E142 - Briljantgroen BS
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 38% en slechter dan 62% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Groen S, Lissaminegroen, Briljantzuurgroen BS, Brilliantgroen BS, Green S, Food Green 4, Food Green S, CI 44090
- Komt voor in
- Snoep, Desserts, Limonades, Sauzen, Ingeblikte groenten, Zoetwaren, Gekleurde dranken
- ADI
- De ADI is 5 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 350 mg per dag. EFSA heeft vastgesteld dat kinderen met een hoge consumptie van gekleurde producten deze grens kunnen overschrijden bij de maximaal toegestane gebruiksniveaus in voedingsmiddelen.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs, veganisten en voor halal en kosher diëten. E142 bevat geen dierlijke bestanddelen.
Eén dierstudie toont genotoxische effecten (chromosoomschade) bij muizen. EFSA concludeert dat kinderen met een hoge consumptie de ADI kunnen overschrijden. De genotoxiciteitsdata zijn volgens EFSA onvolledig. Niet goedgekeurd in de VS, Canada, Japan en Noorwegen.
Bij normale doseringen zijn in dierproeven geen ernstige toxische effecten gevonden. EFSA heeft een ADI van 5 mg/kg lichaamsgewicht per dag vastgesteld. Geschikt voor alle diëten, inclusief vegetarisch, veganistisch, halal en kosher.
Briljantgroen BS (E142) is een synthetische groene kleurstof die wordt gemaakt door chemische bewerking van verschillende stoffen. Het wordt toegevoegd aan voedingsmiddelen puur om ze een aantrekkelijke groene kleur te geven. Denk aan snoep, desserts, limonades, sauzen en ingeblikte groenten. De kleurstof is oplosbaar in water, maar niet bijzonder stabiel in zure of basische vloeistoffen.
Het gaat hier om een stof die geen enkele voedingswaarde toevoegt. Het enige doel is het visueel aantrekkelijker maken van producten, vaak ultrabewerkte producten die je sowieso beter met mate kunt eten. Dat maakt het extra de moeite waard om kritisch te kijken naar de veiligheid ervan. Opvallend is dat Briljantgroen BS niet is goedgekeurd in de VS, Canada, Japan en Noorwegen. Dat landen met strenge voedselveiligheidsautoriteiten deze kleurstof niet toestaan, is op zijn minst een signaal om serieus te nemen.
EFSA heeft een ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld van 5 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 350 mg per dag. Dat klinkt als een ruime marge, maar EFSA heeft zelf vastgesteld dat kinderen met een hoge consumptie van gekleurde producten deze grens kunnen overschrijden bij de maximaal toegestane gebruiksniveaus. Dat is zorgwekkend, zeker omdat er ook een dierstudie is die genotoxische effecten (chromosoomschade) laat zien. Er zijn daarnaast enkele gevallen bekend van overgevoeligheidsreacties zoals netelroos en huiduitslag. Ook bloedarmoede is in zeldzame gevallen gerapporteerd.
Als je kinderen hebt die regelmatig snoep, gekleurde dranken of desserts eten, is het verstandig om op het etiket te letten en producten met E142 te beperken. Er bestaan natuurlijke alternatieven voor groene kleuring, zoals chlorofyl (E140), waardoor deze synthetische kleurstof in veel gevallen simpelweg overbodig is.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 9 relevante studies over briljantgroen bs die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd en bij 6 studies was de financieringsbron onbekend.
De beschikbare dierproeven laten zien dat Briljantgroen BS bij normale doseringen geen ernstige toxiciteit veroorzaakt. Een langetermijnstudie bij muizen vond geen schadelijke effecten tot 660 mg/kg per dag gedurende twee jaar. Een korte-termijnstudie bij ratten toonde geen effecten tot 500 mg/kg, maar bij de hoogste dosis van 1500 mg/kg werd nierschade waargenomen. Een driegeneratiestudie bij ratten vond geen toxische effecten tot 500 mg/kg per dag en een teratogeniciteitsstudie toonde geen schadelijke effecten op embryo's tot 1000 mg/kg per dag. Op het eerste gezicht lijkt het beeld dus geruststellend.
