E160d - Lycopeen

Geen bezwaar Natuurlijk

Ook bekend als: Lycopene, E160(d), ψ,ψ-caroteen, Psi,psi-caroteen, CI Food Red 17, Tomatenrood, Lycopen
Komt voor in: Tomatensauzen, Ketchup, Frisdranken, Zuivelproducten, Snoep, Soepen, Vleesbereidingen, Verrijkte voedingsmiddelen, Voedingssupplementen
ADI: De ADI is 0,5 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA. Voor een volwassene van 70 kg betekent dit maximaal 35 mg per dag. Voor een kind van 20 kg is dat slechts 10 mg per dag. Omdat lycopeen zowel van nature in voeding voorkomt (vooral tomatenproducten) als wordt toegevoegd als kleurstof en in supplementen, kan de totale inname bij kinderen de ADI overschrijden. EFSA heeft dit risico in meerdere beoordelingen bevestigd.
EU-status: Goedgekeurd
Dieetinfo: Lycopeen is plantaardig en geschikt voor vegetariërs en veganisten. Het kan worden gebruikt door alle religies, inclusief halal en kosher.

Aandachtspunten

EFSA heeft vastgesteld dat kinderen de ADI kunnen overschrijden, vooral bij gecombineerde blootstelling uit kleurstoffen, supplementen en verrijkte voedingsmiddelen. De ADI is gebaseerd op niet-reversibele levertoxiciteit bij ratten. Een EFSA-beoordeling uit 2023 concludeerde dat de veiligheid van een geel/oranje tomatenextract niet was vastgesteld onder de voorgestelde gebruiksomstandigheden, met mogelijke ADI-overschrijding bij kinderen én volwassenen.

Positieve bevindingen

Lycopeen is een natuurlijke stof die van nature in veel groenten en fruit voorkomt. Het is goedgekeurd door EFSA en geschikt voor alle diëten, inclusief veganistisch, vegetarisch, halal en kosher. Meerdere meta-analyses laten beschermende effecten zien als antioxidant, onder andere tegen UV-schade en bepaalde vormen van kanker. Bij normale inname via voeding worden geen bijwerkingen gemeld.

Lycopeen (E160d) is een natuurlijke rode kleurstof die van nature voorkomt in tomaten, watermeloen, roze grapefruit en andere rode en gele vruchten. Het is het pigment dat tomaten hun kenmerkende rode kleur geeft. Als voedingsadditief wordt lycopeen gebruikt om producten een aantrekkelijke rode tint te geven. Je vindt het terug in sauzen, dranken, zuivelproducten, snoep, soepen en vleesbereidingen. Commercieel wordt lycopeen gewonnen uit tomaten of synthetisch geproduceerd.

Lycopeen staat bekend als een krachtige antioxidant en wordt in de wetenschap veel onderzocht vanwege mogelijke gezondheidsvoordelen. Dat klinkt positief, maar er is een belangrijk aandachtspunt: de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) is door EFSA vastgesteld op 0,5 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Die ADI is gebaseerd op onderzoek waarbij bij ratten niet-reversibele levertoxiciteit werd gevonden bij hogere doseringen. Voor een volwassene van 70 kg betekent dit een maximum van 35 mg per dag. Dat lijkt ruim, maar het punt is dat lycopeen niet alleen als kleurstof wordt toegevoegd, maar ook van nature in veel voedingsmiddelen zit. Die combinatie kan de totale inname flink opdrijven.

Vooral bij kinderen is dat een reëel risico. Meerdere EFSA-beoordelingen hebben aangetoond dat kinderen de ADI kunnen overschrijden, met name wanneer ze producten consumeren die lycopeen als kleurstof bevatten in combinatie met verrijkte voedingsmiddelen en supplementen. Ouders doen er daarom goed aan om terughoudend te zijn met producten die lycopeen als additief bevatten, zeker bij jonge kinderen. Voor volwassenen die gevarieerd eten en geen supplementen met lycopeen gebruiken, is overschrijding van de ADI minder waarschijnlijk.

Er zijn geen bekende bijwerkingen bij normale inname via voeding. Lycopeen is geschikt voor alle diëten: het is plantaardig en kan worden gebruikt door vegetariërs, veganisten en mensen die halal of kosher eten. Het is goed om te weten dat lycopeen als natuurlijke stof in tomaten heel anders is dan lycopeen dat als additief aan allerlei producten wordt toegevoegd. De natuurlijke variant via een tomaat eten is prima. Het wordt pas een punt van aandacht als het via meerdere bronnen tegelijk binnenkomt.

