaltijden en zelfs babyvoeding. Het is dus een semi-synthetisch additief: de basis is natuurlijk zetmeel, maar de chemische bewerking maakt het tot iets anders dan wat je in je keuken zou gebruiken.
EFSA heeft dizetmeelfosfaten meerdere keren beoordeeld en concludeert dat er bij normaal gebruik geen aanleiding is voor bezorgdheid. Er is geen numerieke ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld, wat betekent dat de stof als zo weinig toxisch wordt beschouwd dat een specifieke limiet niet nodig werd geacht. Dat klinkt geruststellend, maar het betekent ook dat er relatief weinig langetermijnonderzoek is gedaan naar wat er gebeurt bij hoge blootstelling.
Waar je wel even bij stil mag staan: de fosfaatgroepen in dit additief dragen bij aan je totale fosfaatinname. Voor de meeste mensen is dat geen probleem, maar als je nierproblemen hebt, is het verstandig om hier rekening mee te houden. Daarnaast komt gemodificeerd zetmeel in zoveel producten voor dat de cumulatieve blootstelling behoorlijk kan oplopen, zeker als je veel bewerkte voeding eet. Er is ook een (nog niet goedgekeurde) in-vitrostudie die suggereert dat dizetmeelfosfaat bij zuigelingen kan leiden tot meer gasvorming en een minder gevarieerde darmflora. Dat is nog niet bevestigd, maar het is wel reden om voorzichtig te zijn met producten voor baby's en jonge kinderen die dit additief bevatten.
Er zijn geen bijwerkingen bekend bij normale consumptie en er gelden geen dieetbeperkingen. Gemodificeerde zetmelen zijn geschikt voor vegetariërs, veganisten en passen binnen halal- en kosherdiëten. Toch blijft het een typisch ingrediënt van ultrabewerkte voeding. Als je de voorkeur geeft aan zo min mogelijk bewerkte producten, is het goed om te weten dat je dit additief kunt vermijden door vaker zelf te koken met natuurlijke bindmiddelen zoals aardappelzetmeel of maïzena.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 7 relevante studies over dizetmeelfosfaten als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 4 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De belangrijkste bron van bewijs is de uitgebreide EFSA-herbeoordeling uit 2017, waarin een hele reeks gemodificeerde zetmelen (waaronder E1412) opnieuw werd geëvalueerd. De conclusie was helder: er is geen veiligheidsrisico bij normaal gebruik als voedingsadditief en een numerieke ADI werd niet nodig geacht. Een eerdere EFSA-beoordeling uit 2010, specifiek gericht op fosfaat-dizetmeel, kwam tot dezelfde conclusie. Daarnaast is er een EFSA-studie uit 2018 die keek naar het gebruik van geacetyleerd dizetmeelfosfaat als vochtabsorber in voedselverpakkingen. Die studie concludeerde dat er geen veiligheidsrisico was, maar het is belangrijk om te beseffen dat dit over indirect contact gaat en niet over directe consumptie als voedingsadditief.
Een dierstudie uit 2010 onderzocht het effect van een RS4-type resistant starch (een vorm van dizetmeelfosfaat) bij muizen op een vetrijk dieet. De resultaten lieten zien dat dit specifieke preparaat obesitas verminderde. Dat klinkt positief, maar deze bevinding is niet zomaar te vertalen naar alle vormen van E1412 zoals je die in bewerkte voeding tegenkomt. Het ging om een specifiek RS4-preparaat onder gecontroleerde omstandigheden.
Drie studies zijn niet meegenomen in de analyse. Onder de afgevallen studies bevindt zich een in-vitrostudie die suggereerde dat dizetmeelfosfaat bij zuigelingen kan leiden tot verhoogde gasproductie en een minder diverse darmflora. Hoewel deze studie niet is goedgekeurd voor de hoofdanalyse, verdient de bevinding aandacht omdat het zuigelingen betreft, een kwetsbare groep. Er zijn ook aanwijzingen uit aanvullend onderzoek dat hoge doses darmeffecten kunnen veroorzaken, wat voorzichtigheid rechtvaardigt bij overmatig gebruik.
Al met al is het beeld overwegend positief, maar het bewijs is beperkt in omvang. Er zijn slechts 4 goedgekeurde studies en de meeste zijn EFSA-beoordelingen die zich baseren op bestaande literatuur. Onafhankelijk, diepgaand langetermijnonderzoek bij mensen, specifiek naar E1412 bij hoge blootstelling, ontbreekt grotendeels. Dat is geen reden tot paniek, maar wel iets om in het achterhoofd te houden.