Er is één studie die daar een duidelijke kanttekening bij plaatst. Onderzoekers (Giri et al., 1992) vonden dat Briljantgroen BS genotoxische effecten veroorzaakt bij muizen: zowel zusterchromatide-uitwisselingen (SCE) als chromosoomafwijkingen werden waargenomen na blootstelling in vivo. Dit is een serieus signaal, omdat genotoxiciteit kan wijzen op het vermogen om DNA-schade te veroorzaken. De andere toxiciteitsstudies hebben dit specifieke eindpunt niet gemeten, waardoor ze de genotoxiciteitsbevinding niet weerleggen.
EFSA heeft in 2010 een herbeoordeling uitgevoerd en concludeerde dat de ADI van 5 mg/kg lichaamsgewicht per dag gehandhaafd kon worden, maar met belangrijke kanttekeningen. Ten eerste stelde EFSA vast dat kinderen in het hoge consumptiepercentiel de ADI kunnen overschrijden wanneer producenten de maximaal toegestane hoeveelheden gebruiken. Ten tweede gaf EFSA aan dat de beschikbare genotoxiciteitsdata onvolledig zijn, wat betekent dat het zorgwekkende signaal uit de studie van Giri et al. niet adequaat is weerlegd. Het is ook belangrijk om te benoemen dat alle toxiciteitsdata uitsluitend uit dierproeven komen. Er zijn geen humane studies beschikbaar, wat de vertaalbaarheid naar de praktijk beperkt.
Twee reviews (Amchova et al., 2015 en 2024) bespreken synthetische kleurstoffen breed, maar bevatten geen specifieke nieuwe data over Briljantgroen BS. Dit onderstreept hoe beperkt de wetenschappelijke aandacht voor deze specifieke kleurstof is. Het feit dat meerdere landen buiten de EU, waaronder de VS, Canada, Japan en Noorwegen, E142 niet hebben goedgekeurd, wijst erop dat de internationale wetenschappelijke gemeenschap niet unaniem is over de veiligheid ervan.
Bredere context
Briljantgroen BS is binnen de EU goedgekeurd als voedingskleurstof, maar de stof is niet toegestaan in de VS, Canada, Japan en Noorwegen. Dat meerdere grote markten met eigen voedselveiligheidsautoriteiten deze kleurstof niet goedkeuren, is een relevant gegeven. De redenen variëren per land, maar het gebrek aan voldoende veiligheidsdata en het voorzorgsprincipe spelen hierbij een rol.
Kinderwaarschuwing
EFSA heeft in haar herbeoordeling van 2010 expliciet vastgesteld dat kinderen met een hoge consumptie van producten met E142 de veilige dagelijkse inname (ADI) kunnen overschrijden wanneer producenten de maximaal toegestane hoeveelheden gebruiken. In combinatie met het genotoxiciteitssignaal uit dieronderzoek is dit een punt van zorg. Ouders wordt aangeraden om de inname van producten met E142 bij kinderen te beperken, vooral bij kinderen die veel snoep, gekleurde dranken en desserts consumeren.
- Niet goedgekeurd in de VS, Canada, Japan en Noorwegen
- EFSA: ADI-overschrijding mogelijk bij kinderen met hoge consumptie
- Genotoxiciteitsdata zijn volgens EFSA onvolledig
- Alle veiligheidsdata zijn gebaseerd op dierproeven, geen humane studies beschikbaar
Bijwerkingen
In enkele gevallen zijn overgevoeligheidsreacties gerapporteerd, zoals netelroos en huiduitslag. Ook bloedarmoede is in zeldzame gevallen gemeld. In dieronderzoek zijn genotoxische effecten (zusterchromatide-uitwisselingen vanaf 50 mg/kg; chromosoomafwijkingen vanaf 200 mg/kg) waargenomen.
