E181 - Tannine, looizuur

Niet toegelaten Natuurlijk

Ook bekend als: Tannine, Looizuur, Tannic acid, Gallotannine, CI Natural Brown 12
Komt voor in: Rode wijn, Thee, Koffie, Noten, Onrijp fruit, Frisdranken, Alcoholische dranken, Zoetwaren
EU-status: Niet meer toegelaten of wordt niet meer als additief beschouwd
Dieetinfo: Geschikt voor alle diëten: halal, kosher, vegetarisch en veganistisch. Tannine is van plantaardige oorsprong.

Aandachtspunten

Niet meer toegelaten als voedingsadditief in de EU. Bij hogere doses zijn antinutritionele effecten aangetoond: verminderde opname van eiwitten en mineralen zoals ijzer. Een review noemt een mogelijk verband tussen tannine-rijke voeding en slokdarmkanker, al classificeert IARC tannine als groep 3 (niet classificeerbaar). Er zijn geen humane klinische studies beschikbaar; alle veiligheidsdata komen uit dierproeven, in-vitrostudies en beoordelingen van diervoederadditieven.

Positieve bevindingen

Bij lage doses zijn geen toxische effecten waargenomen in dierproeven. Tannine komt van nature voor in veel plantaardige voedingsmiddelen zoals thee, wijn, koffie en noten. Speekseleiwitten bieden gedeeltelijke bescherming tegen de samentrekkende werking van tannine in de mond. Het is geschikt voor alle diëten, inclusief veganistisch, vegetarisch, halal en kosher.

Tannine (E181), ook bekend als looizuur, is een natuurlijke stof die voorkomt in planten zoals eikenschors, galnoten, thee, koffie, wijn en onrijp fruit. Het is de stof die rode wijn en sterke thee hun kenmerkende droge, samentrekkende mondgevoel geeft. Als additief werd tannine gebruikt als geelwitte tot bruine kleurstof en als aromastof, bijvoorbeeld in boteraroma, frisdranken, alcoholische dranken en zoetwaren. Commercieel wordt het gewonnen uit galnoten of synthetisch geproduceerd.

Belangrijk om te weten: tannine (E181) is in de EU niet meer toegelaten als voedingsadditief. Conform EU-verordening 1333/2008 wordt het niet langer als toegestaan additief beschouwd. Je zult het dus niet meer op ingrediëntenlijsten van Europese voedingsmiddelen tegenkomen. Dat betekent niet dat je geen tanninen binnenkrijgt, want ze zitten van nature in veel plantaardige voedingsmiddelen. Maar het bewust toevoegen aan voedsel is niet meer toegestaan.

Er is geen ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld voor tannine. Dat komt deels doordat er onvoldoende humane studies zijn om een veilige grens te bepalen. Wat we wel weten uit dierproeven en in-vitrostudies is dat tannine een duidelijk dosisafhankelijk profiel heeft: bij lage hoeveelheden lijkt het veilig, maar bij hogere doses treden problemen op. Denk aan verminderde opname van eiwitten en mineralen zoals ijzer. Dat is vooral zorgwekkend voor kwetsbare groepen: kinderen in de groei, zwangere vrouwen en mensen met een marginale ijzerstatus, zoals vegetariërs. Bij hoge concentraties kan tannine ook maagklachten veroorzaken en bloedvaten laten samentrekken.

Voor kinderen geldt extra voorzichtigheid. Tanninen kunnen de opname van eiwitten en mineralen in de darm verminderen. Omdat kinderen een hogere behoefte hebben aan deze voedingsstoffen voor hun groei en ontwikkeling, zijn zij hier extra kwetsbaar voor. Hoewel E181 niet meer als additief wordt gebruikt in de EU, is het goed om te weten dat tanninen van nature in veel voedingsmiddelen zitten. Overmatige consumptie van sterk geconcentreerde tannine-rijke producten is voor jonge kinderen niet aan te raden.

