E316 - Natriumerythorbaat
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 26% en slechter dan 74% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Sodium erythorbate, Natriumisoascorbaat, Natriumisoascorbinezuur, Natrium isoascorbinezuur, Natriumzout van erythorbinezuur, E316
- Komt voor in
- Worst, Ham, Bacon, Salami, Gerookte vis, Bewerkte vleesproducten, Hotdogs, Knakworst
- ADI
- De ADI is 6 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA in 2016. Voor een volwassene van 70 kg betekent dit maximaal 420 mg per dag. Uit blootstellingsonderzoek blijkt dat de gemiddelde inname via voeding slechts ongeveer 9% van de ADI bedraagt, wat een ruime veiligheidsmarge oplevert.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs, veganisten en alle religieuze diëten (halal, kosher). Natriumerythorbaat is synthetisch geproduceerd en bevat geen dierlijke bestanddelen.
Twee grote cohortstudies vinden een verband tussen hogere inname van natriumerythorbaat en een licht verhoogd risico op kanker (HR 1.12) en type 2 diabetes. Deze studies zijn observationeel en kunnen verstoring door bewerkt-vleesconsumptie niet uitsluiten. Komt vrijwel uitsluitend voor in ultrabewerkte vleesproducten, wat betekent dat hoge blootstelling samenvalt met een voedingspatroon dat op zichzelf al gezondheidsrisico's kent.
EFSA heeft in 2016 geconcludeerd dat natriumerythorbaat veilig is bij de huidige blootstellingsniveaus. Geen enkele bevolkingsgroep overschrijdt de ADI. Een Poolse blootstellingsstudie toonde aan dat de gemiddelde inname slechts 9% van de ADI bedraagt. Dierstudies bij normale doseringen laten geen kankerverwekkend effect zien.
Natriumerythorbaat (E316) is een synthetisch geproduceerde antioxidant. Het is het natriumzout van erythorbinezuur, een stof die qua structuur lijkt op vitamine C maar slechts ongeveer 1/20 van de vitamine-activiteit bezit. Het wordt vooral ingezet om oxidatie (en daarmee bederf en kleurverlies) tegen te gaan. In de praktijk is het een goedkoper alternatief voor natriumascorbaat (E301) en wordt het vrijwel uitsluitend toegevoegd aan vleeswaren en visproducten. Denk aan worst, ham, bacon, salami en gerookte vis.
De stof wordt industrieel geproduceerd door chemische bewerking van suikers. Het is dus geen natuurlijk ingrediënt, al is de chemische verwantschap met vitamine C groot. Omdat het bijna alleen in bewerkte vleesproducten voorkomt, hangt je blootstelling sterk samen met hoeveel bewerkt vlees je eet. Dat is een belangrijk gegeven, want bewerkt vlees wordt op zichzelf al in verband gebracht met gezondheidsrisico's.
EFSA heeft in 2016 een uitgebreide herbeoordeling gedaan en een ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld van 6 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Dat komt voor een volwassene van 70 kg neer op maximaal 420 mg per dag. Uit blootstellingsonderzoek blijkt dat de gemiddelde inname via voeding slechts zo'n 9% van die ADI bedraagt, dus er zit een ruime veiligheidsmarge op. Toch zijn er recente signalen uit twee grote cohortstudies die een verband leggen tussen hogere inname en een licht verhoogd risico op kanker en type 2 diabetes. Die bevindingen zijn nog geen bewijs voor een oorzakelijk verband, maar ze geven wel reden tot oplettendheid.
Er zijn geen specifieke waarschuwingen voor kinderen of zwangeren. Wel kunnen mensen met nierinsufficiëntie gevoeliger zijn voor de natriumbelasting, al is de bijdrage van E316 aan de totale natriuminname bij normaal gebruik beperkt vergeleken met keukenzout. Er zijn geen allergische reacties of bijwerkingen bekend bij de concentraties die in voeding worden gebruikt.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 12 relevante studies over natriumerythorbaat als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 11 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 5 onafhankelijk gefinancierd en bij 6 studies was de financieringsbron onbekend.
De dierstudies laten een wisselend beeld zien. Een langlopende studie bij ratten (96 weken) en een vergelijkbare studie bij muizen vonden geen kankerverwekkend effect van natriumerythorbaat, ook niet bij hoge doseringen. Wel remde een hoge dosis de gewichtstoename bij ratten. Twee andere dierstudies toonden dat natriumerythorbaat bij zeer hoge doses (5% van het dieet) blaaskanker kan bevorderen bij ratten die al waren blootgesteld aan een kankerverwekkende stof. Het is belangrijk om te beseffen dat zulke doseringen extreem ver boven de menselijke blootstelling liggen en niet representatief zijn voor wat je via voeding binnenkrijgt. Bovendien trad dit effect alleen op in de blaas van ratten, wat wijst op soort- en orgaanspecifieke effecten.
Twee recente, grote cohortstudies (gepubliceerd in Nature Communications en de BMJ) vonden associaties tussen hogere inname van natriumerythorbaat en een licht verhoogd risico op kanker (hazard ratio 1.12, met voor borstkanker 1.21) en type 2 diabetes. Dit zijn opvallende signalen, maar het zijn observationele studies. Dat betekent dat ze een verband laten zien, maar geen oorzaak kunnen bewijzen. Een belangrijk voorbehoud is dat mensen die meer natriumerythorbaat binnenkrijgen ook meer bewerkt vlees eten. Bewerkt vlees is op zichzelf al een bekende risicofactor voor meerdere ziekten. Het is daardoor lastig om het effect van E316 los te zien van het bredere voedingspatroon.
