E173 - Aluminium

Beperk gebruik Mineraal

Ook bekend als: Aluminum, CI 77000, Aluminiumpoeder, Aluminium powder, E173
Komt voor in: Zoetwaren, Marsepein, Geconfijte vruchten, Taartdecoraties, Dragees, Suikerbonen, Decoratief gebak, Bonbons
ADI: EFSA hanteert een toelaatbare weekinname (TWI) van 1 mg per kilogram lichaamsgewicht per week. Dit werd in 2008 verlaagd van 7 naar 1 mg/kg/week. Voor een volwassene van 70 kg betekent dit maximaal 70 mg aluminium per week uit alle bronnen samen (voeding, drinkwater, cosmetica, verpakkingen). EFSA waarschuwt dat deze limiet bij een aanzienlijk deel van de Europese bevolking wordt overschreden, met name bij kinderen.
EU-status: Goedgekeurd
Dieetinfo: Geschikt voor vegetariërs, veganisten, halal en kosher. Aluminium is een mineraal en bevat geen dierlijke bestanddelen.

Aandachtspunten

EFSA verlaagde de toelaatbare weekinname in 2008 met een factor 7, van 7 naar 1 mg/kg lichaamsgewicht per week. Bij een aanzienlijk deel van de Europese bevolking wordt deze limiet overschreden door cumulatieve blootstelling uit voeding, drinkwater, verpakkingen en cosmetica. Kinderen overschrijden de veilige limiet vaker dan volwassenen. Aluminium is een bewezen neurotoxische stof die gelinkt wordt aan cognitieve achteruitgang, botziekte en reproductieve schade. Mensen met chronische nierziekte lopen extra risico door verminderde uitscheiding.

Positieve bevindingen

Als individueel additief levert E173 een beperkte bijdrage aan de totale aluminiuminname. Alle 12 onafhankelijke studies zijn gefinancierd door universiteiten of overheidsinstanties zoals EFSA, niet door de voedingsindustrie. Het additief is geschikt voor alle diëten, inclusief vegetarisch, veganistisch, halal en kosher.

E173 is aluminium in fijn gemalen poedervorm, gebruikt als zilvergrijze, metaalkleurige kleurstof. Het wordt gewonnen uit bauxieterts, een natuurlijk mineraal. In de voedingsindustrie vind je het vooral als glanzende decoratieve coating op zoetwaren, marsepein, geconfijte vruchten, taartdecoraties en feestelijk gebak. Denk aan die zilverkleurige laag op dragees, suikerbonen of luxe bonbons. Het gaat dus vrijwel altijd om ultrabewerkte producten waar het puur een cosmetische functie heeft.

De grootste zorg rond E173 is niet zozeer het additief zelf, maar het cumulatie-effect. Aluminium komt van nature voor in veel voedingsmiddelen, drinkwater en thee. Daarnaast krijg je het binnen via voedselverpakkingen, kookgerei en cosmetica. EFSA waarschuwt dat de totale blootstelling uit al deze bronnen samen de veilige limiet overschrijdt bij een aanzienlijk deel van de Europese bevolking. E173 draagt daar als individueel additief een beperkt deel aan bij, maar het komt dus bovenop een achtergrondblootstelling die al te hoog kan zijn.

EFSA heeft in 2008 de toelaatbare weekinname (TWI) drastisch verlaagd van 7 naar 1 mg per kilogram lichaamsgewicht per week. Dat is een verlaging met een factor 7, wat aangeeft hoe serieus de zorgen zijn. Voor een volwassene van 70 kg betekent dit maximaal 70 mg aluminium per week uit alle bronnen samen. Kinderen zijn extra kwetsbaar: zij krijgen relatief meer aluminium per kilogram lichaamsgewicht binnen en overschrijden de veilige limiet vaker dan volwassenen. Aluminium wordt in verband gebracht met verstoorde neurologische ontwikkeling en verminderde botmineralisatie bij jonge kinderen. Ook mensen met chronische nierziekte lopen extra risico, omdat zij aluminium minder goed kunnen uitscheiden.

