E163 - Anthocyanines

Geen bezwaar Natuurlijk

Ook bekend als: Anthocyanins, Anthocyaninen, Anthocyanen, Druivenschilextract, Grape skin extract, E163(i), E163(ii), E163(iii), Cyanidine, Delphinidine, Malvidine, Pelargonidine, Peonidine, Petunidine, Zwarte bessenextract, CI Natural Red
Komt voor in: Yoghurt, Snoep, Frisdranken, Confitures, Vruchtenconserven, Gebak, Zoetwaren, IJs, Dranken
ADI: EFSA heeft geen algemene ADI kunnen vaststellen voor E163 als geheel vanwege onvoldoende toxicologische data voor niet-waterige extracten. Alleen voor E163(ii), een specifiek anthocyaninenmengsel, is een ADI van 2,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag vastgesteld. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat een maximum van 175 mg per dag voor dit specifieke mengsel. Bij normale consumptie via fruit, bessen en groenten worden anthocyanines als veilig beschouwd.
EU-status: Goedgekeurd
Dieetinfo: Geschikt voor vegetariërs en veganisten (volledig plantaardig). Geschikt voor halal. Niet altijd koosjer: sommige anthocyanen worden uit druiven gewonnen, waardoor producten niet geschikt kunnen zijn voor orthodoxe joden.

Aandachtspunten

EFSA kon geen vaste ADI vaststellen vanwege onvoldoende toxicologische data, met name voor niet-waterige extracten. Een dierstudie toonde leverweefselschade bij hogere doses van een specifiek anthocyanine-extract. Sommige anthocyanen worden uit druiven gewonnen, waardoor producten niet-koosjer kunnen zijn. Bij toevoeging van zwaveldioxide aan het extract kunnen overgevoeligheidsreacties optreden bij astmapatiënten.

Positieve bevindingen

Anthocyanines zijn van natuurlijke oorsprong en komen van nature voor in veel fruit, bessen en groenten. Het overgrote deel van het onderzoek (15 van 19 studies) is onafhankelijk gefinancierd. Meerdere meta-analyses laten gunstige effecten zien op hart- en vaatgezondheid, cholesterol en cognitie. Bij normale voedingsinname via natuurlijke bronnen zijn er geen aanwijzingen voor schadelijke effecten.

Anthocyanines (E163) zijn natuurlijke kleurstoffen die verantwoordelijk zijn voor de rode, paarse en blauwe kleuren in veel fruit, bessen, groenten en bloemen. Denk aan de kleur van blauwe bessen, rode druiven, rode kool en zwarte bessen. Als voedingsadditief worden ze uit deze plantaardige bronnen geëxtraheerd en gebruikt om voedingsmiddelen een aantrekkelijke kleur te geven. Je vindt ze terug in producten als yoghurt, snoep, frisdranken, confitures, vruchtenconserven en gebak.

Omdat anthocyanines van nature in voeding voorkomen, is dit een van de kleurstofadditieven waar je je in principe weinig zorgen over hoeft te maken. Het zijn geen synthetische stoffen, maar plantaardige pigmenten die al eeuwenlang onderdeel zijn van ons dieet. Wel is het goed om te weten dat EFSA, de Europese voedselautoriteit, geen vaste ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) heeft kunnen vaststellen voor E163 als geheel. Dat klinkt misschien verontrustend, maar de reden is niet dat de stof onveilig is. Het komt doordat er onvoldoende toxicologische data beschikbaar zijn voor bepaalde extractiemethoden. Voor waterige extracten acht EFSA de beschikbare gegevens voldoende, maar voor niet-waterige extracten ontbreekt er nog informatie. Alleen voor E163(ii), een specifiek anthocyaninenmengsel, is een ADI van 2,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag vastgesteld.

Bij normale consumptie via natuurlijke bronnen zoals fruit en groenten zijn er geen aanwijzingen voor schadelijke effecten. Wel is er een aandachtspunt voor astmapatiënten: als bij de verwerking zwaveldioxide wordt toegevoegd, kunnen overgevoeligheidsreacties optreden. Daarnaast is het goed om te weten dat sommige anthocyanen uit druiven worden gewonnen, waardoor producten met E163 niet altijd koosjer zijn voor orthodoxe joden. Voor vegetariërs en veganisten zijn anthocyanines geen probleem, aangezien ze volledig plantaardig zijn.

