E150c - Ammoniakkaramel
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 32% en slechter dan 68% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Ammonia caramel, Caramel class III, Karamelkleur III, Karamelkleur klasse III, CI 75300, Ammoniakkaramel, Caramel colour III
- Komt voor in
- Sojasaus, Donker bier, Vleessauzen, Kant-en-klaarmaaltijden, Bruine sauzen, Balsamicoazijn, Whisky
- ADI
- De ADI is 100 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 7.000 mg (7 gram) per dag. Dat lijkt een ruime marge, maar EFSA concludeert dat kinderen en peuters deze grens kunnen overschrijden door de hoge concentraties in veelgeconsumeerde producten zoals ontbijtkoek en sauzen. Bij volwassenen met een hoge consumptie van deze producten is overschrijding ook niet uitgesloten.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Ammoniakkaramel is plantaardig van oorsprong (gemaakt uit suiker en ammoniumverbindingen) en is daarmee geschikt voor vegetarische en veganistische diëten. Over het algemeen wordt het als halal en kosher beschouwd, maar certificering kan per fabrikant verschillen.
Bij de productie van E150c ontstaat THI, een stof met bewezen immunotoxische eigenschappen in diermodellen. EFSA concludeert dat kinderen en peuters de ADI kunnen overschrijden. Een groot cohortonderzoek onder 106.000 volwassenen signaleert mogelijke gezondheidsrisico's, al zijn die nog niet volledig opgehelderd. Daarnaast ontstaat bij de productie 4-MEI, door IARC geclassificeerd als mogelijk kankerverwekkend (groep 2B).
Bij normale blootstelling is ammoniakkaramel volgens reviews niet genotoxisch of kankerverwekkend. Een korte humane trial toonde geen meetbare lymfocytendaling bij ADI-niveau. Vier van de zes meegenomen studies zijn onafhankelijk gefinancierd, wat de betrouwbaarheid van het beschikbare bewijs versterkt.
Ammoniakkaramel (E150c) is een bruine kleurstof die wordt gemaakt door suiker te verhitten met ammoniumverbindingen, zonder gebruik van sulfieten. Het is een synthetisch additief dat uitsluitend dient om producten een donkerbruine kleur te geven. Je vindt het vooral in sojasaus, donker bier, ontbijtkoek, vleessauzen en kant-en-klaarmaaltijden. Omdat het in zoveel alledaagse producten zit, kan je dagelijkse blootstelling flink oplopen zonder dat je je daar bewust van bent.
Een belangrijk punt van zorg is dat bij de productie van E150c twee bijproducten ontstaan: THI (2-acetyl-4-tetrahydroxybutylimidazol) en 4-MEI (4-methylimidazool). THI heeft in dierproeven immunotoxische eigenschappen laten zien. 4-MEI is door het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) geclassificeerd als mogelijk kankerverwekkend voor mensen (groep 2B). De hoeveelheden in voedsel zijn klein, maar bij dagelijkse consumptie van grote hoeveelheden sojasaus of donker bier loopt de blootstelling structureel op. De EU heeft nog geen maximumgrens voor 4-MEI in voedsel vastgesteld.
De aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) is door EFSA vastgesteld op 100 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Dat klinkt als een ruime marge, maar de EFSA concludeert zelf dat kinderen en peuters deze grens kunnen overschrijden. Dat is een serieus signaal. Ouders wordt dan ook aangeraden om de inname van producten met ammoniakkaramel bij jonge kinderen te beperken. Voor volwassenen geldt dat je bij een normaal voedingspatroon waarschijnlijk onder de ADI blijft, maar bij een hoge consumptie van ontbijtkoek en sauzen is overschrijding niet uitgesloten.
