E172 - IJzeroxiden

Geen bezwaar Mineraal

Ook bekend als: IJzeroxide, Roest, Zwart ijzeroxide, Rood ijzeroxide, Geel ijzeroxide, CI 77499, CI 77491, CI 77492, Iron oxides, Iron oxide black, Iron oxide red, Iron oxide yellow, Fe2O3, Fe3O4, FeO(OH), E172(i), E172(ii), E172(iii)
Komt voor in: Snoep, Kaaskorsten, Voedingssupplementen, Decoratieve coatings op gebak, Chocoladeproducten, Dragees, Cosmetica
ADI: De ADI is 0,5 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 35 mg per dag. Omdat E172 als kleurstof in zeer kleine hoeveelheden wordt toegevoegd aan voedingsmiddelen, is het in de praktijk moeilijk om aan deze grens te komen via normale voeding.
EU-status: Goedgekeurd
Dieetinfo: Geschikt voor vegetariërs, veganisten, halal en kosher. E172 is van minerale oorsprong en bevat geen dierlijke bestanddelen. Het ijzer wordt nauwelijks door het lichaam opgenomen.

Aandachtspunten

EFSA kon in haar herevaluatie de veiligheid van E172 niet volledig bevestigen vanwege genotoxiciteitssignalen in laboratoriumstudies. Onderzoek naar nanodeeltjesvormen van ijzeroxide laat gastrotoxiciteit en levertoxiciteit zien bij hoge doses. Mensen met hemochromatose (ijzerstapelingsziekte) of chronische leveraandoeningen kunnen gevoeliger zijn voor extra ijzerblootstelling. Het gebruik van E172 is vaak een indicator dat het product sterk bewerkt is.

Positieve bevindingen

Bij normale consumptie via voeding is de blootstelling aan E172 zeer laag en zijn er geen directe schadelijke effecten aangetoond. Het overgrote deel van het onderzoek (9 van 10 studies) is onafhankelijk gefinancierd. De IARC groep 3-classificatie betreft inademing op de werkplek en is niet relevant voor consumenten die E172 via voeding binnenkrijgen. Geschikt voor alle diëten, inclusief veganistisch, halal en kosher.

E172, beter bekend als ijzeroxiden, is een minerale kleurstof die gele, rode, bruine en zwarte tinten geeft aan voedingsmiddelen. In feite is het dezelfde stof als roest. Hoewel ijzeroxiden van nature voorkomen in gesteenten, wordt de variant die in voeding wordt gebruikt commercieel geproduceerd uit ijzerpoeder. Je vindt E172 terug in een breed scala aan producten: snoep, kaaskorsten, voedingssupplementen, decoratieve coatings op gebak en diverse andere bewerkte producten. De hoeveelheden per product zijn doorgaans zeer klein.

Over de veiligheid van E172 is het beeld niet helemaal eenduidig. EFSA heeft in haar herevaluatie uit 2015 aangegeven dat de veiligheid van E172 niet volledig kon worden vastgesteld. Er waren genotoxiciteitssignalen in laboratoriumstudies, wat betekent dat er aanwijzingen zijn dat de stof onder bepaalde omstandigheden schade aan DNA zou kunnen veroorzaken. Dat klinkt zorgwekkend, maar het is belangrijk om te weten dat dit in laboratoriumomstandigheden is waargenomen en dat de blootstelling via voeding heel laag is.

De ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) is vastgesteld op 0,5 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 35 mg per dag. Omdat E172 in zeer kleine hoeveelheden wordt gebruikt als kleurstof, kom je in de praktijk niet snel aan die grens. Mensen met hemochromatose (een aandoening waarbij het lichaam te veel ijzer opslaat) of chronische leveraandoeningen doen er wel verstandig aan om extra alert te zijn op hun totale ijzerinname, ook al is de bijdrage van E172 klein.

IJzeroxide heeft ook een IARC-classificatie (groep 3, "niet classificeerbaar als kankerverwekkend voor de mens"), maar die classificatie is gebaseerd op onderzoek naar inademing van ijzeroxidestof bij mijnwerkers en lassers. Dat is een heel andere situatie dan het eten van een klein beetje kleurstof in je voedsel. Als voedseladditief passeert E172 het maag-darmkanaal en wordt het grotendeels onveranderd uitgescheiden. De IARC-classificatie is daarom niet relevant voor jou als consument.