Anthocyanines worden als kleurstof gebruikt in een breed scala aan producten, waaronder veel ultrabewerkte voedingsmiddelen. De stof zelf is niet schadelijk, maar het is altijd verstandig om kritisch te kijken naar het totale product waarin het zit. Een natuurlijke kleurstof maakt een ultrabewerkt product niet automatisch gezond.

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 23 relevante studies over anthocyanines als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 19 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één industrie-gefinancierd, zijn er 15 onafhankelijk gefinancierd en bij 3 studies was de financieringsbron onbekend.

Het wetenschappelijk onderzoek naar anthocyanines laat een overwegend positief beeld zien. Meerdere meta-analyses en systematische reviews tonen gunstige effecten op hart- en vaatgezondheid. Zo bleek uit een systematische review uit 2016 dat anthocyanines bij innames tot 640 mg per dag geen bijwerkingen veroorzaakten en het LDL-cholesterol verbeterden bij mensen met gezondheidsproblemen. Een grote meta-analyse van gerandomiseerde gecontroleerde studies vond dat anthocyanines de cognitie significant verbeteren, zonder dat er schadelijke effecten werden gerapporteerd. Ook op het gebied van kankerrisico zijn de bevindingen geruststellend: meta-analyses vonden geen verband met verhoogd maagkankerrisico en zelfs een verband met een lager risico op colorectale kanker.

Toch zijn er ook nuances. De EFSA-herbeoordeling uit 2013 is een belangrijk referentiepunt. EFSA concludeerde dat waterige extracten van anthocyanines voldoende veiligheidsdata hebben, maar dat niet-waterige extracten onvoldoende gekarakteriseerd zijn om een numerieke ADI vast te stellen. Dit is ongebruikelijk voor een additief dat breed wordt gebruikt en wijst op lacunes in de toxicologische database. Het betekent niet dat de stof gevaarlijk is, maar wel dat er voor bepaalde vormen van E163 nog onbeantwoorde vragen zijn.

Een dierstudie met anthocyanine-extract uit Pistacia lentiscus-vruchten liet zien dat bij lage doses geen problemen optraden, maar bij hogere doses werd leverweefselschade waargenomen, waaronder sinusoïdale dilatatie en vasculaire congestie. Dit staat in contrast met een andere dierstudie waarin bosbessen-anthocyaninen juist de levergezondheid verbeterden bij obese muizen. Dit verschil suggereert dat de bron en de dosis bepalend zijn voor het veiligheidsprofiel. Meerdere toxiciteitsstudies in dieren, waaronder een subchronische studie en acute en subacute studies, vonden geen schadelijke effecten bij hoge doses. De subchronische studie met druivenpitextract is de enige industrie-gefinancierde studie in de analyse en concludeerde dat er geen toxicologisch significante effecten waren. Gezien de financieringsbron verdient deze conclusie extra voorzichtigheid.

Wat opvalt is de kloof tussen het voedingsonderzoek, dat overwegend positief is over anthocyanines, en de formele toxicologische beoordeling door EFSA, die de beschikbare data als ontoereikend beschouwt voor een volledige veiligheidsbeoordeling. Kwetsbare groepen zoals personen met leveraandoeningen zijn niet specifiek onderzocht. Bij normale inname via natuurlijke voedingsbronnen zijn er geen aanwijzingen voor problemen, maar voor het gebruik als geïsoleerd additief in hogere concentraties blijven er vragen open.

Bredere context

Regelgeving en bijzonderheden

Anthocyanines (E163) zijn goedgekeurd als kleurstof in de Europese Unie en worden wereldwijd breed gebruikt. EFSA heeft in 2013 een herbeoordeling uitgevoerd en maakte daarbij een belangrijk onderscheid: voor waterige extracten zijn er voldoende veiligheidsgegevens, maar voor niet-waterige extracten is de toxicologische database ontoereikend. Daardoor kon EFSA geen algemene numerieke ADI vaststellen voor E163 als geheel. Alleen voor E163(ii), een specifiek anthocyaninenmengsel, geldt een ADI van 2,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag.

