E235 - Pimaricine
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 49% en slechter dan 51% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Natamycine, Pimaricin, Pimaricine
- Komt voor in
- Kaaskorst, Oppervlak van gedroogde worst, Yoghurtdranken (buiten de EU)
- ADI
- EFSA heeft in 2009 geen ADI kunnen vaststellen voor natamycine vanwege onvoldoende robuuste toxicologische data. Oudere bronnen (waaronder JECFA) noemen een ADI van 0 tot 0,3 mg per kg lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg zou dat neerkomen op maximaal 21 mg per dag. Omdat EFSA de ADI niet heeft bevestigd, is het verstandig om voorzichtig te zijn en de blootstelling zo laag mogelijk te houden. Bij normaal gebruik op kaaskorst en worst is de blootstelling zeer beperkt.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs, veganisten, halal en kosher. Pimaricine wordt geproduceerd door bacteriën en bevat geen dierlijke bestanddelen.
EFSA heeft geen ADI kunnen vaststellen door gebrek aan voldoende robuuste data, wat een belangrijk veiligheidssignaal is. Bij gebruik in yoghurt en dranken (homogeen gemengd) bestaat er risico op ontwikkeling van antimicrobiële resistentie. Natamycine wordt ook als geneesmiddel gebruikt (oogdruppels), waardoor resistentie via voedsel indirect medische gevolgen kan hebben. Slechts 3 van de 6 gevonden studies bevatten concrete bevindingen over pimaricine.
Bij oppervlaktebehandeling van kaas en worst is de blootstelling zeer laag en wordt het als veilig beschouwd. Het overgrote deel van het onderzoek is onafhankelijk gefinancierd. Pimaricine wordt door de lever afgebroken en uitgescheiden. Het is geschikt voor alle diëten, inclusief veganistisch, halal en kosher.
Pimaricine, ook bekend als natamycine, is een natuurlijk conserveermiddel dat wordt geproduceerd door de bacteriesoorten Streptomyces natalensis en Streptomyces chattanoogensis. Het is een zogenaamd polyeen-antibioticum dat specifiek werkt tegen schimmels. In de voedingsindustrie wordt het vooral gebruikt om schimmelgroei tegen te gaan op de buitenkant van kaas en gedroogde worst. Je vindt het dus niet zozeer ín je eten, maar op het oppervlak ervan. In sommige landen wordt het ook toegevoegd aan yoghurtdranken en andere zuivelproducten, maar dat gebruik is omstreden.
In de EU is pimaricine goedgekeurd als E235 en mag het uitsluitend worden gebruikt als oppervlaktebehandeling op kaas en gedroogde worst. Dat is een belangrijk onderscheid, want de manier waarop het wordt toegepast bepaalt in grote mate hoe veilig het is. Bij oppervlaktebehandeling is je blootstelling aan de stof heel laag. Wordt het homogeen door een product gemengd, zoals in yoghurt of dranken, dan kan de inname flink oplopen.
Opvallend is dat EFSA, de Europese voedselveiligheidsautoriteit, geen officiële ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) heeft kunnen vaststellen voor natamycine. De reden: er zijn onvoldoende robuuste gegevens beschikbaar om een veilige bovengrens met zekerheid vast te stellen. Oudere bronnen noemen een ADI van 0 tot 0,3 mg per kg lichaamsgewicht per dag, maar EFSA heeft dit in 2009 niet bevestigd. Dat is een belangrijk signaal om in je achterhoofd te houden.
Een bijzondere zorg is dat natamycine ook als geneesmiddel wordt gebruikt, bijvoorbeeld in oogdruppels tegen schimmelinfecties. Wanneer schimmels via voedsel regelmatig in contact komen met natamycine, bestaat het risico dat ze resistent worden. Dat kan indirect gevolgen hebben voor mensen die afhankelijk zijn van dit type medicijn, zoals patiënten met een verzwakt immuunsysteem. Bij de gebruikelijke toepassing op kaaskorst en worstoppervlak is dit risico klein, maar bij breder gebruik in dranken en zuivel wordt het wel degelijk als zorgpunt gezien.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 6 relevante studies over pimaricine die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 5 onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De belangrijkste bron is de EFSA-opinie uit 2009, die specifiek keek naar het gebruik van natamycine als voedseladditief. EFSA concludeerde dat oppervlaktebehandeling van kaas en worst waarschijnlijk veilig is, maar kon geen ADI vaststellen vanwege beperkingen in de beschikbare toxicologische data. Dat betekent niet dat het gevaarlijk is, maar wel dat er onvoldoende bewijs is om met zekerheid te zeggen wat een veilige dagelijkse inname is. Dit is een nuance die vaak over het hoofd wordt gezien.
Een review uit 2015 door Dalhoff en Levy onderzocht of het gebruik van natamycine als voedselconserveermiddel kan bijdragen aan antimicrobiële resistentie. De conclusie was tweeledig: bij oppervlaktebehandeling is het risico beperkt, maar bij homogeen gebruik in producten zoals yoghurt en dranken bestaat er wel degelijk een risico op resistentieontwikkeling bij schimmels. Dit is relevant omdat natamycine behoort tot de polyeen-klasse van antischimmelmiddelen, dezelfde klasse die in de geneeskunde wordt ingezet.
Een blootstellingsstudie uit 2025 onderzocht natamycineniveaus in doogh (een yoghurtdrank) uit Irak en concludeerde dat de gevonden concentraties onder de eerder gehanteerde ADI lagen en geen direct gezondheidsrisico vormden. Dit staat op gespannen voet met de EFSA-opinie, die juist stelt dat er onvoldoende data zijn om überhaupt een ADI vast te stellen. Het is goed om te beseffen dat "onder de ADI" minder geruststellend is wanneer die ADI zelf niet formeel is vastgesteld.
