E155 - Bruin HT

Beperk gebruik Synthetisch

Ook bekend als: Chocoladebruin HT, Brown HT, Food Brown 3, CI 20285, Chocolate Brown HT
Komt voor in: Chocoladedesserts, Snoep, Bakkerijproducten, Sauzen, Chocoladefantasieproducten, Zoetwaren, Bepaalde dranken
ADI: De ADI is 1,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA. Voor een volwassene van 70 kg betekent dit een maximum van 105 mg per dag. Dit is een relatief lage ADI vergeleken met veel andere kleurstoffen, wat wijst op een beperkte veiligheidsmarge. De EFSA-blootstellingsstudie uit 2014 toont aan dat bij hoge consumptie de ADI voor alle leeftijdsgroepen kan worden overschreden. Vooral kinderen tussen 1 en 10 jaar lopen risico op overschrijding.
EU-status: Goedgekeurd
Dieetinfo: Geschikt voor alle religies (halal, kosher), vegetariërs en veganisten. Bruin HT is volledig synthetisch en bevat geen dierlijke bestanddelen.

Aandachtspunten

E155 is een azokleurstof die is toegestaan in de EU, maar verboden in onder andere de VS en Zwitserland. Recentere dierstudies rapporteren ernstige lever- en nierschade, schildklierproblemen en remming van de darmwerking. Bij kinderen kan de ADI bij hoge blootstelling worden overschreden. Kan overgevoeligheidsreacties uitlokken bij mensen die gevoelig zijn voor salicylaten.

Positieve bevindingen

Oudere langetermijnstudies bij ratten, muizen en varkens toonden geen kankerverwekkend effect. EFSA en JECFA hebben het beoordeeld en een ADI vastgesteld. Geschikt voor alle diëten, inclusief halal, kosher, vegetarisch en veganistisch.

Bruin HT (E155) is een synthetische azokleurstof die producten een chocoladebruine kleur geeft. Het wordt volledig in een laboratorium gemaakt en heeft geen natuurlijke oorsprong. Je vindt het terug in producten zoals chocoladedesserts, snoep, bakkerijproducten, sauzen en bepaalde dranken. Het heeft geen smaak- of conserveringsfunctie. Het enige doel is het product er aantrekkelijker uit laten zien. Dat maakt het in feite een cosmetische toevoeging aan je eten.

Bruin HT is verboden in onder andere de Verenigde Staten en Zwitserland. In de EU is het wel toegestaan, maar niet zonder zorgen. E155 is een azokleurstof en valt daarmee in dezelfde categorie als de zogeheten Southampton Six — zes kleurstoffen die in verband zijn gebracht met hyperactiviteit bij kinderen. Hoewel E155 zelf niet onder de verplichte waarschuwingslabeling valt, heeft EFSA de ADI ervan in 2010 wél verlaagd. Daarnaast zijn er bij gevoelige personen overgevoeligheidsreacties gemeld, zoals netelroos, astma en huiduitslag. Mensen die intolerant zijn voor salicylaten lopen extra risico.

De door EFSA vastgestelde aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) is 1,5 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Dat is relatief laag vergeleken met veel andere kleurstoffen, wat wijst op een beperkte veiligheidsmarge. Voor een volwassene van 70 kg betekent dit een maximum van 105 mg per dag. Belangrijk is dat de EFSA-evaluatie aantoont dat kinderen tussen 1 en 10 jaar bij hoge blootstelling deze grens kunnen overschrijden. Omdat E155 in meerdere productcategorieën tegelijk kan voorkomen (snoep, desserts, sauzen), is cumulatieve blootstelling een reëel aandachtspunt.

Omdat Bruin HT puur een kleurstof is zonder enige voedingswaarde of functioneel nut, is het vermijden ervan eenvoudig en leidt het niet tot nutritioneel verlies. Er bestaan natuurlijke alternatieven voor bruine kleuring, zoals karamelkleurstof of cacaopoeder. Als je bewust met voeding omgaat, is dit een van de additieven die je zonder moeite kunt laten staan.

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 13 relevante studies over Bruin HT die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan is 1 mogelijk industrie-gefinancierd, 4 zijn onafhankelijk gefinancierd en bij 8 studies was de financieringsbron onbekend.

