E150a - Gewone karamel
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 35% en slechter dan 65% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Gewone karamel, Basische karamel, Class I caramel, Caramel colour class I, Alkalikaramel, Plain caramel, Caustic caramel, Karamelkleur, E150a
- Komt voor in
- Whisky, Cognac, Azijn, Frisdranken, Sauzen, Bakkerijproducten, Snoep, Kant-en-klaarmaaltijden, Soepen, Jus
- ADI
- EFSA hanteert een groeps-ADI van 300 mg/kg lichaamsgewicht per dag voor alle karamelkleurstoffen samen (E150a t/m E150d). Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 21.000 mg (21 gram) per dag. JECFA heeft voor E150a specifiek geen limiet vastgesteld, wat wijst op een laag risicoprofiel. Ondanks de ruime ADI waarschuwt EFSA dat deze grens bij kinderen en volwassenen met een hoge consumptie kan worden overschreden door de brede toepassing van karamelkleurstoffen in veel verschillende producten.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor alle diëten: veganistisch, vegetarisch, halal en kosher. Geen bekende allergenen.
EFSA waarschuwt dat de ADI van karamelkleurstoffen bij kinderen en volwassenen kan worden overschreden door cumulatieve blootstelling via veel verschillende producten. In karamelkleuren kunnen zorgwekkende stoffen zoals 5-HMF en furaan aanwezig zijn. De toxicologische evaluaties van karamel als complex mengsel zijn nog niet volledig afgerond.
E150a is de eenvoudigste en meest pure karamelkleur, gemaakt zonder ammonium of sulfiet. JECFA heeft voor E150a geen ADI-limiet vastgesteld, wat wijst op een laag risicoprofiel. Geen bekende 4-MEI-problematiek, in tegenstelling tot de karamelklassen E150c en E150d.
E150a, ook wel gewone karamel of basische karamel genoemd, is een bruine kleurstof die wordt gemaakt door suiker te verhitten. Het is de eenvoudigste en meest pure vorm van karamelkleur. Anders dan de andere karamelklassen (E150b, c en d) worden er bij de productie geen ammonium- of sulfietverbindingen toegevoegd. Daarmee is E150a eigenlijk de enige variant die de naam 'karamel' echt verdient. Het resultaat is een wateroplosbaar, bruin tot zwart mengsel met een licht bittere smaak.
Je komt E150a tegen in een breed scala aan producten: whisky, cognac, bepaalde azijnsoorten, frisdranken, sauzen, bakkerijproducten, snoep en kant-en-klaarmaaltijden. Omdat het in zoveel productcategorieën tegelijk wordt gebruikt, kan je dagelijkse blootstelling flink oplopen. Dat geldt vooral voor kinderen, die relatief meer van deze producten eten en drinken in verhouding tot hun lichaamsgewicht.
Qua veiligheid is het beeld genuanceerd. JECFA (het gezamenlijke expert-comité van de WHO en FAO) heeft voor E150a geen specifieke ADI-limiet vastgesteld, wat erop wijst dat ze het bij normaal gebruik als veilig beschouwen. EFSA hanteert voor alle karamelkleurstoffen samen een groeps-ADI van 300 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Dat klinkt ruim, maar EFSA waarschuwt dat deze grens bij kinderen en ook bij volwassenen kan worden overschreden. Daarnaast kunnen er in karamelkleuren zorgwekkende stoffen zoals 5-HMF en furaan aanwezig zijn, procescontaminanten die hun eigen gezondheidsrisico's meebrengen.
E150a is geschikt voor alle diëten: het is veganistisch, vegetarisch, halal en kosher. Er zijn geen specifieke allergiewaarschuwingen. Bijwerkingen zijn vooral bekend van de zwaardere karamelklassen E150c en E150d (met name darmklachten bij hoge inname). Voor E150a zelf zijn geen directe bijwerkingen gerapporteerd, maar het blijft een complex mengsel waarvan de toxicologische evaluatie nog niet volledig is afgerond. Ouders doen er verstandig aan om de inname van producten met karamelkleurstoffen bij kinderen te beperken.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 4 relevante studies over gewone karamel als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 2 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De belangrijkste bron is de uitgebreide EFSA-evaluatie uit 2011, waarin alle vier de karamelklassen (E150a tot en met E150d) gezamenlijk zijn beoordeeld. EFSA concludeerde dat de groeps-ADI van 300 mg/kg lichaamsgewicht per dag bij bepaalde bevolkingsgroepen kan worden overschreden, met name bij kinderen en bij volwassenen met een hoge consumptie van producten met karamelkleurstoffen. Daarnaast wees EFSA erop dat er zorgwekkende bestanddelen zoals 5-HMF (5-hydroxymethylfurfural) en furaan in karamelkleuren aanwezig kunnen zijn. Dit zijn procescontaminanten die apart beoordeeld moeten worden op hun toxicologische effecten.
De tweede meegenomen studie is een review uit 2018 die concludeert dat karamelkleurstoffen niet genotoxisch of kankerverwekkend zijn bij normale blootstelling. Dit klinkt geruststellend, maar er is een belangrijk voorbehoud: de financieringsbron van deze review is onbekend. Dat betekent dat industrie-financiering niet kan worden uitgesloten, wat extra voorzichtigheid rechtvaardigt bij het interpreteren van de positieve conclusie. Bovendien staat deze conclusie op gespannen voet met de EFSA-bevinding dat de ADI kan worden overschreden. De review stelt dat blootstelling binnen veilige marges valt, terwijl EFSA juist waarschuwt voor overschrijding.