Er is geen IARC-classificatie voor anthocyanines. Integendeel, meta-analyses suggereren een omgekeerd verband met colorectale kanker, wat betekent dat hogere inname geassocieerd is met een lager risico. Het additief is niet verboden in enig land. Omdat anthocyanines ook van nature in fruit, bessen en groenten voorkomen, is de totale blootstelling een combinatie van natuurlijke inname en additiefgebruik. Er zijn geen aanwijzingen dat deze cumulatie bij normaal gebruik problematisch is.

Geschikt voor vegetariërs en veganisten (volledig plantaardig)
Niet altijd koosjer: sommige anthocyanen worden uit druiven gewonnen
Let op bij astma: als zwaveldioxide is toegevoegd aan het extract, kunnen overgevoeligheidsreacties optreden
Kwetsbare groepen zoals personen met leveraandoeningen zijn niet specifiek onderzocht

Bijwerkingen

Bij normale inname via voeding zijn geen bijwerkingen bekend. Bij toevoeging van zwaveldioxide aan het extract kunnen overgevoeligheidsreacties optreden bij astmapatiënten. Een dierstudie toonde leverweefselschade bij hogere doses van een specifiek anthocyanine-extract (Pistacia lentiscus), maar dit is niet bevestigd bij mensen.

Financiering van het onderzoek

Onafhankelijk (15) Industrie (1) Mogelijk industrie (0) Onbekend (3)

Van de 19 meegenomen studies is er slechts één gefinancierd door de industrie. Het gaat om een subchronische toxiciteitsstudie uit 2002, uitgevoerd door Huntingdon Life Sciences, een commercieel contractonderzoeksbureau. De studie onderzocht de veiligheid van een specifiek merkproduct (Meganatural druivenextracten) en bevatte geen onafhankelijke conflictverklaring. De conclusie dat er geen toxicologisch significante effecten waren, verdient daarom extra kritische beoordeling.

Het overgrote deel van het onderzoek, 15 van de 19 studies, is onafhankelijk gefinancierd door universiteiten en publieke onderzoeksinstellingen wereldwijd. Bij 3 studies was de financieringsbron niet te achterhalen. Dit is een opvallend gunstige verhouding vergeleken met veel andere voedingsadditieven, waar industriefinanciering vaak een groter aandeel heeft. De brede basis van onafhankelijk onderzoek versterkt het vertrouwen in de overwegend positieve conclusies over anthocyanines.

Beoordeling medische literatuur

Het onderzoek naar anthocyanines laat een overwegend positief beeld zien, maar er zijn belangrijke nuances. EFSA kon geen algemene ADI vaststellen, niet omdat de stof gevaarlijk is, maar omdat er voor bepaalde extractiemethoden onvoldoende toxicologische gegevens beschikbaar zijn. Dit is een opvallende lacune voor een additief dat breed wordt gebruikt.

Daarnaast is er een tegenstrijdigheid in het dieronderzoek: bosbessen-anthocyaninen verbeterden de levergezondheid bij obese muizen, terwijl een ander extract (uit Pistacia lentiscus) juist leverweefselschade veroorzaakte bij hogere doses. Dit laat zien dat de bron en de dosis bepalend zijn. De enige industrie-gefinancierde studie concludeerde dat er geen problemen waren, maar deze studie werd uitgevoerd door een commercieel lab zonder onafhankelijke conflictverklaring. Personen met leveraandoeningen zijn niet specifiek onderzocht in de beschikbare studies.

