E1442 - Hydroxypropyldizetmeelfosfaat
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 80% en slechter dan 20% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Hydroxypropyl distarch phosphate, Hydroxypropyldizetmeelfosfaat, Gemodificeerd zetmeel E1442, HDP
- Komt voor in
- Kant-en-klaarmaaltijden, Sauzen, Zuiveldesserts, Soepen, Diepvriesproducten, Babyvoeding (vanaf 6 maanden), Dressings, Vleesproducten, Roomijs
- ADI
- Er is geen numerieke ADI vastgesteld door EFSA. Het panel oordeelde in 2017 dat een specifieke limiet niet nodig is, omdat er bij normaal gebruik als voedingsadditief geen veiligheidsrisico werd vastgesteld. Het additief mag worden gebruikt volgens het quantum satis-principe: alleen de hoeveelheid die technologisch noodzakelijk is. Dit betekent niet dat je er onbeperkt van kunt eten, maar dat de normale hoeveelheden in voedingsmiddelen als veilig worden beschouwd.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Over het algemeen geschikt voor vegetarisch, veganistisch, halal en kosher, aangezien het wordt gemaakt uit plantaardig zetmeel (aardappel, maïs of tapioca). Controleer altijd het etiket voor de specifieke bron van het zetmeel.
Het bewijs voor veiligheid is beperkt: er zijn slechts twee studies meegenomen, waarvan geen enkele bij mensen is uitgevoerd. Bij dierproeven met extreem hoge doseringen traden reversibele effecten op in het maag-darmkanaal en de nieren. In de EU niet toegestaan in babyvoeding voor zuigelingen onder 6 maanden. Eén afgevallen studie suggereerde mogelijke negatieve effecten op ijzerabsorptie, wat relevant kan zijn voor kwetsbare groepen zoals jonge kinderen en zwangere vrouwen.
EFSA heeft het additief in 2017 herbeoordeeld en concludeert dat er bij normaal gebruik geen veiligheidsrisico is. Er is geen numerieke ADI vastgesteld omdat dat niet nodig werd geacht. Een langdurige dierproef van 89 weken toonde geen aanwijzingen voor kankerverwekkendheid.
E1442, hydroxypropyldizetmeelfosfaat, is een gemodificeerd zetmeel dat wordt gemaakt door natuurlijk zetmeel (uit aardappel, maïs of tapioca) chemisch te bewerken met verestering en verethering. Het resultaat is een wit poeder of korrelachtige stof die beter bestand is tegen hitte, zuur en bevriezing dan gewoon zetmeel. Het is dus een semi-synthetisch additief: de basis is natuurlijk, maar de bewerking is dat niet.
Je komt E1442 tegen in heel veel bewerkte producten. Denk aan kant-en-klaarmaaltijden, sauzen, zuiveldesserts, soepen, diepvriesproducten en zelfs sommige babyvoeding (voor kinderen ouder dan 6 maanden). Het wordt gebruikt als verdikkingsmiddel, stabilisator en bindmiddel. Doordat het in zoveel verschillende productcategorieën zit, kan je dagelijkse blootstelling behoorlijk oplopen als je veel bewerkte voeding eet.
EFSA heeft E1442 in 2017 opnieuw beoordeeld en concludeert dat er bij normaal gebruik geen veiligheidsrisico is. Er is geen numerieke ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld, omdat EFSA dat niet nodig achtte. Dat klinkt geruststellend, maar het is goed om te weten dat het bewijs vrij beperkt is: er zijn geen humane studies gedaan en de conclusies zijn gebaseerd op dierproeven en een regulatieve evaluatie. Voor zuigelingen onder 6 maanden is E1442 in de EU niet toegestaan in babyvoeding. Sommige bronnen melden dat het in hoge doseringen de spijsvertering kan remmen en dat er bij gevoelige personen diarree kan optreden. Een afgevallen studie suggereerde ook mogelijke negatieve effecten op ijzerabsorptie, wat relevant kan zijn voor jonge kinderen en zwangere vrouwen met een verhoogd risico op ijzertekort.
Vanuit het perspectief van aHealthylife.nl is E1442 op zichzelf waarschijnlijk niet schadelijk bij normale inname. Maar het is wel een typisch ingrediënt van ultrabewerkte producten die vaak energiedicht en arm aan voedingsstoffen zijn. Als je de keuze hebt, is een product met gewoon zetmeel of een zelfgemaakte saus altijd een beter alternatief.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 3 relevante studies over hydroxypropyldizetmeelfosfaat als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 2 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De belangrijkste bron is de uitgebreide EFSA-herbeoordeling uit 2017, waarin alle gemodificeerde zetmelen (E1404 tot E1452) opnieuw zijn geëvalueerd. EFSA concludeert dat er bij normaal gebruik als voedingsadditief geen aanwijzingen zijn voor een veiligheidsrisico. Op basis van de beschikbare gegevens achtte het panel het niet nodig om een numerieke ADI vast te stellen. Deze evaluatie is onafhankelijk gefinancierd door de Europese Commissie, wat de betrouwbaarheid ten goede komt.