De oudere studies uit de jaren '70 en '80 vormen de basis van de oorspronkelijke veiligheidsbeoordeling. Langetermijnstudies bij ratten en muizen, en een kortetermijnstudie bij varkens, lieten geen kankerverwekkende effecten zien en concludeerden dat Bruin HT veilig was tot relatief hoge doseringen. Een drie-generatiestudie bij ratten stelde een NOAEL (no observed adverse effect level) vast van 250 mg/kg/dag, maar rapporteerde wel verhoogd niergewicht en lichte botvertraging bij de hoogste dosis. Deze studie is gemarkeerd als mogelijk industrie-gefinancierd, wat extra voorzichtigheid bij de interpretatie rechtvaardigt. Een teratogeniciteitsstudie vond geen embryotoxiciteit, maar wel verkleuring van lymfeklieren bij alle geteste doseringen.

Recentere studies uit 2022-2025 schetsen een minder geruststellend beeld. Een dierstudie uit 2024 rapporteerde ernstige lever- en nierschade bij hoge doses Bruin HT. Een andere studie uit hetzelfde jaar concludeerde dat E155 zelfs bij lage doses chronische lever- en nierschade veroorzaakt, met invasie van immuuncellen in het weefsel. Dit staat in directe tegenspraak met de oudere studies die bij vergelijkbare of hogere doseringen geen noemenswaardige effecten vonden. Een studie uit 2022 toonde schildklierschade en oxidatieve stress aan bij ratten. En een studie uit 2025 liet zien dat Bruin HT dosisafhankelijk de samentrekkingen van de dunne darm remt, wat relevant kan zijn voor mensen met darmmotiliteitsproblemen.

De EFSA-evaluatie uit 2010 concludeerde dat Bruin HT grotendeels veilig is, maar stelde vast dat de ADI bij hoge blootstelling kan worden overschreden, met name bij kinderen. Een verfijnde blootstellingsstudie uit 2014 bevestigde dit: bij gerapporteerde gebruiksniveaus is de blootstelling doorgaans veilig, maar bij het maximaal toegestane gebruik kan de ADI voor vrijwel alle leeftijdsgroepen worden overschreden, met uitzondering van ouderen. Twee reviews (2015 en 2024) over synthetische kleurstoffen leverden geen specifieke nieuwe conclusies op over Bruin HT vanwege beperkte beschikbare data.

Het is opvallend dat er geen enkele humane studie beschikbaar is. Alle toxicologische bevindingen zijn gebaseerd op dierproeven. Dat betekent dat we niet met zekerheid kunnen zeggen hoe deze effecten zich vertalen naar mensen. De tegenstrijdigheid tussen de oudere en nieuwere dierstudies is een belangrijk aandachtspunt: de oudere studies die de basis vormen voor de huidige veiligheidsbeoordeling worden mogelijk ondermijnd door de recentere bevindingen van lever-, nier- en schildklierschade.

Bredere context

Regelgeving en status

Bruin HT is in de EU goedgekeurd als voedselkleurstof, maar de toepassing is niet zonder beperkingen. E155 is een azokleurstof en valt daarmee in dezelfde categorie als de zogeheten Southampton Six — zes kleurstoffen waarvoor een verplichte waarschuwingstekst op het etiket geldt. E155 zelf valt echter niet onder die waarschuwingsplicht. Wel heeft EFSA in 2010 de ADI voor Bruin HT verlaagd naar 1,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag, een relatief lage waarde die wijst op een beperkte veiligheidsmarge.

In de Verenigde Staten en Zwitserland is Bruin HT volledig verboden als voedseladditief. Dit verschil in regelgeving laat zien dat de veiligheid internationaal niet eenduidig wordt beoordeeld. De EFSA-blootstellingsstudie uit 2014 bevestigt dat bij hoge consumptie de ADI voor alle leeftijdsgroepen kan worden overschreden. Voor kinderen tussen 1 en 10 jaar is dit risico het grootst.