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 12 relevante studies over tannine, looizuur die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 6 onafhankelijk gefinancierd en bij 6 studies was de financieringsbron onbekend.

Het beschikbare onderzoek naar tannine bestaat voornamelijk uit dierproeven, in-vitrostudies en beoordelingen door EFSA. Humane klinische studies ontbreken vrijwel volledig. Dat is een belangrijke beperking: wat we weten over de veiligheid van tannine is grotendeels geëxtrapoleerd uit onderzoek bij dieren en in het laboratorium. Dierproeven laten een consistent patroon zien. Bij lage doses worden geen toxische effecten waargenomen, maar bij hogere doses treden duidelijke problemen op. Zo bleek tannine bij 2% in het voer toxisch voor leghennen, met gewichtsverlies en verminderde eiproductie als gevolg. Bij vleeskuikens liet onderzoek zien dat een hoge dosis de immuniteit schaadde, terwijl een lage dosis juist de immuunrespons verbeterde. In-vitrostudies bevestigen dat tanninen de eiwitvertering kunnen verstoren.

Een uitgebreide review uit 1998 (Chung et al.) bracht zowel risico's als mogelijke voordelen in kaart. Aan de ene kant werden antimicrobiële en mogelijk anticarcinogene eigenschappen beschreven. Aan de andere kant werd een verband gesignaleerd tussen consumptie van tannine-rijke voeding en een verhoogd risico op slokdarmkanker. IARC classificeert tannine als groep 3, wat betekent dat het niet classificeerbaar is qua kankerverwekkendheid bij de mens. Er is dus onvoldoende bewijs om het als kankerverwekkend te bestempelen, maar het signaal is ook niet weerlegd.

De EFSA-beoordelingen die beschikbaar zijn, gaan grotendeels over aanverwante producten: het enzym tannase (dat tannine afbreekt) en looizuur als diervoederadditief. De EFSA concludeerde in 2014 dat looizuur als diervoederadditief veilig is voor consumenten, maar noemde tegelijk risico's voor werknemers bij directe blootstelling. Dat wijst erop dat de stof bij hogere doses wel degelijk schadelijk kan zijn. De EFSA-beoordeling uit 2025 betreft tannase, een enzym, en niet tannine zelf. Het is belangrijk om dit onderscheid te maken: deze studies zeggen niet direct iets over de veiligheid van E181 als voedingsadditief voor mensen.

Een interessante bevinding uit in-vitroonderzoek is dat speekseleiwitten gedeeltelijke bescherming bieden tegen de samentrekkende werking van tannine. Dit zou kunnen verklaren waarom de dagelijkse consumptie van tannine-rijke voedingsmiddelen zoals thee en wijn bij de meeste mensen geen acute problemen veroorzaakt. Toch blijft de zorg over de antinutritionele effecten bij langdurige of hoge blootstelling bestaan, vooral voor mensen met een kwetsbare voedingsstatus.

Bredere context

Regelgeving en status

Tannine (E181) is in de Europese Unie niet meer toegelaten als voedingsadditief. Conform EU-verordening 1333/2008 wordt het niet langer als toegestaan additief beschouwd. Dit betekent dat fabrikanten het niet meer mogen toevoegen aan voedingsmiddelen in de EU. De stof komt wel nog van nature voor in veel plantaardige producten zoals thee, koffie, rode wijn, noten en bepaalde vruchten.

IARC (het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek) classificeert tannine als groep 3: niet classificeerbaar qua kankerverwekkendheid bij de mens. Er is geen ADI vastgesteld door EFSA of JECFA. De beschikbare EFSA-beoordelingen betreffen voornamelijk het gebruik van looizuur als diervoederadditief en het enzym tannase, niet het directe gebruik van E181 in menselijke voeding.