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 10 relevante studies over ijzeroxiden die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 9 onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.

De belangrijkste bevinding komt van EFSA zelf. In hun herevaluatie uit 2015 concludeerde het panel dat de veiligheid van E172 als voedseladditief niet adequaat kon worden vastgesteld. De reden: er waren onvoldoende biologische en toxicologische gegevens beschikbaar en er waren signalen van genotoxiciteit. Dit is een opvallend standpunt, want het betekent dat EFSA het additief niet met volle overtuiging als veilig bestempelt. Tegelijkertijd stelde EFSA ook vast dat de blootstelling via voeding zeer laag is, waardoor het directe risico voor consumenten beperkt blijft.

Een review uit 2020 (Medina-Reyes et al.) keek specifiek naar voedseladditieven in nanodeeltjesvorm en concludeerde dat ijzeroxiden gastrotoxiciteit, levertoxiciteit en verstoringen van de darmmicrobiota kunnen veroorzaken via oxidatieve stress. Het is wel belangrijk om hierbij te vermelden dat dit onderzoek specifiek nanodeeltjes in hoge doses betrof. De extrapolatie naar E172 zoals het in voedsel wordt gebruikt, bij normale consumptieniveaus, is beperkt. Toch is het signaal relevant, zeker omdat niet altijd duidelijk is welk aandeel van commercieel E172 uit nanodeeltjes bestaat.

Aan de geruststellende kant: een dierstudie uit 2023 (Yan et al.) vond geen schadelijke effecten bij ratten die 94 dagen lang tot 500 mg/kg ijzeroxide nanodeeltjes kregen toegediend. Een andere dierstudie (Chamorro et al., 2015) bevestigde dat chronische orale blootstelling aan ijzeroxide nanodeeltjes veilig was bij lage doses. Een in-vitrostudie uit 2021 (Voss et al.) liet een gemengd beeld zien: darmcellen bleven onbeschadigd, maar levercellen vertoonden tekenen van celdood. Twee EFSA-evaluaties uit 2016 over ijzeroxiden als diervoederadditief konden genotoxiciteit niet uitsluiten, maar schatten het risico voor consumenten als laag in.

Er is dus een duidelijke spanning in het onderzoek: bij normale consumptie via voeding lijken er geen directe problemen te zijn, maar de wetenschappelijke basis om E172 volledig veilig te verklaren is onvoldoende. De meeste zorgwekkende bevindingen komen uit studies met nanodeeltjes of hoge doses, wat niet één-op-één vertaalbaar is naar de kleine hoeveelheden die je via voeding binnenkrijgt. Wel is het een signaal dat meer onderzoek nodig is.

Bredere context

E172 is goedgekeurd als voedselkleurstof in de Europese Unie en wordt ook in veel andere landen toegestaan. De ADI is vastgesteld op 0,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag. EFSA heeft het additief in 2015 opnieuw beoordeeld en kon de veiligheid niet volledig bevestigen vanwege genotoxiciteitssignalen en onvoldoende data. Dit is een belangrijk regulatief signaal.

De IARC-classificatie (groep 3) wordt soms aangehaald in discussies over ijzeroxiden, maar deze classificatie is gebaseerd op inademing van ijzeroxidestof bij mijnwerkers en lassers. Bij langdurige inademing kunnen ijzeroxidedeeltjes zich ophopen in de longen (siderose). Dit is een heel ander blootstellingsscenario dan het eten van een kleine hoeveelheid kleurstof. Als voedseladditief wordt E172 oraal ingenomen, passeert het het maag-darmkanaal en wordt het grotendeels onveranderd uitgescheiden.

Aandachtspunten

Mensen met hemochromatose (ijzerstapelingsziekte) of chronische leveraandoeningen kunnen gevoeliger zijn voor extra ijzerblootstelling.
Een deel van het onderzoek betreft ijzeroxide in nanodeeltjesvorm, wat een ander toxicologisch profiel kan hebben dan conventioneel E172.
E172 wordt vaak gebruikt in ultrabewerkte producten. Het gebruik ervan is op zich niet schadelijk, maar het is wel een indicator dat het product sterk bewerkt is.