Een belangrijk punt is dat twee van de vier gevonden studies eigenlijk betrekking hadden op karamelkleur klasse IV (E150d) en niet op E150a. Die studies onderzochten cytotoxische effecten in kankercellen, maar zijn niet direct toepasbaar op gewone karamel. E150a wordt namelijk zonder ammonium of sulfiet geproduceerd en bevat daardoor niet de stoffen (zoals 4-MEI) die bij E150c en E150d de meeste zorgen oproepen.
Al met al is het bewijs beperkt. Er zijn geen studies die specifiek de langetermijnveiligheid van E150a bij hoge blootstelling hebben onderzocht. De beschikbare gegevens wijzen erop dat E150a de minst omstreden karamelkleur is, maar de cumulatieve blootstelling via de vele producten waarin het voorkomt verdient aandacht, vooral bij kinderen.
Bredere context
Regelgeving en bredere context
E150a is goedgekeurd in de Europese Unie en wordt wereldwijd breed gebruikt als kleurstof. EFSA hanteert een groeps-ADI van 300 mg/kg lichaamsgewicht per dag voor alle karamelkleurstoffen samen (E150a t/m E150d). JECFA heeft voor E150a specifiek geen limiet vastgesteld, wat aangeeft dat deze organisatie het risico bij normaal gebruik als laag inschat. Er is geen IARC-classificatie voor E150a.
Het is goed om te weten dat E150a de eenvoudigste karamelkleur is en wezenlijk verschilt van de zwaardere klassen E150c en E150d. Die laatste twee worden geproduceerd met ammonium- en/of sulfietverbindingen en bevatten stoffen zoals 4-MEI, die meer zorgen oproepen. Bij E150a speelt die problematiek niet.
- EFSA waarschuwt dat de ADI van karamelkleurstoffen bij kinderen kan worden overschreden. Ouders wordt aangeraden om de inname van producten met karamelkleurstoffen bij kinderen te beperken.
- Karamelkleuren komen voor in zeer veel productcategorieën tegelijk (frisdranken, sauzen, snoep, bakkerijproducten, kant-en-klaarmaaltijden), waardoor de cumulatieve blootstelling hoger kan uitvallen dan je zou verwachten.
- De producten waarin E150a wordt gebruikt zijn vaak ultrabewerkt en rijk aan suiker, zout en vet. De kleurstof zelf draagt daar niet aan bij, maar het is wel een signaal dat je veel bewerkt voedsel eet als je er regelmatig mee in aanraking komt.
Bijwerkingen
Voor E150a zelf zijn geen directe bijwerkingen gerapporteerd bij normale inname. Bijwerkingen zoals darmklachten zijn vooral bekend van de zwaardere karamelklassen E150c en E150d bij hoge inname. Wel kunnen in karamelkleuren procescontaminanten zoals 5-HMF en furaan aanwezig zijn, waarvan de gezondheidseffecten apart beoordeeld moeten worden.
Financiering van het onderzoek
Van de 2 meegenomen studies is er één onafhankelijk gefinancierd (de EFSA-evaluatie) en bij de andere studie (de review uit 2018) is de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die aantoonbaar door de industrie zijn gefinancierd, maar het ontbreken van transparantie bij de review is een aandachtspunt. Reviews die concluderen dat een stof veilig is zonder duidelijke onafhankelijkheidsverklaring verdienen extra kritische lezing.
Het totale aantal beschikbare studies is beperkt (4 gevonden, 2 meegenomen). Dat maakt het lastig om sterke conclusies te trekken. De EFSA-evaluatie weegt het zwaarst vanwege de onafhankelijke financiering en de brede opzet, maar betreft alle karamelklassen gezamenlijk en niet E150a specifiek.
Beoordeling medische literatuur
Bij het beoordelen van de veiligheid van E150a zijn er een paar dingen die je moet weten. Ten eerste: de meeste beschikbare studies gaan over karamelkleurstoffen als groep (E150a t/m E150d) en niet specifiek over E150a. Dat maakt het lastig om precies te zeggen hoe veilig E150a op zichzelf is. Ten tweede: twee van de vier gevonden studies bleken eigenlijk over E150d te gaan, een heel andere variant met andere zorgpunten. Ten derde: de review die concludeert dat karamelkleuren veilig zijn, heeft geen duidelijke onafhankelijkheidsverklaring, terwijl de onafhankelijke EFSA-evaluatie juist waarschuwt voor mogelijke ADI-overschrijding. Die tegenstrijdigheid vergroot de onzekerheid. E150a is waarschijnlijk de minst problematische karamelkleur, maar het bewijs is beperkt en specifiek onderzoek naar deze variant ontbreekt grotendeels.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
2011
ADI voor E150a overschreden bij kinderen en volwassenen; zorgwekkende bestanddelen
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 67% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
Vollmuth, T. A. (2018)
Review concludeert: karamelkleur niet genotoxisch of kankerverwekkend bij normale blootstelling
|
Review | Overwegend veilig | 35% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