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 32 relevante studies over lycopeen als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 28 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één industrie-gefinancierd, zijn er 13 onafhankelijk gefinancierd en bij 14 studies was de financieringsbron onbekend.

Het merendeel van de studies concludeert dat lycopeen veilig is bij normale inname. Meerdere dierstudies vonden geen toxische effecten, zelfs bij zeer hoge doseringen. Een review uit 2003 vatte samen dat er geen aanwijzingen zijn voor toxiciteit, teratogeniciteit of genotoxiciteit. Meta-analyses laten beschermende effecten zien: lycopeen lijkt de huid te beschermen tegen UV-schade, wordt in verband gebracht met een lager kankerrisico en kankersterfte, en toont beschermende effecten tegen leverziekte en het metabool syndroom. Een groot cohortonderzoek vond geen verband tussen lycopeenconsumptie en blaaskankerrisico, wat ook als geruststellend kan worden gezien.

Daar staat een belangrijke kanttekening tegenover. De EFSA-beoordeling uit 2023 over een geel/oranje tomatenextract, een studie met hoge bewijskracht, concludeerde dat de veiligheid onder de voorgestelde gebruiksomstandigheden niet was vastgesteld. De reden: bij zowel kinderen als volwassenen zou de ADI overschreden kunnen worden. Een eerdere EFSA-blootstellingsstudie uit 2010 bevestigde dit signaal specifiek voor kinderen. Pas in een latere monitoring uit 2015 bleek de inname onder de ADI te blijven, maar dat was onder de toen geldende gebruiksomstandigheden. Het beeld is dus niet eenduidig: bij bepaalde gebruiksscenario's kan de ADI wel degelijk overschreden worden.

De ADI van 0,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag is relatief streng. EFSA baseerde deze op een NOAEL (no observed adverse effect level) van 50 mg/kg lichaamsgewicht per dag bij ratten, waarbij niet-reversibele levertoxiciteit werd waargenomen. Met een veiligheidsfactor van 100 kom je dan op die 0,5 mg/kg uit. Dat betekent dat overschrijding bij kwetsbare groepen, vooral kinderen, serieus genomen moet worden. Het Noorse wetenschappelijke comité voor voedselveiligheid concludeerde in 2016 dat 10 mg lycopeen per dag veilig is voor kinderen, adolescenten en volwassenen.

Een opvallend punt is dat een industrie-gefinancierde 13-weken rattenstudie (door BASF) concludeerde dat lycopeen veilig is tot 3000 mg/kg per dag. Deze studie heeft een lage bewijskracht en verdient niet dezelfde weging als de onafhankelijke EFSA-opinies. Over het geheel genomen is lycopeen bij normale voedingsinname veilig, maar de cumulatieve blootstelling via additieven, supplementen en verrijkte voedingsmiddelen verdient aandacht, vooral bij kinderen.

Bredere context

Regelgeving en aandachtspunten

Lycopeen (E160d) is goedgekeurd als voedingskleurstof in de Europese Unie en wordt ook in de Verenigde Staten als veilig beschouwd (GRAS-status). Het is niet geclassificeerd door het IARC (Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek) en wordt niet als kankerverwekkend beschouwd. Er zijn geen landen bekend waar lycopeen als voedingsadditief verboden is.

Het belangrijkste aandachtspunt betreft kinderen. EFSA heeft in meerdere beoordelingen vastgesteld dat de ADI bij kinderen overschreden kan worden, vooral wanneer lycopeen via meerdere bronnen tegelijk wordt ingenomen: als kleurstof in voedingsmiddelen, via verrijkte producten en via supplementen. Ouders wordt aangeraden terughoudend te zijn met producten die lycopeen als additief (E160d) bevatten, met name bij jonge kinderen. Lycopeen via natuurlijke bronnen zoals tomaten, watermeloen en roze grapefruit is geen punt van zorg.

ADI: 0,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag (EFSA)
Geen IARC-classificatie (niet als kankerverwekkend beschouwd)
Goedgekeurd in de EU, VS en internationaal
Let op bij kinderen: ADI-overschrijding mogelijk bij gecombineerde blootstelling

Bijwerkingen

Bij normale inname via voeding zijn geen bijwerkingen bekend. Bij hogere doseringen, zoals via supplementen of gecombineerde blootstelling uit meerdere bronnen, is de veiligheid niet volledig vastgesteld. EFSA baseerde de ADI op niet-reversibele levertoxiciteit die bij ratten werd waargenomen bij hoge doses. Bij kinderen kan de ADI worden overschreden bij gecombineerd gebruik van lycopeen als kleurstof, in verrijkte voedingsmiddelen en supplementen.