Onderzochte studies

Studie	Type	Conclusie	Bewijskracht	Financiering
Meta-Analysis of the Effects of Foods and Derived Products Containing Ellagitannins and Anthocyanins on Cardiometabolic Biomarkers: Analysis of Factors Influencing Variability of the Individual Responses García-Conesa et al. (2018) Anthocyanines tonen gunstige cardiometabole effecten, vooral bij overgewicht Meta-analyse die gunstige cardiometabole effecten van anthocyanines aantoont, met name bij mensen met overgewicht.	Meta-analyse	Overwegend veilig	92%	Onafhankelijk Gefinancierd door Biotechnology and Biological Sciences Research Council, Biotechnology and Biological Sciences Research Council
Anthocyanins attenuate vascular and inflammatory responses to a ... do Rosario et al. (2021) Anthocyanines verbeteren vaatfunctie en verlagen ontstekingsmarkers na vetrijke maaltijd	RCT	Veilig	83%	Onafhankelijk Conflict of interest The authors declare no conflict of interest.
Scientific Opinion on the re‐evaluation of anthocyanins (E 163) as a ... 2013 Veilig voor waterige extracten, onvoldoende data voor andere extractiemethoden EFSA-herbeoordeling die concludeert dat waterige extracten van anthocyanines voldoende veiligheidsdata hebben, maar dat niet-waterige extracten onvoldoende gekarakteriseerd zijn om een ADI vast te stellen.	EFSA/WHO-evaluatie	Gemengd	70%	Onafhankelijk Gefinancierd door european commission
Blueberry Anthocyanins Ameliorate Hepatic Dysfunction in High-Fat Diet-Fed Mice: Association with Altered Gut Microbiota and Bile Acid Metabolism Xu et al. (2025) Bosbessanthocyaninen verbeteren levergezondheid bij obese muizen Dierstudie die aantoont dat bosbessen-anthocyaninen de leverfunctie verbeteren bij muizen op een vetrijk dieet.	Dierstudie	Overwegend veilig	49%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Zhejiang Normal University (China)
Ethanol drinking, brain mitochondrial DNA, polyunsaturated fatty acids and effects of dietary anthocyanins Demeilliers et al. (2017) Anthocyanines beschermen hersenen-mtDNA tegen ethanol-schade in ratten Dierstudie die laat zien dat anthocyanines het mitochondriaal DNA in de hersenen van ratten beschermen tegen ethanol-geïnduceerde schade.	Dierstudie	Overwegend veilig	41%	Onafhankelijk Gefinancierd door EU FP6 FLORA, EU FP7 ATHENA, IREB
Toxicity Assessment of Anthocyanin Pigment Extracted from Pistacia lentiscus Fruits for Use as a Natural Food Colorant EL-barasi et al. (2025) Veilig bij lage dosis; leverweefselschade bij hogere dosis Dierstudie met anthocyanine-extract uit Pistacia lentiscus-vruchten. Bij lage doses werden geen problemen gevonden, maar bij hogere doses trad leverweefselschade op.	Dierstudie	Overwegend veilig	37%	Onbekend
Assessment of oral toxicity and safety profile of cyanidin: acute and subacute studies on anthocyanin Suresh, S., Vellapandian, C. (2024) Cyanidin veilig in ratten tot 30 mg/kg/dag, geen schadelijke effecten Dierstudie die aantoont dat cyanidin (een specifiek anthocyanine) veilig is in ratten bij doses tot 30 mg/kg per dag, zonder schadelijke effecten.	Dierstudie	Veilig	36%	Onbekend
Anthocyanin Consumption and Risk of Colorectal Cancer: A Meta-Analysis of Observational Studies Wang et al. (2019) Meta-analyse: anthocyanines geassocieerd met lager risico op colorectale kanker Meta-analyse van observationele studies die een verband vindt tussen hogere anthocyanine-inname en een lager risico op colorectale kanker.	Meta-analyse	Overwegend veilig	34%	Onafhankelijk Gefinancierd door National Key Research and Development Program of China, National Natural Science Foundation of China
Berry fruit juices protect lymphocytes against DNA damage and ROS formation induced with heterocyclic aromatic amine PhIP Kalemba-Drożdż et al. (2019) Bessen-anthocyanines beschermen DNA en zijn niet genotoxisch In-vitrostudie die aantoont dat bessen-anthocyaninen DNA beschermen tegen schade en niet genotoxisch zijn.	In vitro	Veilig	30%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Andrzej Frycz Modrzewski Krakow University (Poland)
Investigation of acute, subacute and subchronic toxicities ... - PubMed Yang et al. (2020) Geen schadelijke effecten bij hoge doses in diermodellen	Dierstudie	Overwegend veilig	18%	Onafhankelijk Gefinancierd door Fundamental Research Funds for the Central Universities, Fundamental Research Funds for the Central Universities, National Natural Science Foundation of China, National Natural Science Foundation of China