Financiering van het onderzoek
Van de 9 meegenomen studies zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd (twee universitaire reviews en de EFSA-evaluatie). Bij de overige 6 studies is de financieringsbron onbekend. Dit betreft met name de dierproeven uit 1987 die zijn gepubliceerd in een tijdschrift dat gelieerd is aan de British Industrial Biological Research Association, wat vragen oproept over mogelijke industriebetrokkenheid bij de financiering. Geen enkele studie is expliciet als door de industrie gefinancierd aangemerkt, maar het hoge percentage onbekende financiering maakt het lastig om de onafhankelijkheid van het bewijs volledig te beoordelen.
Het is opvallend dat de studies die de veiligheid van E142 ondersteunen vrijwel allemaal een onbekende financieringsbron hebben, terwijl de EFSA-evaluatie (onafhankelijk) juist de meest kritische kanttekeningen plaatst. Dit patroon verdient aandacht bij het wegen van de conclusies.
Beoordeling medische literatuur
Het onderzoek naar Briljantgroen BS kent een aantal belangrijke beperkingen. Ten eerste zijn alle veiligheidsdata afkomstig uit dierproeven. Er zijn geen humane studies beschikbaar, wat het lastig maakt om de resultaten direct te vertalen naar mensen. Ten tweede zijn de meeste toxiciteitsstudies uit 1987 en meten ze alleen conventionele eindpunten zoals gewicht en orgaanschade. De enige studie die specifiek naar genotoxiciteit keek, vond juist wél significante effecten, maar dit signaal is nooit adequaat weerlegd door vervolgonderzoek.
EFSA erkent zelf dat de genotoxiciteitsdata onvolledig zijn en dat de ADI bij kinderen kan worden overschreden. Het feit dat meerdere landen buiten de EU deze kleurstof niet toestaan, versterkt het beeld dat de veiligheid niet onomstreden is. Bij 6 van de 9 studies is de financieringsbron onbekend, wat het moeilijk maakt om de onafhankelijkheid van het bewijs volledig te beoordelen. Al met al is voorzichtigheid op zijn plaats, vooral voor kinderen.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
2010
ADI overschreden bij kinderen (hoog percentiel); genotoxiciteitsdata ontbreekt
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 65% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door who
|
|
Brantom et al. (1987)
Geen schadelijke effecten bij muizen tot 660 mg/kg/dag gedurende 2 jaar
|
Dierstudie | Veilig | 23% | Onbekend |
|
Moorhouse et al. (1987)
Geen toxische effecten tot 500 mg/kg/dag in driegeneratie-rattenstudie
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 23% | Onbekend |
|
Giri et al. (1992)
Briljantgroen BS induceert genotoxiciteit (SCE en chromosoomafwijkingen) in muizen
|
Dierstudie | Bewezen schadelijk | 23% | Onbekend |
|
Clode et al. (1987)
Geen effect tot 500 mg/kg; schade alleen bij hoogste dosis (1500 mg/kg)
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 22% | Onbekend |
|
Clode, S. A. (1987)
Geen embryotoxische of teratogene effecten tot 1000 mg/kg/dag
|
Dierstudie | Veilig | 22% | Onbekend |
|
Amchova et al. (2015)
Alleen abstract beschikbaar; geen resultaten over Green S (E142)
|
Review | — | 0% |
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij Masaryk University (Czech Republic)
|
|
Amchova et al. (2024)
Review bespreekt Green S niet specifiek; onvoldoende data over E142
|
Review | — | 0% |
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij Masaryk University (Czech Republic)
|
|
Kornbrust, D., Barfknecht, T. (1985)
Briljantgroen BS (E142) niet specifiek getest in deze studie
|
In vitro | — | 0% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