Financiering van het onderzoek

Onafhankelijk (13) Industrie (1) Mogelijk industrie (0) Onbekend (14)

Van de 28 meegenomen studies is er slechts één gefinancierd door de industrie (BASF). Dertien studies zijn onafhankelijk gefinancierd, waaronder meerdere EFSA-beoordelingen die door de Europese Commissie zijn betaald. Bij 14 studies was de financieringsbron onbekend. Het grote aandeel onafhankelijk onderzoek, met name de EFSA-opinies, geeft een relatief betrouwbaar beeld van de veiligheidssituatie.

De enige industrie-gefinancierde studie concludeerde dat lycopeen veilig is bij zeer hoge doseringen in ratten (tot 3000 mg/kg per dag). Deze studie heeft een lage bewijskracht en wijkt af van de voorzichtigere conclusies van EFSA. Het is belangrijk om dit verschil in perspectief te plaatsen: onafhankelijke beoordelingen zijn over het algemeen strenger en houden meer rekening met cumulatieve blootstelling en kwetsbare groepen. Het hoge percentage studies met onbekende financiering (50%) maakt het lastig om een volledig beeld te krijgen van mogelijke belangenverstrengeling.

Beoordeling medische literatuur

Het onderzoek naar lycopeen laat een overwegend positief beeld zien, maar er zitten belangrijke nuances in. De meeste studies concluderen dat lycopeen veilig is bij normale inname, maar de EFSA-beoordeling met de hoogste bewijskracht (uit 2023) concludeerde juist dat de veiligheid niet was vastgesteld onder bepaalde gebruiksomstandigheden. Dit staat op gespannen voet met de groene totaalscore.

Daarnaast is de enige industrie-gefinancierde studie opvallend optimistisch over de veiligheid bij zeer hoge doses, terwijl onafhankelijke EFSA-beoordelingen veel voorzichtiger zijn. Bij de helft van de studies is de financieringsbron onbekend, wat het lastig maakt om mogelijke belangenverstrengeling volledig uit te sluiten. Het belangrijkste punt voor jou als lezer: lycopeen via natuurlijke bronnen zoals tomaten is geen probleem, maar wees alert op de cumulatieve blootstelling als je ook producten met lycopeen als additief of supplementen gebruikt, vooral bij kinderen.

Let op bij kinderen: Meerdere EFSA-beoordelingen tonen aan dat kinderen de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) van lycopeen kunnen overschrijden, vooral bij gecombineerde blootstelling uit voedingskleurstoffen, supplementen en verrijkte voedingsmiddelen. Ouders wordt aangeraden terughoudend te zijn met producten die lycopeen als additief bevatten, met name bij jonge kinderen.

