E220 - Zwaveldioxide

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 13 relevante studies over zwaveldioxide als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 11 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 6 onafhankelijk gefinancierd en bij 5 studies was de financieringsbron onbekend.

De meest gezaghebbende bron is de EFSA-herbeoordeling uit 2016, met een follow-up in 2022 en een bijgewerkte blootstellingsanalyse uit 2025. In 2016 concludeerde EFSA al dat de blootstelling aan sulfieten de ADI overschreed voor alle bevolkingsgroepen en stelde een tijdelijke ADI vast van 0,7 mg/kg lichaamsgewicht per dag. In de follow-up van 2022 trok EFSA deze ADI in, omdat de zogenaamde Margin of Exposure (MOE) onder de veiligheidsdrempel van 80 lag voor alle groepen. Dit betekent dat er onvoldoende veiligheidsmarge is tussen de hoeveelheid die mensen binnenkrijgen en de hoeveelheid waarbij schadelijke effecten zijn waargenomen. De meest recente EFSA-analyse uit 2025 bevestigt dit beeld: de MOE blijft onder de drempel van 80 voor alle bevolkingsgroepen.

Diverse blootstellingsstudies uit verschillende landen vullen dit beeld aan. Een Franse studie uit 2012 vond dat 2,9% van de volwassenen de ADI overschreed, voornamelijk door wijnconsumptie. Een Belgische studie uit 2010 concludeerde dat de gemiddelde inname waarschijnlijk onder de ADI lag, maar dat hoge wijnconsumenten de grens bereikten. Gezien het feit dat EFSA de ADI inmiddels heeft ingetrokken, is zelfs het bereiken van die oude grens al zorgwekkend. Een Chinese studie uit 2017 toonde aan dat het risico gemiddeld acceptabel was, maar dat kinderen en consumenten van gedroogde producten de grens overschreden. Een Europese studie uit 2013 over vier landen vond ADI-overschrijding bij kinderen in het Verenigd Koninkrijk en Ierland.

Een Japanse studie uit 2003 concludeerde dat de gemiddelde inname slechts 12,3% van de ADI bedroeg en geen zorgen baarde. Dit klinkt geruststellend, maar deze conclusie is gebaseerd op gemiddelde populatie-inname. Juist bij hoge consumenten en kinderen liggen de cijfers heel anders, zoals de EFSA-studies laten zien. Gemiddelden kunnen het werkelijke risico voor kwetsbare groepen maskeren.

De IARC heeft zwaveldioxide geclassificeerd in groep 3, wat betekent dat het niet classificeerbaar is als kankerverwekkend voor de mens. Het is belangrijk om te weten dat deze classificatie is gebaseerd op studies naar inademing van SO₂ op de werkplek bij industriearbeiders. Het zegt dus niets over de veiligheid van zwaveldioxide als je het via voeding binnenkrijgt. EFSA beoordeelt sulfieten als voedseladditief apart en die beoordeling levert juist wel zorgen op.

Bredere context

Regulering en kwetsbare groepen

Zwaveldioxide (E220) is goedgekeurd als voedseladditief in de EU, maar de situatie is ongebruikelijk. EFSA heeft in 2022 de eerder vastgestelde ADI van 0,7 mg/kg lichaamsgewicht per dag ingetrokken omdat de veiligheidsmarges voor alle bevolkingsgroepen onvoldoende zijn. Dit is een zeldzaam en stevig regulatief signaal. Normaal gesproken wordt een ADI alleen aangepast of verlaagd. Het volledig intrekken ervan betekent dat EFSA op dit moment geen veilig innameniveau kan vaststellen. De Europese Commissie heeft de industrie gevraagd om de gebruiksniveaus te verlagen, maar het additief is nog steeds toegestaan.

Sulfieten zijn een van de 14 wettelijk erkende allergenen in de EU. Op etiketten moet de aanwezigheid worden vermeld als het gehalte boven 10 mg per kilo of liter ligt. Mensen met astma, en dan vooral sulfietgevoelige astmapatiënten, vormen een bijzondere risicogroep: zij kunnen al bij lage doses ernstige luchtwegklachten krijgen.

• Kinderen lopen een verhoogd risico op overschrijding van veilige innameniveaus, met name via gedroogd fruit en groenten. EFSA concludeert dat de veiligheidsmarges ook voor kinderen ontoereikend zijn.
• Hoge consumenten van wijn en gedroogd fruit bereiken of overschrijden de (inmiddels ingetrokken) veiligheidsgrens.
• De IARC-classificatie (groep 3) is gebaseerd op inademing bij industriearbeiders en is niet direct relevant voor de beoordeling als voedseladditief.
• Zwaveldioxide mag worden gebruikt in biologische vruchtenwijn en biologische honingwijn.

Bijwerkingen

Bij gevoelige personen, met name astmapatiënten, kunnen sulfieten ernstige ademhalingsproblemen (bronchospasmen) veroorzaken, zelfs bij lage doses. Bij hogere concentraties zijn misselijkheid, hoofdpijn en diarree gerapporteerd. Zwaveldioxide breekt vitamines af in producten, met name vitamines uit de B-groep en vitamine E. In de lever wordt het omgezet tot sulfaat dat via de urine wordt uitgescheiden.

Financiering van het onderzoek

Onderzochte studies