De tweede meegenomen studie is een langdurige dierproef uit 1986, waarin muizen gedurende 89 weken hydroxypropyldizetmeelfosfaat kregen toegediend. Bij de hoogste dosering (55% van het totale dieet, een extreem hoge hoeveelheid) werden reversibele effecten waargenomen: vergroting van de blindedarm en het colon, verhoogde waterconsumptie en een licht verhoogd niergewicht. Er werden geen aanwijzingen gevonden voor kankerverwekkendheid. EFSA beschouwt deze effecten als niet-schadelijke adaptieve reacties bij onrealistisch hoge doseringen. De financieringsbron van deze studie is niet expliciet vermeld, maar gezien het tijdperk en het type onderzoek is industriefinanciering waarschijnlijk, wat enige voorzichtigheid rechtvaardigt bij de interpretatie.
Er is één studie afgevallen bij de beoordeling. Deze suggereerde mogelijke negatieve effecten op ijzerabsorptie, wat relevant zou kunnen zijn voor groepen met een verhoogd risico op ijzertekort, zoals jonge kinderen en zwangere vrouwen. Dit onderwerp verdient meer onderzoek. Opvallend is dat er geen enkele humane studie beschikbaar is. Alle conclusies over veiligheid zijn gebaseerd op dierproeven en regulatieve evaluaties. Er zijn ook geen specifieke gegevens over de effecten bij mensen met inflammatoire darmziekten of prikkelbare darmsyndroom.
Samengevat: de beschikbare wetenschap wijst niet op directe gezondheidsrisico's bij normaal gebruik, maar de bewijsbasis is smal. Het ontbreken van humane studies en het gebrek aan onderzoek bij kwetsbare groepen zijn duidelijke hiaten. Voor een stof die zo breed wordt ingezet in de voedingsindustrie, zou je meer onderzoek mogen verwachten.
Bredere context
Regulering en toelating
E1442 is in de EU goedgekeurd als voedingsadditief en mag worden gebruikt in alle eet- en drinkwaren volgens het quantum satis-principe. Dat betekent dat er geen maximale hoeveelheid is vastgesteld, maar dat fabrikanten het alleen mogen gebruiken in de hoeveelheid die nodig is voor het beoogde technologische effect. Er is een belangrijke uitzondering: E1442 is niet toegestaan in babyvoeding voor zuigelingen onder 6 maanden. EFSA heeft in 2017 opgemerkt dat gecombineerde blootstellingsstudies bij zuigelingen grotendeels ontbreken, wat een punt van aandacht is.
Er is geen IARC-classificatie beschikbaar voor E1442. De stof is niet als kankerverwekkend beoordeeld en de langdurige dierproef bevestigt het ontbreken van carcinogene eigenschappen. In de meeste landen buiten de EU is E1442 eveneens toegestaan als voedingsadditief.
- In de EU toegestaan in alle eet- en drinkwaren (quantum satis), behalve in babyvoeding voor zuigelingen onder 6 maanden.
- EFSA-herbeoordeling uit 2017: geen veiligheidsrisico bij normaal gebruik, geen numerieke ADI nodig.
- Geen IARC-classificatie beschikbaar.
- Let op bij jonge kinderen en zwangere vrouwen: mogelijke effecten op ijzerabsorptie zijn gesignaleerd maar onvoldoende onderzocht.
Bijwerkingen
Bij extreem hoge doseringen (aangetoond in dierproeven) kunnen effecten optreden in het maag-darmkanaal, zoals vergroting van de blindedarm en het colon, en verhoogde waterconsumptie. Bij normale inname zijn geen bijwerkingen aangetoond in de beschikbare studies. Sommige bronnen melden dat gemodificeerd zetmeel in hoge hoeveelheden de spijsvertering kan remmen en diarree kan veroorzaken.
Financiering van het onderzoek
Van de twee meegenomen studies is er één onafhankelijk gefinancierd (de EFSA-herbeoordeling, betaald door de Europese Commissie) en bij de andere studie (de 89-weken dierproef uit 1986) is de financieringsbron niet vermeld. Gezien het type onderzoek en het tijdperk is het aannemelijk dat deze dierproef door de industrie is gefinancierd, al is dat niet bevestigd.
Het is positief dat de meest recente en meest gezaghebbende evaluatie onafhankelijk is uitgevoerd. Tegelijkertijd is het opvallend dat er in totaal slechts twee studies beschikbaar zijn voor een additief dat zo breed wordt gebruikt. Het ontbreken van onafhankelijke humane studies is een duidelijke beperking in de huidige kennisbasis.
Beoordeling medische literatuur
De veiligheidsconclusie voor E1442 is gebaseerd op een smalle bewijsbasis van slechts twee studies, waarvan geen enkele bij mensen is uitgevoerd. De EFSA-herbeoordeling uit 2017 concludeert dat er geen risico is bij normaal gebruik, maar de langdurige dierproef uit 1986 liet bij extreem hoge doseringen wel degelijk effecten zien op het maag-darmkanaal en de nieren. EFSA beschouwt deze als niet-schadelijk, maar de nuance is belangrijk. Er zijn geen gegevens beschikbaar over kwetsbare groepen zoals mensen met darmklachten, en een afgevallen studie wees op mogelijke effecten op ijzerabsorptie. Voor een additief dat in zoveel producten voorkomt, is het opvallend dat er zo weinig onderzoek beschikbaar is, en dan vooral geen humane studies.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
EFSA et al. (2017)
EFSA: geen veiligheidsrisico bij normaal gebruik, geen numerieke ADI nodig
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 78% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
|
Til et al. (1986)
Geen carcinogeniteit; reversibele effecten bij extreem hoge dosering (55%)
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 23% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