Onderzochte studies

Studie	Type	Conclusie	Bewijskracht	Financiering
Dietary intake of tomato and lycopene, blood levels of ... - Frontiers 2025 Meta-analyse: lycopeen verlaagt kankerrisico en kankersterfte significant Een meta-analyse vond dat lycopeen het kankerrisico en de kankersterfte significant verlaagt.	Meta-analyse	Veilig	100%	Onbekend
Safety of yellow/orange tomato extract as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283 EFSA et al. (2023) EFSA: veiligheid niet vastgesteld; ADI-overschrijding bij kinderen en volwassenen EFSA concludeerde dat de veiligheid van geel/oranje tomatenextract niet was vastgesteld onder de voorgestelde gebruiksomstandigheden. Bij zowel kinderen als volwassenen zou de ADI overschreden kunnen worden.	EFSA/WHO-evaluatie	Schadelijk	89%	Onafhankelijk Gefinancierd door european commission
Association of dietary tomato intake with bladder cancer risk in a ... Xu et al. (2021) Geen verband tussen lycopeenconsumptie en blaaskankerrisico gevonden Een groot cohortonderzoek vond geen verband tussen lycopeenconsumptie via tomaten en het risico op blaaskanker.	Cohort	Veilig	81%	Onafhankelijk <b>CONFLICTS OF INTEREST:</b> The authors declare that they have no conflicts of interest.
Safety of Synthetic Lycopene â•' Scientific Opinion of the Panel on ... 2008 Alleen samenvatting beschikbaar; geen veiligheidsconclusie extraheerbaar Van deze EFSA-opinie over synthetisch lycopeen was alleen een samenvatting beschikbaar. Er kon geen veiligheidsconclusie uit worden geëxtraheerd.	EFSA/WHO-evaluatie	—	61%	Onafhankelijk Gefinancierd door european commission
Dietary intake of tomato and lycopene, blood levels of ... - PubMed Balali et al. (2025) Meta-analyse: lycopeen verlaagt kankerrisico en kankersterfte significant	Meta-analyse	Veilig	44%	Onbekend
Dietary intake of lycopene by the Belgian adult population Vandevijvere et al. (2014) Belgische lycopeenopname ligt onder de aanvaardbare dagelijkse inname Uit deze blootstellingsstudie bleek dat de lycopeenopname van de Belgische volwassen bevolking onder de aanvaardbare dagelijkse inname lag.	Blootstellingsstudie	Veilig	39%	Onbekend
marketing monitoring of the use of lycopene - EFSA 2015 Lycopeen-inname blijft onder de ADI; geen veiligheidszorgen vastgesteld. EFSA-monitoring toonde aan dat de lycopeeninnname onder de ADI bleef. Er werden geen veiligheidszorgen vastgesteld.	Blootstellingsstudie	Veilig	39%	Onafhankelijk Gefinancierd door european commission
Plasma lycopene, other carotenoids, and retinol and the risk of ... Sesso et al. (2005) Geen verband tussen lycopeen en hart- en vaatziekterisico gevonden	Case-control	Veilig	38%	Onafhankelijk Gefinancierd door NCI NIH HHS, NHLBI NIH HHS, NCI NIH HHS, NCI NIH HHS, NHLBI NIH HHS, NCI NIH HHS
Ameliorative Effect of Lycopene on Acrylamide-Induced Hepatotoxicity in Adult Albino Rats Hendawy, R. F. H. F. F. (2019) Lycopeen vermindert acrylamide-geïnduceerde leverschade in ratten significant In een dierstudie verminderde lycopeen de leverschade die was veroorzaakt door acrylamide bij ratten. Het effect was statistisch significant.	Dierstudie	Veilig	36%	Onbekend
Revised exposure assessment for lycopene as a food colour 2010 ADI-overschrijding mogelijk bij kinderen, volwassenen blijven onder ADI EFSA's herziene blootstellingsbeoordeling toonde aan dat ADI-overschrijding mogelijk is bij kinderen. Bij volwassenen bleef de inname onder de ADI.	Blootstellingsstudie	Gemengd	34%	Onafhankelijk Gefinancierd door efsa
Safety assessment of a natural tomato oleoresin containing high amounts of Z-isomers of lycopene prepared with supercritical carbon dioxide Honda et al. (2017) Geen toxiciteit of mutageniteit gevonden bij hoge doses in ratten Bij ratten werd geen toxiciteit of mutageniteit gevonden na toediening van hoge doses lycopeen uit een tomatenolieextract bereid met superkritisch CO2.	Dierstudie	Veilig	31%	Onbekend
Effects of Pyrene on Human Liver HepG2 Cells: Cytotoxicity, Oxidative Stress, and Transcriptomic Changes in Xenobiotic Metabolizing Enzymes and Inflammatory Markers with Protection Trial Using Lycopene Ma et al. (2019) Lycopeen beschermt cellen tegen pyrene-toxiciteit in vitro In een laboratoriumstudie beschermde lycopeen menselijke levercellen tegen schade veroorzaakt door pyreen. De studie toonde beschermende effecten in vitro.	In vitro	Overwegend veilig	30%	Onafhankelijk The authors declare that they have no conflicts of interest.
Twenty-eight-day oral toxicity study of lycopene from recombinant ... Jian et al. (2008) Geen toxische effecten bij ratten tot 2000 mg/kg/dag lycopeen	Dierstudie	Veilig	27%	Onbekend