Eerlijk gezegd is E173 een additief dat je makkelijk kunt vermijden. Het heeft geen enkele voedingswaarde of smaakfunctie. Het maakt producten alleen mooier. Als je bewust met je voeding omgaat, is het verstandig om producten met dit additief te laten staan, zeker voor kinderen.

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 19 relevante studies over aluminium als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 15 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 12 onafhankelijk gefinancierd en bij 3 studies was de financieringsbron onbekend.

Het wetenschappelijk bewijs wijst overwegend in de richting van risico bij langdurige blootstelling aan aluminium. Een uitgebreide EFSA-evaluatie uit 2008 concludeerde dat de TWI waarschijnlijk wordt overschreden bij een significant deel van de Europese bevolking, met name bij kinderen en adolescenten. Een Duitse risicobeoordeling uit 2019 bevestigde dit beeld en benadrukte dat de gecombineerde blootstelling uit voeding, drinkwater, cosmetica en verpakkingsmaterialen samen de veilige limiet overschrijdt. Meerdere onafhankelijke reviews uit 2022 en 2008 beschrijven aluminium als een bewezen neurotoxische stof die kan ophopen in de hersenen en gelinkt wordt aan cognitieve achteruitgang, botziekte en neurologische aandoeningen.

Een dierstudie uit 2017 toonde aan dat aluminium bij blootstellingsniveaus die vergelijkbaar zijn met wat mensen via hun dieet binnenkrijgen, schade kan veroorzaken aan de spermatogenese en spermakwaliteit bij ratten. Een meta-analyse uit 2020 vond een positieve associatie tussen aluminium en autismespectrumstoornissen bij kinderen, gemeten in haar en urine. Een systematische review over dosis-responsrelaties bevestigde dat aluminium neurotoxiciteit en botziekte kan veroorzaken, ook bij lagere blootstellingsniveaus dan eerder aangenomen. Patiënten met chronische nierziekte bleken bijzonder kwetsbaar.

Er zijn ook studies met geruststellendere uitkomsten, maar die verdienen nuancering. Een EFSA-herbeoordeling van E520-523 en E541 uit 2018 concludeerde dat er geen veiligheidszorgen zijn bij de huidige toegestane gebruiksniveaus. Dit lijkt tegenstrijdig met de eerdere EFSA-conclusie over TWI-overschrijding, maar het verschil zit in de scope: de herbeoordeling keek alleen naar het additief zelf, niet naar de totale blootstelling uit alle bronnen. Een Zweedse blootstellingsstudie uit 2025 vond geen aanleiding tot bezorgdheid, maar dit betrof specifiek de Zweedse voedselcontext. Een studie over aluminium in zwarte thee concludeerde veiligheid, maar baseerde zich op slechts één kopje thee per dag, wat de cumulatieve inname uit alle bronnen negeert.

Opvallend is de EFSA-herbeoordeling van E554 en E555 uit 2020, waarin EFSA expliciet concludeerde dat de veiligheid niet kon worden vastgesteld. Dit is een uitzonderlijk streng oordeel van een regulerende instantie en bevestigt dat er onvoldoende bewijs is om aluminiumbevattende additieven als onbedenkelijk te beschouwen. Een PBTK-model uit 2025 bevestigde dat de veiligheid van aluminium onzeker blijft, zelfs met geavanceerde modelleringstechnieken.

Bredere context

Regelgeving en internationale status

Aluminium (E173) is in de EU goedgekeurd als kleurstof, maar de regelgeving is strenger geworden. EFSA verlaagde in 2008 de toelaatbare weekinname (TWI) van 7 mg/kg lichaamsgewicht per week naar 1 mg/kg per week. Dat is een verlaging met een factor 7 en weerspiegelt de groeiende wetenschappelijke zorgen over cumulatieve blootstelling. In sommige landen buiten de EU is het gebruik van aluminium als voedingsadditief verder beperkt of verboden. In de VS is E173 niet goedgekeurd als kleurstof voor voedingsmiddelen. Australië en Nieuw-Zeeland hebben het gebruik eveneens beperkt.