Ammoniakkaramel voegt geen smaak toe aan producten en heeft puur een cosmetische functie. Het zit bijna uitsluitend in ultrabewerkte producten. Als je bewust met je voeding omgaat, is het goed om te weten dat deze kleurstof technisch gezien overbodig is. Er bestaan natuurlijke alternatieven voor bruinkleuring, al worden die in de industrie minder vaak toegepast vanwege kosten en stabiliteit.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 7 relevante studies over ammoniakkaramel als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 6 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 4 onafhankelijk gefinancierd en bij 2 studies was de financieringsbron onbekend.
De EFSA heeft in 2011 een uitgebreide evaluatie gepubliceerd van alle karamelkleuren, waaronder E150c. De conclusie was dat de ADI voor E150c bij kinderen overschreden kan worden en dat de immunotoxiciteit van het bijproduct THI zorgwekkend is. THI onderdrukt in diermodellen de immuunfunctie door een daling van lymfocyten te veroorzaken. Een aanvullende EFSA-blootstellingsstudie uit 2012 bevestigde dat niet alleen peuters maar ook bepaalde groepen volwassenen de ADI kunnen overschrijden, hoewel de geschatte blootstelling lager was dan in eerdere berekeningen.
Een humane trial uit 1992, gefinancierd door de WHO, testte het effect van ammoniakkaramel op bloedlymfocyten bij mensen op ADI-niveau gedurende 7 dagen. Er werd geen meetbare daling gevonden. Dit klinkt geruststellend, maar de studieduur was erg kort. Chronische effecten bij langdurige blootstelling zijn hiermee niet uitgesloten. Een dierstudie uit 1995 liet zien dat THI bij muizen de immuunfunctie onderdrukt via lymfopenie, en dat suppletie met pyridoxine (vitamine B6) hiertegen beschermend werkte. Dit suggereert dat personen met een marginale vitamine B6-status mogelijk gevoeliger zijn voor de effecten van THI.
Een groot Frans cohortonderzoek uit 2021 onder 106.000 volwassenen keek naar de blootstelling aan mengsels van voedingsadditieven, waaronder ammoniakkaramel. Bijna 29% van de deelnemers consumeerde E150c. De studie signaleerde mogelijke gezondheidsrisico's, maar de precieze effecten zijn nog niet volledig opgehelderd. Dit onderzoek was onafhankelijk gefinancierd door de Universiteit Sorbonne Paris Nord en de WHO.
Een review uit 2018 concludeerde dat karamelkleuren niet genotoxisch of kankerverwekkend zijn bij normale blootstelling. De financieringsbron van deze review is niet duidelijk. Opvallend is dat deze review de THI-problematiek lijkt te onderschatten in vergelijking met de onafhankelijke EFSA-evaluatie, die juist expliciet waarschuwt voor immunotoxiciteit. Dit verschil in beoordeling is iets om in het achterhoofd te houden bij het wegen van de conclusies.
Bredere context
Bredere context en regulering
Ammoniakkaramel (E150c) is goedgekeurd in de EU en wordt wereldwijd veel gebruikt. De EFSA heeft de ADI vastgesteld op 100 mg/kg lichaamsgewicht per dag, maar concludeert tegelijkertijd dat kinderen en peuters deze grens kunnen overschrijden. Dit is een ongebruikelijk signaal: het betekent dat de veiligheidsmarge bij jonge kinderen onvoldoende is. Ouders wordt aangeraden de inname van producten met ammoniakkaramel bij jonge kinderen te beperken.
Bij de productie van E150c ontstaat naast THI ook 4-MEI (4-methylimidazool). IARC heeft 4-MEI geclassificeerd als mogelijk kankerverwekkend voor mensen (groep 2B). In de Amerikaanse staat Californië geldt een waarschuwingsplicht voor producten met meer dan 29 microgram 4-MEI per portie. De EU heeft vooralsnog geen maximumgrens voor 4-MEI in voedsel vastgesteld. Het ontbreken van zo'n grens is opvallend gezien de IARC-classificatie.