The effect of tomato and lycopene on clinical characteristics and molecular markers of UV-induced skin deterioration: A systematic review and meta-analysis of intervention trials Zhang et al. (2024) Meta-analyse: lycopeen beschermt huid tegen UV-schade, geen schadelijke effecten Een meta-analyse van interventieonderzoeken toonde aan dat lycopeen de huid beschermt tegen UV-schade. Er werden geen schadelijke effecten gerapporteerd.	Meta-analyse	Veilig	19%	Onafhankelijk Gefinancierd door National Natural Science Foundation of China grant, Henan Institute of Science and Technology grant
Thirteen-week oral toxicity study of synthetic lycopene products in rats Mellert et al. (2002) Geen toxische effecten bij ratten tot 3000 mg/kg/dag lycopeen	Dierstudie	Veilig	9%	Industrie Industrie-organisatie: basf
Tomato and lycopene and multiple health outcomes: Umbrella review Li et al. (2021) Lycopeen veilig en gunstig, maar bewijs van lage kwaliteit Deze overkoepelende review concludeerde dat lycopeen veilig en gunstig lijkt, maar dat het bewijs over het algemeen van lage kwaliteit is.	Meta-analyse	Overwegend veilig	9%	Onafhankelijk Gefinancierd door National Natural Science Foundation of China
Safety of yellow tomato extract as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283 EFSA et al. (2025) EFSA: geel tomatenextract veilig bij voorgesteld gebruik in voedingssupplementen EFSA concludeerde in 2025 dat geel tomatenextract veilig is bij het voorgestelde gebruik in voedingssupplementen.	EFSA/WHO-evaluatie	Veilig	5%	Onafhankelijk Gefinancierd door european commission
Risk assessment of "other substances" – Lycopene. Opinion of the Panel on Food Additives, Flavourings, Processing Aids, Materials in Contact with Food and Cosmetics of the Norwegian Scientific Committee for Food Safety Bruzell et al. (2016) 10 mg lycopeen per dag veilig voor kinderen, adolescenten en volwassenen	EFSA/WHO-evaluatie	Veilig	4%	Onafhankelijk Gefinancierd door efsa
A systematic review of dietary and circulating carotenoids and liver disease Hu et al. (2024) Hogere lycopeenspiegels beschermen tegen leverziekte; geen bewijs van schade Een systematische review vond dat hogere lycopeenspiegels in het bloed beschermen tegen leverziekte. Er werd geen bewijs van schade gevonden.	Systematisch review	Overwegend veilig	3%	Onbekend
Lycopene and Metabolic Syndrome: A Systematic Review of the Literature Senkus et al. (2019) Lycopeen toont beschermende effecten tegen metabool syndroom, geen schadelijkheid Een systematische review vond dat lycopeen beschermende effecten toont tegen het metabool syndroom. Er werden geen aanwijzingen voor schadelijkheid gevonden.	Systematisch review	Overwegend veilig	2%	Onbekend
Risk assessment for the carotenoids lutein and lycopene Shao, A., Hathcock, J. N. (2006) Lycopeen veilig tot 75 mg/dag; hogere doses onvoldoende onderzocht	Review	Overwegend veilig	1%	Onbekend
Lycopene-rich products and dietary photoprotection - PubMed Stahl et al. (2006) Lycopeen toont fotoprotectieve effecten bij mensen, geen schadelijkheid gemeld	Review	Veilig	1%	Onbekend
Summary of safety studies conducted with synthetic lycopene Michael McClain, R, Bausch, Jochen (2003) Lycopeen veilig bevonden; geen toxiciteit, teratogeniciteit of genotoxiciteit aangetoond	Review	Veilig	1%	Onbekend
The Anti-Atherogenic Effects of Lycopene Basuny, Amany M. M. (2012) Tekst bevat alleen introductie, geen resultaten of conclusies Deze publicatie bevatte alleen een introductie zonder resultaten of conclusies. Er konden geen veiligheidsconclusies uit worden getrokken.	Review	—	0%	Onbekend
Long-term use of beta-carotene, retinol, lycopene, and lutein ... Satia et al. (2009) Studie toont geen specifieke bevindingen over lycopeen veiligheid	Cohort	—	0%	Onafhankelijk Gefinancierd door NCI NIH HHS
Vitamin A and carotenoids and the risk of Parkinson's disease: a systematic review and meta-analysis Takeda et al. (2014) Meta-analyse: geen conclusie mogelijk over lycopeen en Parkinson-risico Een meta-analyse kon geen conclusie trekken over een verband tussen lycopeen en het risico op de ziekte van Parkinson. De data waren ontoereikend.	Meta-analyse	—	0%	Onbekend
Lycopene: A Potent Antioxidant with Multiple Health Benefits - 2024 Shafe et al. (2024) Review beschrijft gezondheidsvoordelen lycopeen; geen concrete veiligheidsresultaten gepresenteerd Deze review beschreef gezondheidsvoordelen van lycopeen als antioxidant, maar presenteerde geen concrete veiligheidsresultaten.	Review	—	0%	Onafhankelijk The authors declare that they have no conflicts of interest.
Dietary Lycopene: Its Properties and Anticarcinogenic Effects - Singh Singh, Preeti, Goyal, G K (2008) Review beschrijft gezondheidsvoordelen lycopeen, geen veiligheidsdata aanwezig Deze review beschreef gezondheidsvoordelen van lycopeen, maar bevatte geen concrete veiligheidsdata.	Review	—	0%	Onbekend

Verantwoording

Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.

De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.