Aluminium is niet geclassificeerd door het IARC (Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek) voor carcinogeniteit. De primaire zorgen betreffen neurotoxiciteit, reproductietoxiciteit en botziekte, risico's die buiten het IARC-kader vallen maar minstens zo serieus zijn.

Kinderen zijn extra kwetsbaar. Meerdere studies tonen aan dat kinderen de veilige innamelimiet vaker overschrijden dan volwassenen, doordat zij relatief meer aluminium per kilogram lichaamsgewicht binnenkrijgen. Aluminium is gelinkt aan verstoorde neurologische ontwikkeling en verminderde botmineralisatie bij jonge kinderen. Ouders wordt aangeraden producten met aluminiumbevattende additieven te beperken.
Mensen met nierziekte hebben een sterk verminderde aluminiumuitscheiding en lopen extra risico op neurotoxiciteit en botziekte.
Cumulatieve blootstelling is het kernprobleem: aluminium komt uit voeding, drinkwater, thee, verpakkingen, kookgerei en cosmetica. E173 draagt bij aan een totale belasting die bij veel mensen al te hoog is.

Bijwerkingen

Bij chronische hoge blootstelling kan aluminium ophopen in de hersenen en is het gelinkt aan cognitieve achteruitgang, neurologische aandoeningen en botziekte (verminderde botmineralisatie). Bij dieetrelevante doses is in dierstudies schade aan de spermatogenese en spermakwaliteit aangetoond. Mensen met verminderde nierfunctie lopen extra risico op neurotoxiciteit en botziekte door verminderde uitscheiding van aluminium.

Financiering van het onderzoek

Onafhankelijk (12) Industrie (0) Mogelijk industrie (0) Onbekend (3)

Van de 15 meegenomen studies zijn er 12 onafhankelijk gefinancierd, voornamelijk door universiteiten en overheidsinstanties zoals EFSA en het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR). Bij 3 studies was de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die door de voedingsindustrie zijn gefinancierd. Dit is opvallend en positief: het betekent dat de conclusies niet gekleurd zijn door commerciële belangen.

De afwezigheid van industriefinanciering maakt het onderzoeksbeeld betrouwbaarder dan bij veel andere additieven. De overwegend negatieve uitkomsten (schadelijk of gemengd) komen dus voort uit onafhankelijk onderzoek, wat het gewicht van de bevindingen versterkt. De studies met een geruststellendere uitkomst zijn eveneens onafhankelijk gefinancierd, wat aangeeft dat er geen sprake is van eenzijdige berichtgeving.

Beoordeling medische literatuur

Bij het beoordelen van dit onderzoek zijn er een paar belangrijke nuances om in gedachten te houden. Ten eerste lijken sommige EFSA-conclusies tegenstrijdig: een herbeoordeling van E520-523 en E541 concludeert 'geen veiligheidszorgen', terwijl een eerdere EFSA-evaluatie met hogere bewijskracht stelt dat de TWI bij een significant deel van de bevolking wordt overschreden. Het verschil zit erin dat de herbeoordeling alleen naar het additief zelf keek, niet naar de totale blootstelling uit alle bronnen samen.

Ten tweede zijn sommige geruststellende studies beperkt in hun scope. De studie over zwarte thee baseerde zich op slechts één kopje per dag en negeerde de cumulatieve inname. De Zweedse blootstellingsstudie is specifiek voor de Zweedse voedselcontext en niet zonder meer toepasbaar op andere populaties. Ten derde is de EFSA-conclusie dat de veiligheid van E554/E555 niet kon worden vastgesteld een uitzonderlijk streng oordeel dat de onzekerheid rond aluminiumbevattende additieven benadrukt. Tot slot is het belangrijk te weten dat EFSA de TWI in 2008 met een factor 7 heeft verlaagd, wat de ernst van de wetenschappelijke zorgen aangeeft.

Let op bij kinderen: Kinderen zijn extra kwetsbaar voor aluminium. Meerdere studies tonen aan dat kinderen de veilige innamelimiet vaker overschrijden dan volwassenen, doordat zij relatief meer aluminium per kilogram lichaamsgewicht binnenkrijgen. Aluminium is gelinkt aan verstoorde neurologische ontwikkeling en verminderde botmineralisatie bij jonge kinderen. Ouders wordt aangeraden producten met aluminiumbevattende additieven te beperken in het dieet van kinderen.

