E221 - Natriumsulfiet

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 11 relevante studies over natriumsulfiet als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 10 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één industrie-gefinancierd, zijn er 6 onafhankelijk gefinancierd en bij 3 studies was de financieringsbron onbekend.

De belangrijkste bevindingen komen van EFSA zelf. In 2016 publiceerde EFSA een uitgebreide herbeoordeling van alle sulfieten (E220-E228) en stelde een tijdelijke ADI vast van 0,7 mg SO₂-equivalenten per kg lichaamsgewicht per dag. Daarbij werd al vastgesteld dat de blootstelling bij alle bevolkingsgroepen deze grens overschrijdt. In 2022 volgde een follow-up waarin EFSA concludeerde dat er onvoldoende data beschikbaar waren om de veiligheid te onderbouwen, waardoor de ADI feitelijk werd ingetrokken. Dit is een serieus signaal: het betekent dat de Europese autoriteit niet kan garanderen dat de huidige blootstellingsniveaus veilig zijn.

Meerdere laboratoriumstudies laten zorgwekkende effecten zien. Een studie uit 2020 (Han et al.) toonde aan dat natriumsulfiet levercellen beschadigt en celdood veroorzaakt in vitro. Onderzoek uit 2021 (Oshimo et al.) vond dat natriumsulfiet oxidatieve stress en maagcelbeschadiging veroorzaakt. Een studie uit 2006 (Winkler et al.) liet zien dat natriumsulfiet dosisafhankelijk de immuunrespons onderdrukt. En een dierstudie uit 2025 (He et al.) rapporteerde dat chronische blootstelling aan natriumsulfiet botontkalking veroorzaakt bij muizen. Het is wel belangrijk om te benoemen dat veel van deze studies concentraties gebruiken die hoger liggen dan wat je via normale voeding binnenkrijgt. Zo rapporteerde een Drosophila-studie tumorinductie bij 100 mM, een extreem hoge concentratie die ver boven realistische voedselblootstelling ligt.

De enige studie die natriumsulfiet als overwegend veilig beoordeelt, is een review van het Cosmetic Ingredient Review (CIR) Expert Panel uit 2003. Deze studie is gefinancierd door de cosmetica-industrie en betreft het gebruik in cosmetica, niet in voeding. De veiligheidsconclusie is daarom niet overdraagbaar naar orale inname via voedingsmiddelen. Zelfs in die review werden bij hoge doses maagschade en foetale toxiciteit gerapporteerd.

De IARC heeft zwaveldioxide en sulfieten geclassificeerd in groep 3, wat betekent: niet classificeerbaar als kankerverwekkend voor de mens. Het is belangrijk om te weten dat deze classificatie is gebaseerd op studies naar inademing van SO₂ op de werkplek bij industriearbeiders. Het zegt dus niets over het risico van sulfieten als je ze via voeding binnenkrijgt. EFSA heeft sulfieten als voedseladditief apart beoordeeld en komt tot een heel ander beeld, namelijk dat er onvoldoende bewijs is dat de huidige blootstelling veilig is.

Bredere context

Regelgeving en veiligheidsstatus

Natriumsulfiet is goedgekeurd in de EU, maar de veiligheidsbeoordeling is verre van geruststellend. EFSA heeft in 2016 een tijdelijke ADI vastgesteld van 0,7 mg SO₂-equivalenten per kg lichaamsgewicht per dag, maar concludeerde tegelijkertijd dat deze grens bij alle bevolkingsgroepen wordt overschreden. In 2022 heeft EFSA de ADI feitelijk ingetrokken wegens onvoldoende veiligheidsdata. Dit is een uitzonderlijke stap die aangeeft dat de Europese autoriteit de huidige blootstellingsniveaus niet als veilig kan bestempelen.

Kwetsbare groepen

• Kinderen: EFSA geeft aan dat de veilige dagelijkse inname bij alle bevolkingsgroepen wordt overschreden, inclusief kinderen. Door hun lagere lichaamsgewicht hebben kinderen een relatief hogere blootstelling. Sulfiet-gevoelige kinderen met astma zijn extra kwetsbaar voor ernstige reacties. Beperk producten met sulfieten bij jonge kinderen.
• Astmapatiënten: Sulfieten zijn bekende allergenen. Vooral sulfiet-gevoelige astmapatiënten kunnen ernstige bronchospasmen (luchtwegverkrampingen) krijgen bij orale inname.
• Personen met een sulfietoxidase-deficiëntie: Deze groep kan sulfieten minder goed afbreken en is daardoor extra gevoelig voor nadelige effecten.
• Zwangeren: In de CIR-review werd bij hoge doses foetale toxiciteit gerapporteerd in dierproeven.

Sulfieten moeten verplicht op het etiket worden vermeld als een product meer dan 10 mg per kilo of liter bevat. Als natriumverbinding draagt E221 in beperkte mate bij aan de dagelijkse natriuminname, al zijn de gebruikte hoeveelheden doorgaans klein.

Bijwerkingen

Bij gevoelige personen (vooral astmapatiënten) kunnen sulfieten ernstige luchtwegklachten veroorzaken, waaronder bronchospasmen. Daarnaast zijn misselijkheid, hoofdpijn en diarree gerapporteerd. Natriumsulfiet breekt vitamines af (B-groep en vitamine E) in voedingsmiddelen. In combinatie met alcohol versterkt het de effecten van een kater. Laboratoriumstudies tonen celschade, oxidatieve stress en onderdrukking van de immuunrespons aan, al werden daarbij vaak hogere concentraties gebruikt dan bij normale voedselinname.

Financiering van het onderzoek

Onderzochte studies