Kinderen, zwangere vrouwen en mensen met een lage ijzerstatus moeten extra opletten: tanninen kunnen de opname van ijzer en eiwitten in de darm verminderen.
Bij hoge concentraties kan tannine maagklachten veroorzaken en bloedvaten laten samentrekken.
Het verband tussen tannine-rijke voeding en slokdarmkanker is gesignaleerd in wetenschappelijke reviews, maar er is onvoldoende bewijs om dit te bevestigen.

Bijwerkingen

Bij hoge concentraties kan tannine maagklachten veroorzaken en bloedvaten laten samentrekken. Langdurige of hoge inname kan de opname van eiwitten en mineralen zoals ijzer verminderen, wat vooral problematisch is voor kinderen, zwangere vrouwen en mensen met een lage ijzerstatus. In dierproeven is bij hogere doses toxiciteit aangetoond, waaronder gewichtsverlies en verminderde immuunfunctie.

Financiering van het onderzoek

Onafhankelijk (6) Industrie (0) Mogelijk industrie (0) Onbekend (6)

Van de 12 meegenomen studies zijn er 6 onafhankelijk gefinancierd, voornamelijk door universiteiten en overheidsinstanties zoals EFSA en de Europese Commissie. Bij de overige 6 studies was de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die door de industrie zijn gefinancierd.

Het ontbreken van industriefinanciering is in dit geval niet per se geruststellend, omdat het onderzoek sowieso beperkt is en grotendeels niet gericht op humaan voedingsgebruik van E181. De onafhankelijke EFSA-studies betreffen vooral diervoederadditieven en enzymen, wat de vertaalbaarheid naar menselijke voedselveiligheid beperkt. Het feit dat er geen humane klinische studies bestaan, is op zichzelf een belangrijk hiaat in de kennisbasis.

Beoordeling medische literatuur

Bij het interpreteren van het onderzoek naar tannine zijn er een paar belangrijke kanttekeningen. Ten eerste: er bestaan geen humane klinische studies naar de veiligheid van E181 als voedingsadditief. Alle beschikbare data komen uit dierproeven, in-vitrostudies en EFSA-beoordelingen die gericht zijn op diervoeder of enzymen. De vertaling van deze resultaten naar menselijke voedselveiligheid is daardoor beperkt.

Ten tweede: de dosisafhankelijkheid is heel belangrijk. Lage doses lijken veilig, maar hogere doses zijn in meerdere studies duidelijk schadelijk gebleken. De gemiddelde score van dit additief geeft dit contrast onvoldoende weer. Tot slot is het verband met slokdarmkanker een signaal dat serieus genomen moet worden, ook al is het bewijs onvoldoende voor een definitieve classificatie door IARC. Het feit dat E181 in de EU niet meer is toegelaten als voedingsadditief, past bij de voorzichtige benadering die de beschikbare wetenschap rechtvaardigt.

Let op bij kinderen: Tanninen kunnen de opname van eiwitten en mineralen (zoals ijzer) in de darm verminderen. Kinderen zijn hier extra kwetsbaar voor vanwege hun hogere behoefte aan deze voedingsstoffen voor groei en ontwikkeling. Beperk de inname van producten met E181 bij jonge kinderen.