Van de zes gevonden studies bevatten er drie geen concrete bevindingen over pimaricine. Dit waren bredere WHO/JECFA-evaluaties waarin natamycine wel werd genoemd maar niet specifiek werd beoordeeld. De feitelijke bewijsbasis is daarmee beperkt tot drie informatieve studies. Dat is weinig voor een stof die wereldwijd in voedsel wordt gebruikt.
Bredere context
Regelgeving en toepassing
In de EU is natamycine (E235) uitsluitend toegestaan als oppervlaktebehandeling op kaas en gedroogde worst. Het mag niet homogeen door voedingsmiddelen worden gemengd. In sommige landen buiten de EU, zoals in het Midden-Oosten en delen van Azië, wordt natamycine ook toegevoegd aan yoghurtdranken en andere zuivelproducten. Dit verschil in regelgeving is belangrijk, omdat het resistentierisico vooral speelt bij homogeen gebruik.
Kwetsbare groepen
Mensen met een verzwakt immuunsysteem die afhankelijk zijn van polyeen-antischimmelmiddelen (zoals amfotericine B) lopen extra risico als schimmels resistent worden door blootstelling aan natamycine via voedsel. Voor gezonde consumenten bij normaal gebruik op kaaskorst en worst is het risico zeer beperkt. Er zijn zelden allergische reacties gemeld, soms in de vorm van rode huid.
- EFSA heeft geen ADI kunnen vaststellen vanwege onvoldoende robuuste toxicologische data
- In de EU alleen toegestaan als oppervlaktebehandeling op kaas en worst
- Risico op antimicrobiële resistentie bij homogeen gebruik in yoghurt en dranken
- Natamycine is ook een geneesmiddel, waardoor resistentie via voedsel medische gevolgen kan hebben
Bijwerkingen
Bij de gebruikelijke concentraties op kaas en worst zijn geen bijwerkingen bekend. In zeldzame gevallen zijn allergische reacties gemeld, soms in de vorm van rode huid. Pimaricine wordt door de lever afgebroken en uitgescheiden.
Financiering van het onderzoek
Van de 6 meegenomen studies zijn er 5 onafhankelijk gefinancierd, voornamelijk door publieke instellingen zoals de WHO en de Europese Commissie. Bij 1 studie (de review van Dalhoff en Levy uit 2015) was de financieringsbron onbekend. Er zijn geen door de industrie gefinancierde studies gevonden.
Dit is een positief punt: de beschikbare kennis over pimaricine is grotendeels gebaseerd op onafhankelijk onderzoek. Tegelijkertijd is de totale bewijsbasis beperkt. Slechts drie van de zes studies bevatten daadwerkelijk concrete bevindingen over pimaricine. De andere drie waren bredere evaluaties waarin natamycine wel werd genoemd maar niet specifiek werd onderzocht. De onafhankelijke financiering is dus geruststellend, maar het kleine aantal informatieve studies maakt het lastig om sterke conclusies te trekken.
Beoordeling medische literatuur
De automatische veiligheidsscore van pimaricine (E235) geeft een groen beeld, maar dat verdient nuancering. EFSA heeft geen ADI kunnen vaststellen door gebrek aan voldoende data. Dat is een belangrijk signaal dat niet past bij een onvoorwaardelijk "veilig"-label. Bovendien bevatten slechts 3 van de 6 gevonden studies daadwerkelijk concrete bevindingen over pimaricine. De andere drie tellen wel mee in de bewijskracht, wat een rooskleuriger beeld geeft dan gerechtvaardigd is.
Daarnaast is er een spanning tussen de blootstellingsstudie die concludeert dat natamycine in een yoghurtdrank geen risico vormt, en de EFSA-opinie die stelt dat er onvoldoende data zijn om überhaupt een veilige grens vast te stellen. Het onderscheid tussen oppervlaktebehandeling (veilig) en homogeen gebruik in dranken en yoghurt (risico op resistentie) is belangrijk maar wordt in de totaalscore onvoldoende meegewogen. Voor de gemiddelde Nederlandse consument die kaas eet, is het risico waarschijnlijk zeer klein. Maar de bewijsbasis is dunner dan je op het eerste gezicht zou denken.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
European Food Safety Authority (EFSA) (2018)
Tekst bevat geen resultaten of conclusies over veiligheid Pimaricine
|
EFSA/WHO-evaluatie | — | 84% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
|
2009
Veilig bij oppervlaktebehandeling, maar ADI niet vastgesteld door databeperkingen
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 63% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
|
Joint, F. E. C. O. F. A. (2007)
Tekst bevat geen specifieke veiligheidsbevindingen over Pimaricine (E235).
|
EFSA/WHO-evaluatie | — | 59% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door who
|
|
2002
Tekst bevat geen resultaten over veiligheid van Pimaricine/natamycin
|
EFSA/WHO-evaluatie | — | 49% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door who
|
|
Muhammad et al. (2025)
Natamycine in doogh onder ADI, geen gezondheidsrisico voor consumenten
|
Blootstellingsstudie | Veilig | 49% |
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij School of Public Health (Iran)
|
|
Dalhoff, Axel A H, Levy, Stuart B (2015)
Oppervlaktebehandeling veilig; gebruik in yoghurt/dranken risico op resistentie
|
Review | Gemengd | 39% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