Toegestaan in de EU, maar met een verlaagde ADI sinds 2010
Verboden in onder andere de VS en Zwitserland
ADI-overschrijding mogelijk bij kinderen met hoge blootstelling
Geen IARC-classificatie beschikbaar. Alle bewijs is gebaseerd op dierstudies
Ouders wordt aangeraden producten met E155 bij jonge kinderen te beperken

Bijwerkingen

Bij gevoelige personen kunnen overgevoeligheidsreacties optreden, waaronder netelroos, astma en huiduitslag. Mensen die intolerant zijn voor salicylaten lopen extra risico op versterkte reacties. Dierstudies rapporteren bij hogere doseringen lever- en nierschade, schildklierproblemen en remming van darmspiersamentrekkingen.

Financiering van het onderzoek

Onafhankelijk (4) Industrie (0) Mogelijk industrie (1) Onbekend (8)

Van de 13 meegenomen studies is er 1 mogelijk gefinancierd door de industrie (een drie-generatiestudie uitgevoerd door BIBRA, een organisatie die destijds nauwe banden had met de voedingsindustrie). Vier studies zijn onafhankelijk gefinancierd, waaronder de twee EFSA-evaluaties en twee academische reviews. Bij maar liefst 8 studies is de financieringsbron onbekend. Dat is een hoog percentage en maakt het lastig om de onafhankelijkheid van het totale bewijsmateriaal goed te beoordelen.

Het is opvallend dat de mogelijk industrie-gefinancierde drie-generatiestudie concludeert dat Bruin HT overwegend veilig is, terwijl diezelfde studie wel verhoogd niergewicht rapporteert. Dat is precies het type bevinding dat in recentere onafhankelijke studies juist als een ernstig signaal wordt beschouwd. De oudere studies die de basis vormen voor de huidige veiligheidsbeoordeling zijn grotendeels van onbekende financiering, wat de transparantie niet ten goede komt. De recentere studies die schadelijke effecten rapporteren zijn eveneens van onbekende financiering, maar komen wel uit academische omgevingen.

Beoordeling medische literatuur

Het onderzoek naar Bruin HT laat een opvallende tegenstrijdigheid zien. De oudere studies uit de jaren '70 en '80, die de basis vormen voor de huidige veiligheidsbeoordeling, concluderen dat E155 veilig is tot hoge doseringen. Recentere studies uit 2022-2025 rapporteren juist ernstige lever-, nier- en schildklierschade, soms zelfs bij lagere doses. Deze discrepantie is niet volledig verklaard en ondermijnt het vertrouwen in de oudere conclusies.

Alle beschikbare toxicologische data komen uit dierstudies. Er zijn geen humane studies beschikbaar, wat de onzekerheid over de werkelijke effecten bij mensen vergroot. Daarnaast is bij 8 van de 13 studies de financieringsbron onbekend, wat de transparantie beperkt. De enige mogelijk industrie-gefinancierde studie rapporteert wel degelijk een afwijking (verhoogd niergewicht) maar classificeert het resultaat toch als overwegend veilig. Dit verdient extra kritische aandacht.

Let op bij kinderen: Bruin HT (E155) is een azokleursof waarvoor in de EU een verplichte waarschuwing geldt: 'Kan de activiteit en oplettendheid bij kinderen nadelig beïnvloeden.' Daarnaast toont de EFSA-evaluatie aan dat kinderen (1-10 jaar) bij hoge blootstelling de veilige dagelijkse inname kunnen overschrijden. Ouders wordt aangeraden producten met E155 bij jonge kinderen te beperken.