Onderzochte studies

Studie	Type	Conclusie	Bewijskracht	Financiering
Exposure to Aluminum, Cadmium, and Mercury and Autism Spectrum Disorder in Children: A Systematic Review and Meta-Analysis Sulaiman et al. (2020) Meta-analyse: aluminium positief geassocieerd met ASD in haar en urine Een meta-analyse onderzocht het verband tussen blootstelling aan aluminium en autismespectrumstoornissen bij kinderen. Er werd een positieve associatie gevonden tussen aluminium in haar en urine en autismespectrumstoornissen.	Meta-analyse	Gemengd	88%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij University at Buffalo, The State University of New York (United States)
Safety of aluminium from dietary intake ‐ Scientific Opinion of ... - EFSA European Food Safety Authority (EFSA) (2008) TWI wordt overschreden bij significant deel Europese bevolking EFSA beoordeelde de veiligheid van aluminium uit voeding. De conclusie is dat de TWI waarschijnlijk wordt overschreden bij een significant deel van de Europese bevolking.	EFSA/WHO-evaluatie	Schadelijk	67%	Onafhankelijk Gefinancierd door efsa
Exposure to silver, aluminium, arsenic, cadmium, mercury, nickel and lead from food in Swedish children, adolescents and adults. Bjermo et al. (2025) Aluminium inname geeft geen aanleiding tot bezorgdheid over gezondheidseffecten Een Zweedse blootstellingsstudie onderzocht de inname van aluminium en andere metalen via voeding bij kinderen, adolescenten en volwassenen. De conclusie was dat de aluminiuminname in Zweden geen aanleiding geeft tot bezorgdheid over gezondheidseffecten.	Blootstellingsstudie	Veilig	49%	Onafhankelijk Gefinancierd door european food safety authority
Aluminum Exposure for 60 days at Human Dietary Levels Impairs Spermatogenesis and Sperm Quality in Rats Escobar et al. (2017) Aluminium schaadt spermatogenese en spermakwaliteit bij dieetrelevante doses Een dierstudie onderzocht het effect van aluminium op de voortplanting bij ratten, bij blootstellingsniveaus vergelijkbaar met de menselijke voedselinname. De conclusie is dat aluminium de spermatogenese en spermakwaliteit schaadt bij dieetrelevante doses.	Dierstudie	Schadelijk	41%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Keele University (United Kingdom)
Dietary Content and Potential Health Risks of Metals in Commercial Black Tea in Kampala (Uganda) Bamuwamye et al. (2017) Aluminium in zwarte thee onder veilige limieten, geen gezondheidsrisico Een studie onderzocht het aluminiumgehalte in commerciële zwarte thee in Uganda. De conclusie was dat de aluminiumconcentraties onder de veilige limieten lagen bij consumptie van één kopje thee per dag.	Blootstellingsstudie	Veilig	32%	Onbekend
Re‐evaluation of aluminium sulphates (E 520–523) and sodium aluminium phosphate (E 541) as food additives Younes et al. (2018) Geen veiligheidszorgen bij huidige toegestane gebruiksniveaus van E520-541 EFSA herbeoordeelde aluminiumsulfaten (E520-523) en natriumaluminiumfosfaat (E541) als voedingsadditieven. De conclusie was dat er geen veiligheidszorgen zijn bij de huidige toegestane gebruiksniveaus van deze specifieke additieven.	EFSA/WHO-evaluatie	Veilig	32%	Onafhankelijk EFSA (European Food Safety Authority) is een onafhankelijke EU-instantie
Safety assessment of the active substances carboxymethylcellulose, acetylated distarch phosphate, bentonite, boric acid and aluminium sulfate, for use in active food contact materials Silano et al. (2018) Geen aantoonbare aluminiummigratie; geen veiligheidsrisico voor consument EFSA beoordeelde de veiligheid van aluminiumsulfaat in actieve voedselverpakkingsmaterialen. Er werd geen aantoonbare migratie van aluminium naar voedsel gevonden en er werden geen veiligheidsrisico's voor de consument vastgesteld.	EFSA/WHO-evaluatie	Veilig	32%	Onafhankelijk Gefinancierd door efsa