- E150c onderscheidt zich van andere karamelkleuren (E150a, E150b, E150d) door de vorming van THI, een stof met bewezen immunotoxische eigenschappen in diermodellen.
- De stof zit vooral in producten zoals sojasaus, donker bier, ontbijtkoek, vleessauzen en kant-en-klaarmaaltijden.
- De kleurstof heeft geen voedingswaarde en geen smaakfunctie. Het is puur cosmetisch.
- Personen met een marginale vitamine B6-status zijn mogelijk gevoeliger voor de effecten van THI.
Bijwerkingen
Bij dierproeven is aangetoond dat het bijproduct THI de immuunfunctie kan onderdrukken door een daling van lymfocyten. Bij mensen is dit effect in een korte trial van 7 dagen niet waargenomen bij ADI-niveau, maar chronische effecten zijn niet onderzocht. Personen met een marginale vitamine B6-status zijn mogelijk gevoeliger voor deze effecten.
Financiering van het onderzoek
Van de 6 meegenomen studies zijn er 4 onafhankelijk gefinancierd. Twee daarvan komen van de EFSA zelf, één is gefinancierd door de WHO en één door de Universiteit Sorbonne Paris Nord in samenwerking met de WHO. Bij 2 studies was de financieringsbron onbekend: de review uit 2018 en de dierstudie uit 1995. Er zijn geen studies gevonden die expliciet door de voedingsindustrie zijn gefinancierd.
Het is positief dat het merendeel van het beschikbare bewijs onafhankelijk is gefinancierd. Wel valt op dat de review met onbekende financiering een opvallend positievere conclusie trekt dan de onafhankelijke EFSA-evaluatie. De EFSA waarschuwt expliciet voor immunotoxiciteit van THI en ADI-overschrijding bij kinderen, terwijl de review deze zorgen lijkt te bagatelliseren. Bij het wegen van de conclusies is het verstandig om meer gewicht te geven aan de onafhankelijk gefinancierde studies.
Beoordeling medische literatuur
Het onderzoek naar ammoniakkaramel laat een gemengd beeld zien. De onafhankelijke EFSA-evaluatie waarschuwt expliciet voor immunotoxiciteit van het bijproduct THI en stelt dat kinderen en peuters de veilige dagelijkse inname kunnen overschrijden. Tegelijkertijd concludeert een review met onbekende financiering dat karamelkleuren veilig zijn, maar deze lijkt de THI-problematiek te onderschatten. De enige humane trial duurde slechts 7 dagen, wat te kort is om uitspraken te doen over langetermijneffecten. Het grote cohortonderzoek signaleert mogelijke risico's maar kan nog geen harde conclusies trekken. Al met al is voorzichtigheid geboden, vooral bij jonge kinderen en bij hoge dagelijkse consumptie van producten met E150c.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Chazelas et al. (2021)
Ammoniakkaramel geconsumeerd door 28,8%; gezondheidsrisico's nog onduidelijk
|
Cohort | Gemengd | 95% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door University Sorbonne Paris Nord - Galilée Doctoral School, World Health Organization
|
|
2011
ADI voor E150c overschreden bij kinderen; immunotoxiciteit THI zorgwekkend
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 67% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
2012
Peuters en volwassenen kunnen ADI voor E150c nog steeds overschrijden.
|
Blootstellingsstudie | Gemengd | 36% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
Vollmuth, T. A. (2018)
Review concludeert: karamelkleuren niet genotoxisch of kankerverwekkend bij normale blootstelling
|
Review | Overwegend veilig | 35% | Onbekend |
|
Houben et al. (1992)
Geen lymfocytendaling bij mensen op ADI-niveau gedurende 7 dagen
|
Klinische trial | Veilig | 30% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door who
|
|
Reeve et al. (1995)
THI uit ammoniakkaramel onderdrukt immuunfunctie bij muizen via lymfopenie
|
Dierstudie | Schadelijk | 23% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