Bijwerkingen

Bij normale consumptie via voeding zijn er geen bijwerkingen bekend. In laboratoriumstudies met hoge doses nanodeeltjes zijn gastrotoxiciteit (maagschade), levertoxiciteit en verstoringen van de darmmicrobiota waargenomen. Deze bevindingen zijn niet direct vertaalbaar naar de zeer kleine hoeveelheden die je via voeding binnenkrijgt.

Financiering van het onderzoek

Onafhankelijk (9) Industrie (0) Mogelijk industrie (0) Onbekend (1)

Van de 10 meegenomen studies zijn er 9 onafhankelijk gefinancierd, voornamelijk door overheidsinstanties zoals EFSA, nationale onderzoeksfondsen en universiteiten. Bij 1 studie was de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die door de voedingsmiddelenindustrie zijn gefinancierd. Dit is een positief punt: de bevindingen worden niet vertekend door commerciële belangen.

Wel is het goed om te weten dat enkele EFSA-evaluaties in de dataset betrekking hebben op diervoeder of voedselverpakking, en niet direct op E172 als voedseladditief voor mensen. De conclusies uit die studies zijn dus niet één-op-één toepasbaar, maar de signalen die ze geven (zoals het niet kunnen uitsluiten van genotoxiciteit) zijn wel relevant als achtergrondinformatie.

Beoordeling medische literatuur

Het onderzoek naar E172 laat een gemengd beeld zien. Aan de ene kant zijn er bij normale consumptie via voeding geen directe schadelijke effecten aangetoond. Aan de andere kant kon EFSA in haar herevaluatie de veiligheid niet volledig bevestigen vanwege genotoxiciteitssignalen. Het is belangrijk om te weten dat een deel van de zorgwekkende bevindingen afkomstig is uit studies met nanodeeltjes in hoge doses, wat een ander scenario is dan het eten van een klein beetje kleurstof.

Daarnaast zijn enkele studies in de analyse gericht op diervoeder of voedselverpakking, en niet direct op E172 als voedseladditief voor mensen. De conclusies uit die studies zijn dus niet één-op-één toepasbaar. Voor de meeste mensen is E172 bij normaal gebruik geen reden tot zorg, maar als je liever op safe speelt, kun je producten met E172 eenvoudig vermijden. Het is immers puur een kleurstof die niets toevoegt aan smaak of voedingswaarde.