Dose-response relationships in aluminium toxicity in humans Coulson, J., Hughes, B. (2022) Aluminium veroorzaakt neurotoxiciteit en botziekte, ook bij lagere blootstelling Een systematische review over dosis-responsrelaties bij aluminiumtoxiciteit bij mensen. De conclusie is dat aluminium neurotoxiciteit en botziekte veroorzaakt, ook bij lagere blootstellingsniveaus dan eerder aangenomen. Patiënten met nierziekte zijn bijzonder kwetsbaar.	Systematisch review	Schadelijk	31%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Cardiff University (United Kingdom)
Re‐evaluation of sodium aluminium silicate (E 554) and potassium ... EFSA Panel on Food Additives and Flavourings (FAF) et al. (2020) EFSA kon veiligheid niet vaststellen; TWI-overschrijding aangetoond EFSA herbeoordeelde natriumaluminiumsilicaat (E554) en kaliumaluminiumsilicaat (E555). De conclusie was dat de veiligheid niet kon worden vastgesteld, een uitzonderlijk streng oordeel. Daarnaast werd TWI-overschrijding aangetoond.	EFSA/WHO-evaluatie	Schadelijk	7%	Onafhankelijk Gefinancierd door efsa
Aggregated aluminium exposure: risk assessment for the general population Tietz et al. (2019) TWI overschreden bij kinderen, adolescenten en gecombineerde blootstelling Een uitgebreide risicobeoordeling van de gecombineerde aluminiumblootstelling uit alle bronnen. De conclusie is dat de TWI wordt overschreden bij kinderen, adolescenten en bij gecombineerde blootstelling uit voeding, cosmetica en andere bronnen.	Review	Schadelijk	5%	Onafhankelijk Gefinancierd door who
Clinical Outcomes of the Deleterious Effects of Aluminum on Neuro-Cognition, Inflammation, and Health: A Review Renke et al. (2023) Bewezen neurotoxiciteit; TWI haalbaar via voeding alleen Een review van klinische uitkomsten van aluminiumblootstelling op neurocognitie, ontsteking en gezondheid. De conclusie is dat aluminium een bewezen neurotoxische stof is en dat de TWI haalbaar is via voeding alleen.	Review	Schadelijk	3%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Universidade Federal do Rio de Janeiro (Brazil)
Aluminium in the Human Brain: Routes of Penetration, Toxicity, and Resulting Complications Bryliński et al. (2023) Review: aluminium accumuleert in hersenen en is gelinkt aan neurologische ziekten Een review over de routes waarlangs aluminium de hersenen bereikt en de toxiciteit die daaruit volgt. De conclusie is dat aluminium accumuleert in de hersenen en gelinkt is aan neurologische ziekten.	Review	Schadelijk	3%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Medical University of Lublin (Poland)
The Health Effects of Aluminum Exposure - PubMed Klotz et al. (2017) Neurotoxiciteit bij hoge beroepsblootstelling; kankerverband niet bewezen	Review	Gemengd	2%	Onbekend
The health effects of aluminium--a review - PubMed Cooke, K, Gould, M H (1991) Review koppelt aluminium aan Alzheimer, dementie en leerstoornissen bij kinderen.	Review	Schadelijk	1%	Onbekend
Extension and validation of a physiologically based toxicokinetic model for risk assessment of aluminium exposure in humans Hartung et al. (2025) PBTK-model ontwikkeld; veiligheid aluminium blijft onzeker Onderzoekers ontwikkelden een fysiologisch gebaseerd toxicokinetisch model om de aluminiumblootstelling bij mensen beter in te schatten. Het model werd gevalideerd met diergegevens, maar de conclusie is dat de veiligheid van aluminium onzeker blijft door gebrek aan voldoende humane data.	Dierstudie	—	0%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Institut für Mathematik der Universität Potsdam (Germany)

Verantwoording

Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.

De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.