Onderzochte studies

Studie	Type	Conclusie	Bewijskracht	Financiering
Safety evaluation of the food enzyme tannase from the non-genetically modified Aspergillus sp. strain TAN 206 EFSA et al. (2025) EFSA: geen veiligheidszorgen bij beoogd gebruik van tannase enzym EFSA concludeerde dat het enzym tannase, geproduceerd door een niet-genetisch gemodificeerde schimmel, geen veiligheidszorgen oplevert bij het beoogde gebruik. Let op: dit betreft het enzym dat tannine afbreekt, niet tannine zelf.	EFSA/WHO-evaluatie	Veilig	93%	Onafhankelijk Gefinancierd door nih
Different doses of tannin reflect a double-edged impact on broiler ... Ramah et al. (2020) Hoge dosis tannine schaadt immuniteit; lage dosis verbetert immuunrespons	Dierstudie	Gemengd	42%	Onbekend
Safety and efficacy of a feed additive consisting of an extract ... - EFSA EFSA Panel on Additives and Products or Substances used in Animal Feed (FEEDAP) et al. (2022) EFSA: geen consumentenzorgen bij gebruik als diervoederadditief EFSA concludeerde dat een extract met tanninen als diervoederadditief geen zorgen oplevert voor consumenten. De beoordeling betrof specifiek het gebruik in diervoeder, niet als voedingsadditief voor mensen.	EFSA/WHO-evaluatie	Veilig	35%	Onafhankelijk Gefinancierd door european commission
Tannins amount determines whether tannase-containing bacteria ... He et al. (2023) Tannine: beschermend bij lage dosis, schadelijk bij hoge dosis	In vitro	Gemengd	33%	Onafhankelijk The authors declare that they have no conflict of interest.
Safety evaluation of an oak-flavored milk powder containing ellagitannins upon oral administration in the rat Azorín-Ortuño et al. (2008) Geen toxische effecten bij ratten; ellagitanninen veilig bevonden Bij ratten die een eiken-gearomatiseerd melkpoeder met ellagitanninen kregen, werden geen toxische effecten waargenomen. De onderzoekers concludeerden dat ellagitanninen veilig waren bij de geteste dosis.	Dierstudie	Veilig	32%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Universidad de Murcia (Spain)
Effect of methionine and choline and tannic acid and tannin toxicity in the laying hen. Armanious et al. (1973) Tannine (2%) toxisch bij leghennen: gewichtsverlies, verminderde eiproductie Tannine in een concentratie van 2% in het voer bleek toxisch voor leghennen. De dieren vertoonden gewichtsverlies en een verminderde eiproductie.	Dierstudie	Schadelijk	25%	Onbekend
Tannins and human health: a review - PubMed Chung et al. (1998) Tanninen: zowel kankerrisico als anticarcinogene en antimicrobiële effecten	Review	Gemengd	25%	Onbekend
Tannins in faba beans (Vicia faba L.) : antinutritional properties in monogastric animals Jansman, A.J.M. (2000) Tanninen verminderen eiwitverteerbaarheid bij varkens, geen systemische toxiciteit	Dierstudie	Gemengd	23%	Onbekend
Complexing of toxic hydrolysable tannins of yellow-wood ... - PubMed Murdiati et al. (1991) Tannines verstoren enzymfunctie en eiwitvertering in het maagdarmkanaal	In vitro	Schadelijk	16%	Onbekend
Interaction of tannin with human salivary proline-rich proteins Lu, Y, Bennick, A (1998) Tannine schadelijk, maar speekseleiwitten bieden gedeeltelijke bescherming	In vitro	Gemengd	16%	Onbekend
Safety and efficacy of Diarr‐Stop S Plus® (Na2EDTA, tannin‐rich ... 2016 Tannine-extract veilig voor consumenten; huidirritatie voor gebruikers mogelijk EFSA beoordeelde een tannine-extract als onderdeel van een diervoederproduct en concludeerde dat het veilig is voor consumenten. Wel werd huidirritatie als mogelijk risico voor gebruikers (veehouders) genoemd.	EFSA/WHO-evaluatie	Overwegend veilig	15%	Onafhankelijk Gefinancierd door european commission
Scientific Opinion on the safety and efficacy of tannic acid when ... 2014 Veilig voor consumenten; mogelijk risico voor werknemers bij blootstelling EFSA beoordeelde looizuur als diervoederadditief en concludeerde dat het veilig is voor consumenten. Tegelijk werd een mogelijk risico voor werknemers bij directe blootstelling aan het product gesignaleerd.	EFSA/WHO-evaluatie	Overwegend veilig	7%	Onafhankelijk EFSA (European Food Safety Authority) is een onafhankelijke EU-instantie

Verantwoording

Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.

De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.