Onderzochte studies

Studie	Type	Conclusie	Bewijskracht	Financiering
Safety and efficacy of iron compounds (E1) as feed additives for all species: ferric oxide based on a dossier submitted by Poortershaven Industriële Mineralen B.V A. Chesson et al. (2016) EFSA kon veiligheid niet bevestigen; genotoxiciteit en consumentenrisico laag EFSA beoordeelde ijzeroxide als diervoederadditief op basis van een dossier van een producent. Het panel kon de veiligheid niet volledig bevestigen en genotoxiciteit en consumentenrisico werden als laag maar niet uitgesloten beoordeeld.	EFSA/WHO-evaluatie	Gemengd	76%	Onafhankelijk Gefinancierd door efsa
evaluation of iron oxides and hydroxides (E 172) as food additives 2015 EFSA kon veiligheid E172 niet vaststellen; genotoxiciteitssignalen aanwezig In deze herevaluatie concludeerde het EFSA-panel dat de veiligheid van E172 als voedseladditief niet adequaat kon worden vastgesteld. Er waren genotoxiciteitssignalen en onvoldoende biologische en toxicologische data beschikbaar.	EFSA/WHO-evaluatie	Schadelijk	74%	Onafhankelijk EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources (ANS) — Europese overheidsinstelling
Scientific Opinion on the safety assessment of the active substances ... 2013 IJzeroxiden in voedselverpakking veilig bij correcte toepassing met barrièrelaag EFSA beoordeelde ijzeroxiden als actieve stof in voedselverpakkingsmateriaal. De conclusie was dat het veilig is bij correcte toepassing met een barrièrelaag tussen het materiaal en het voedsel.	EFSA/WHO-evaluatie	Veilig	70%	Onafhankelijk Gefinancierd door efsa
Safety and efficacy of iron oxide black, red and yellow for all animal species A. Chesson et al. (2016) Consument niet direct blootgesteld, maar genotoxiciteit niet uitgesloten EFSA beoordeelde de veiligheid en werkzaamheid van ijzeroxiden als diervoederadditief. De conclusie was dat consumenten niet direct worden blootgesteld, maar dat genotoxiciteit niet kon worden uitgesloten.	EFSA/WHO-evaluatie	Gemengd	68%	Onbekend
Food additives containing nanoparticles induce gastrotoxicity, hepatotoxicity and alterations in animal behavior: the unknown role of oxidative stress. Medina-Reyes et al. (2020) Review: E172 induceert gastrotoxiciteit, hepatotoxiciteit en microbiota-verstoringen via oxidatieve stress Deze review concludeerde dat voedseladditieven in nanodeeltjesvorm, waaronder ijzeroxiden, gastrotoxiciteit, levertoxiciteit en verstoringen van de darmmicrobiota kunnen veroorzaken. De bevindingen betroffen specifiek nanodeeltjes in hoge doses.	Review	Schadelijk	51%	Onafhankelijk Gefinancierd door Consejo Nacional de Ciencia y Tecnología, Consejo Nacional de Ciencia y Tecnología, Consejo Nacional de Ciencia y Tecnología, Universidad Nacional Autónoma de México, Universidad Nacional Autónoma de México, Dirección General de Asuntos del Personal Académico, Universidad Nacional Autónoma de México
Subchronic toxicity study of ferric oxide nanoparticles through intragastric administration: A 94-d, repeated dose study in Sprague Dawley rats Yan et al. (2023) Geen schadelijke effecten bij ratten tot 500 mg/kg gedurende 94 dagen In deze 94 dagen durende dierstudie kregen ratten ijzeroxide nanodeeltjes toegediend via de maag in doses tot 500 mg/kg. Er werden geen schadelijke effecten waargenomen.	Dierstudie	Veilig	47%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Naval Medical University (China)
Safety assessment of chronic oral exposure to iron oxide nanoparticles Chamorro et al. (2015) Chronische orale blootstelling aan ijzeroxide nanodeeltjes veilig bij lage doses	Dierstudie	Veilig	39%	Onafhankelijk Gefinancierd door Madrid Regional Government, AXA Research Fund, European Commission Directorate-General for Research and Innovation, Spanish Ministry of Economy and Competitiveness, European Commission Directorate-General for Research and Innovation, Spanish Ministry of Economy and Competitiveness, Madrid Regional Government
Whey protein hydrolysate fibrils-dextran delivery iron oxides: stability and bioavailability. Su et al. (2025) IJzeroxide in WPHF-DEX systeem: geen cytotoxiciteit, verhoogde biobeschikbaarheid in vitro Deze in-vitrostudie onderzocht ijzeroxide in een afleveringssysteem op basis van wei-eiwithydrolysaat. Er werd geen cytotoxiciteit (celschade) waargenomen en de biobeschikbaarheid van het ijzer was verhoogd in het laboratoriummodel.	In vitro	Veilig	34%	Onafhankelijk Gefinancierd door Natural Science Foundation of Zhejiang Province, Department of Education of Zhejiang Province, National Natural Science Foundation of China, National Natural Science Foundation of China, Fundamental Research Funds for the Provincial Universities of Zhejiang Province
Intestinal and hepatic effects of iron oxide nanoparticles Voss et al. (2021) Intestinale cellen veilig, maar levercellen tonen apoptose bij ijzeroxiden In deze in-vitrostudie werden de effecten van ijzeroxide nanodeeltjes op darm- en levercellen onderzocht. Darmcellen bleven onbeschadigd, maar levercellen vertoonden tekenen van celdood (apoptose) bij blootstelling aan ijzeroxiden.	In vitro	Gemengd	32%	Onafhankelijk The authors declare no conflict of interest.
Reactive oxygen species-related activities of nano-iron metal and nano-iron oxides Wu et al. (2014) Review over ROS-toxiciteit nano-ijzeroxiden; geen concrete veiligheidsconclusie Deze review bekeek de reactieve zuurstofverbindingen (ROS) gerelateerde activiteiten van nano-ijzer en nano-ijzeroxiden. Er werd geen concrete veiligheidsconclusie getrokken vanwege onvoldoende beschikbare data.	Review	—	0%	Onafhankelijk Gefinancierd door China Scholarship Council

Verantwoording

Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.

De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.