Intake of Anthocyanins and Gastric Cancer Risk: A Comprehensive Meta-Analysis on Cohort and Case-Control Studies Yang et al. (2019) Geen verband tussen anthocyanines en maagkankerrisico gevonden Meta-analyse van cohort- en case-controlstudies die geen verband vond tussen de inname van anthocyanines en het risico op maagkanker.	Meta-analyse	Overwegend veilig	17%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Xiangya Hospital Central South University (China)
a meta-analysis of randomized controlled trials \| GeroScience Micek et al. (2008) Meta-analyse: anthocyanines verbeteren cognitie significant, geen schadelijke effecten gerapporteerd Meta-analyse van gerandomiseerde gecontroleerde studies die een significante verbetering van cognitieve functies door anthocyanines aantoont, zonder dat er schadelijke effecten werden gerapporteerd.	Meta-analyse	Overwegend veilig	6%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Universidad de Granada (Spain)
Subchronic 3-month oral toxicity study of grape seed and grape skin extracts Bentivegna, S. S., Whitney, K. M. (2002) Geen toxicologisch significante effecten bij hoge doses in ratten	Dierstudie	Veilig	4%	Industrie LLM COI-check: Studie uitgevoerd door Huntingdon Life Sciences (contractonderzoeksbedrijf). Abstract vermeldt onderzoek naar veiligheid van Meganatural-merk druivenextracten als voedingsingrediënten. Geen COI-verklaring of funding-informatie gepresenteerd. [Alle auteurs geaffileerd bij Huntingdon Life Sciences (commercieel onderzoekslaboratorium); Studie onderzoekt veiligheid van specifiek gemerkt product (Meganatural); Onderzoek beschreven als 'part of a program' zonder opdrachtgever duidelijk te maken; Geen conflict of interest verklaring in abstract; Geen funding/acknowledgments sectie vermeld in gegeven informatie]
Systematic Review of Anthocyanins and Markers of Cardiovascular Disease Wallace et al. (2016) Geen bijwerkingen tot 640 mg/dag; verbetert LDL-cholesterol bij zieken Systematische review die aantoont dat anthocyanines bij innames tot 640 mg per dag geen bijwerkingen veroorzaken. Bij mensen met gezondheidsproblemen werd een verbetering van het LDL-cholesterol waargenomen.	Systematisch review	Veilig	3%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij George Mason University (United States)
Anthocyanins-gut microbiota-health axis: A review Liang et al. (2024) Review beschrijft gunstige effecten, maar geen veiligheidsdata aanwezig Review die gunstige effecten van anthocyanines op de darmmicrobiota beschrijft, maar geen concrete veiligheidsdata presenteert.	Systematisch review	—	0%	Onbekend
Anthocyanins from Lycium ruthenicum Murray Mitigate Cadmium-Induced Oxidative Stress and Testicular Toxicity by Activating the Keap1/Nrf2 Signaling Pathway Dong et al. (2024) Anthocyanines beschermen muizen tegen cadmium-schade; geen humane veiligheidsdata Dierstudie die laat zien dat anthocyanines muizen beschermen tegen cadmium-geïnduceerde schade. Er zijn geen humane veiligheidsdata beschikbaar uit deze studie.	Dierstudie	—	0%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij University of Michigan, Ann Arbor (United States)
Anthocyanins Modulation of Gut Microbiota to Reverse Obesity-Driven Inflammation and Insulin Resistance Ruy et al. (2025) Review beschrijft voordelen anthocyanines, geen concrete veiligheidsdata gepresenteerd Review die voordelen van anthocyanines beschrijft bij obesitas-gerelateerde ontsteking, maar geen concrete veiligheidsdata presenteert.	Review	—	0%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij São Francisco University (Brazil)
Berry anthocyanin intake and cardiovascular health Cassidy, Aedín (2017) Review toont belofte maar mist bewijs uit langetermijn RCT's Review die veelbelovende effecten van bessen-anthocyaninen op hart- en vaatgezondheid beschrijft, maar concludeert dat bewijs uit langetermijn gerandomiseerde studies nog ontbreekt.	Review	—	0%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij University of East Anglia, Norwich Medical School (United Kingdom)
Effects of Anthocyanin Supplementation on Reduction of Obesity ... Park et al. (2021) Studie toont BMI-reductie maar rapporteert geen veiligheidsdata	Meta-analyse	—	0%	Onafhankelijk The authors declare no conflict of interest.. Gefinancierd door the National Research Foundation of Korea (NRF) grant funded by the Korea Government

Verantwoording

Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.

De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.