Onderzochte studies

Studie	Type	Conclusie	Bewijskracht	Financiering
evaluation of Brown HT (E 155) as a food additive - EFSA Journal 2010 Grotendeels veilig, maar ADI-overschrijding mogelijk bij kinderen en hoge blootstelling EFSA-evaluatie van Bruin HT als voedseladditief. De conclusie was dat het grotendeels veilig is, maar dat de ADI bij hoge blootstelling kan worden overschreden, met name bij kinderen.	EFSA/WHO-evaluatie	Gemengd	65%	Onafhankelijk Gefinancierd door who
Effects Study of Some Common Food Additives on Histological and Functional Thyroid Gland in Young Male Albino Rats Abbas, S. A., Hamadawi, H. A. A. (2022) Bruin HT veroorzaakt schildklierschade en oxidatieve stress bij ratten Dierstudie bij jonge mannelijke ratten. Bruin HT veroorzaakte schildklierschade en oxidatieve stress.	Dierstudie	Schadelijk	45%	Onbekend
Chocolate Brown HT Inhibits the Contractile Activity of the Small Intestinal Visceral Smooth Muscle in Male Albino Rats Biswas et al. (2025) Bruin HT remt darmspiersamentrekkingen dosisafhankelijk bij ratten ex vivo Dierstudie die aantoonde dat Bruin HT dosisafhankelijk de samentrekkingen van de dunne darm remt bij ratten in een ex vivo opstelling.	Dierstudie	Schadelijk	44%	Onbekend
Toxicological Assessment of Azo Dye Brown HT In Vivo 2024 Dierstudie toont ernstige lever- en nierschade bij hoge doses Bruin HT Dierstudie die ernstige lever- en nierschade rapporteerde bij ratten die hoge doses Bruin HT kregen toegediend.	Dierstudie	Schadelijk	43%	Onbekend
Chronic Toxic Effects of Chocolate Brown HT Dye on Hepatorenal Functions In Vivo 2024 E155 veroorzaakt ernstige lever- en nierschade, zelfs bij lage doses Studie naar chronische effecten van Bruin HT op lever- en nierfunctie. Zelfs bij lage doses werd ernstige schade vastgesteld, met invasie van immuuncellen in het weefsel.	Dierstudie	Bewezen schadelijk	43%	Onbekend
Refined exposure assessment of Brown HT (E 155) - - 2014 - EFSA 2014 ADI-overschrijding bij hoge blootstelling, veilig bij gerapporteerde gebruiksniveaus Verfijnde EFSA-blootstellingsstudie. Bij gerapporteerde gebruiksniveaus is de blootstelling doorgaans veilig, maar bij maximaal toegestaan gebruik kan de ADI voor alle leeftijdsgroepen worden overschreden.	Blootstellingsstudie	Gemengd	38%	Onafhankelijk Gefinancierd door european commission
Long-term toxicity studies on Chocolate Brown HT in rats Carpanini et al. (1978) Geen schadelijke of kankerverwekkende effecten bij alle geteste doseringen	Dierstudie	Veilig	22%	Onbekend
Long-term toxicity studies of chocolate brown HT in mice Drake et al. (1978) Geen carcinogeen effect; milde effecten alleen bij hoogste dosis	Dierstudie	Overwegend veilig	22%	Onbekend
Teratogenicity and embryotoxicity study of Brown HT in the rat Grant, D., Gaunt, I. F. (1987) Geen embryotoxiciteit of teratogeniciteit, wel lymfekleur-verkleuring bij alle doses	Dierstudie	Overwegend veilig	22%	Onbekend
Short-term toxicity study of Chocolate Brown HT in pigs Hendy et al. (1978) Geen schadelijke effecten bij varkens tot 100 mg/kg/dag	Dierstudie	Veilig	20%	Onbekend
Three-generation toxicity study of rats ingesting Brown HT in the diet Mangham et al. (1987) NOAEL 250 mg/kg/dag; verhoogd niergewicht en lichte botvertraging bij hoge dosis Drie-generatiestudie bij ratten. De NOAEL werd vastgesteld op 250 mg/kg/dag. Bij de hoogste dosis werd verhoogd niergewicht en lichte botvertraging waargenomen. Deze studie is mogelijk industrie-gefinancierd.	Dierstudie	Overwegend veilig	15%	Mogelijk industrie Auteur werkzaam bij BIBRA Information Services Ltd. (United Kingdom)
Health safety issues of synthetic food colorants Amchova et al. (2015) Alleen abstract beschikbaar; geen resultaten of conclusies over veiligheid Review over de veiligheid van synthetische voedselkleurstoffen. Er waren geen specifieke conclusies over Bruin HT beschikbaar vanwege beperkte data.	Review	—	0%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Masaryk University (Czech Republic)
Food Safety and Health Concerns of Synthetic Food Colors: An Update Amchova et al. (2024) Alleen abstract beschikbaar; geen specifieke bevindingen over Bruin HT Bijgewerkte review over synthetische voedselkleurstoffen. Er werden geen specifieke nieuwe bevindingen over Bruin HT gerapporteerd.	Review	—	0%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Masaryk University (Czech Republic)

Verantwoording

Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.

De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.