Bredere context
Regelgeving en status
Dizetmeelfosfaten (E1412) zijn goedgekeurd als voedingsadditief in de Europese Unie en worden wereldwijd breed ingezet. EFSA heeft de stof meerdere keren beoordeeld en geen numerieke ADI vastgesteld. Dit wordt doorgaans gedaan als een stof als zo weinig toxisch wordt beschouwd dat een specifieke limiet overbodig is. Er is geen IARC-classificatie beschikbaar, wat past bij het profiel van een gemodificeerd zetmeel zonder bekende genotoxiciteit.
Aandachtspunten
- De fosfaatgroepen in E1412 dragen bij aan de totale fosfaatinname. Voor mensen met nierfunctiestoornissen kan dit relevant zijn.
- Gemodificeerde zetmelen komen in zeer veel bewerkte producten voor, waardoor de cumulatieve dagelijkse blootstelling aanzienlijk kan zijn.
- Een niet-goedgekeurde in-vitrostudie suggereert mogelijke effecten op de darmflora van zuigelingen (meer gasvorming, minder diversiteit). Hoewel dit nog onvoldoende bevestigd is, is voorzichtigheid geboden bij producten voor baby's en jonge kinderen.
- E1412 is een typisch ingrediënt van ultrabewerkte voeding. Wie minder bewerkt wil eten, kan kiezen voor natuurlijke alternatieven zoals aardappelzetmeel of maïzena.
Bijwerkingen
Er zijn geen bijwerkingen bekend bij normale consumptie. Bij zeer hoge doses zijn er in aanvullend onderzoek aanwijzingen gevonden voor darmeffecten, zoals verhoogde gasproductie. Een niet-goedgekeurde in-vitrostudie suggereert dat het bij zuigelingen kan leiden tot meer gasvorming en een minder gevarieerde darmflora. De fosfaatgroepen kunnen bij mensen met nierproblemen bijdragen aan een te hoge fosfaatinname.
Financiering van het onderzoek
Van de 4 meegenomen studies zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd (door EFSA en de Europese Commissie) en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend. Er zijn geen door de industrie gefinancierde studies in de analyse opgenomen. Dat is een positief punt: de conclusies worden niet vertroebeld door mogelijke belangenverstrengeling.
Wel is het goed om te beseffen dat de meeste studies EFSA-beoordelingen zijn, die zich baseren op bestaande (deels door de industrie aangeleverde) data. De totale hoeveelheid onafhankelijk onderzoek specifiek naar E1412 is beperkt. Er is weinig onafhankelijk langetermijnonderzoek bij mensen beschikbaar, wat het totaalbeeld enigszins relativeert.
Beoordeling medische literatuur
Het onderzoek naar E1412 laat een overwegend positief beeld zien, maar er zijn een paar nuances die je moet kennen. Ten eerste: een van de meegenomen studies gaat over gebruik in voedselverpakking, niet over directe consumptie. Die studie zegt dus minder over de veiligheid als je het daadwerkelijk eet. Ten tweede: de dierstudie die gezondheidsvoordelen liet zien, betrof een specifiek RS4-preparaat dat niet representatief is voor alle vormen van E1412 in bewerkte voeding.
Daarnaast staan de afgevallen studies (onder andere over darmflora-effecten bij zuigelingen en darmvergroting bij hoge doses in dierproeven) in spanning met de overwegend positieve goedgekeurde studies. Het totaalbeeld is dus iets genuanceerder dan de score op het eerste gezicht doet vermoeden. Het bewijs is beperkt in omvang en specifiek langetermijnonderzoek bij mensen ontbreekt grotendeels.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
EFSA et al. (2018)
EFSA: geen veiligheidsrisico bij gebruik als vochtabsorber in verpakking
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 80% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
2010
EFSA concludeert: fosfaat-dizetmeel veilig bij voorgesteld gebruik
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 26% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
|
Shimotoyodome et al. (2010)
RS4 dizetmeelfosfaat vermindert obesitas bij muizen op vetrijk dieet
|
Dierstudie | Veilig | 26% | Onbekend |
|
EFSA et al. (2017)
EFSA: geen veiligheidsrisico bij normaal gebruik, geen numerieke ADI nodig
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 16% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