De EFSA-herbeoordeling uit 2016 is de meest gezaghebbende evaluatie. EFSA concludeerde dat natriumerythorbaat veilig is bij de huidige blootstellingsniveaus en dat geen enkele bevolkingsgroep (inclusief kinderen en hoge consumenten) de ADI van 6 mg/kg lichaamsgewicht per dag overschrijdt. Een Poolse blootstellingsstudie uit 2023 bevestigde dit: de gemiddelde inname lag op slechts 9% van de ADI. Daarnaast oordeelde EFSA in 2014 dat er geen veiligheidszorgen zijn bij het gebruik van natriumerythorbaat in zuurstofabsorberende verpakkingen.
De twee cohortstudies staan dus op gespannen voet met de EFSA-conclusie. EFSA baseerde zich vooral op toxicologische studies en blootstellingsdata, terwijl de cohortstudies epidemiologische verbanden rapporteren die pas na de EFSA-evaluatie zijn gepubliceerd. Het is goed mogelijk dat EFSA bij een toekomstige herbeoordeling deze nieuwe gegevens meeneemt. Voor nu geldt: bij normale consumptieniveaus is er geen reden tot directe bezorgdheid, maar de recente signalen rechtvaardigen wel dat je kritisch kijkt naar hoeveel bewerkt vlees je eet.
Bredere context
Natriumerythorbaat is goedgekeurd in de EU, de VS en de meeste andere landen. Het is niet verboden in enig land en heeft geen IARC-classificatie (het is niet beoordeeld als kankerverwekkend door het IARC). EFSA heeft in 2016 een ADI van 6 mg/kg lichaamsgewicht per dag vastgesteld en geconcludeerd dat de stof veilig is bij de huidige blootstellingsniveaus.
Wat wel aandacht verdient is de context waarin je deze stof tegenkomt. Natriumerythorbaat zit vrijwel uitsluitend in bewerkte vleesproducten zoals worst, ham, bacon en salami. Dit zijn producten die doorgaans als ultrabewerkt worden geclassificeerd. De WHO en het IARC hebben bewerkt vlees zelf wél geclassificeerd als kankerverwekkend voor de mens (Groep 1). Het is daarom lastig om het effect van E316 los te zien van het product waar het in zit. Als je je inname van bewerkt vlees beperkt, beperk je automatisch ook je blootstelling aan natriumerythorbaat.
- EFSA (2016): veilig bij huidige blootstelling, ADI wordt door geen enkele bevolkingsgroep overschreden.
- Twee recente cohortstudies: associaties met licht verhoogd risico op kanker en type 2 diabetes, maar confounding door bewerkt vlees kan niet worden uitgesloten.
- Geen specifieke waarschuwingen voor kinderen of zwangeren. Personen met nierinsufficiëntie kunnen gevoeliger zijn voor natriumbelasting, maar hierover ontbreken gerichte studies.
Bijwerkingen
Er zijn geen bijwerkingen bekend bij de concentraties die in voeding worden gebruikt. Twee grote cohortstudies vonden wel een statistisch verband tussen hogere inname en een licht verhoogd risico op kanker en type 2 diabetes, maar dit betreft observationele associaties waarbij verstoring door bewerkt-vleesconsumptie niet kan worden uitgesloten.
Financiering van het onderzoek
Van de 11 meegenomen studies zijn er 5 onafhankelijk gefinancierd. Dat zijn de twee cohortstudies (gefinancierd door onder andere de WHO, het Franse INSERM en de European Research Council), de EFSA-evaluaties en een review van het National Toxicology Program. Bij de overige 6 studies, voornamelijk oudere dierstudies uit de jaren '80, is de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die door de voedingsindustrie zijn gefinancierd.
Het ontbreken van industriefinanciering is positief voor de onafhankelijkheid van het beschikbare bewijs. Wel is het opvallend dat bij meer dan de helft van de studies de financiering onbekend is. Dit betreft vooral oudere studies, wat niet ongebruikelijk is voor die periode. De twee meest recente en meest invloedrijke studies (de cohortstudies) zijn volledig onafhankelijk gefinancierd door gerenommeerde publieke instellingen, wat hun geloofwaardigheid versterkt.
Beoordeling medische literatuur
Het onderzoek naar natriumerythorbaat laat een gemengd beeld zien dat enige nuance verdient. De twee recente cohortstudies die een verband vinden met kanker en type 2 diabetes zijn observationeel van aard. Dat betekent dat ze niet kunnen bewijzen dat E316 zelf de oorzaak is. Mensen die meer natriumerythorbaat binnenkrijgen, eten ook meer bewerkt vlees, en bewerkt vlees is op zichzelf al een bekende risicofactor. De dierstudies die blaaskankerpromotie lieten zien, gebruikten extreem hoge doseringen (5% van het dieet) die ver boven de menselijke blootstelling liggen. EFSA concludeerde in 2016 dat de stof veilig is en dat niemand de ADI overschrijdt, maar die evaluatie dateert van vóór de publicatie van de twee cohortstudies. Het is dus mogelijk dat toekomstig onderzoek tot een bijgestelde beoordeling leidt.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Hasenböhler et al. (2026)
Natriumerythorbaat geassocieerd met hogere type 2 diabetes incidentie (n=1131)
|
Cohort | Schadelijk | 100% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door World Health Organization, Institut National de la Santé et de la Recherche Médicale (National Institute of Health and Medical Research), EC | Horizon 2020 Framework Programme (EU Framework Programme for Research and Innovation H2020), European Research Council, Institut National Du Cancer (French National Cancer Institute), Fondation Bettencourt Schueller (Bettencourt Schueller Foundation), European Research Council, EC | Horizon 2020 Framework Programme (EU Framework Programme for Research and Innovation H2020), EC | Horizon 2020 Framework Programme (EU Framework Programme for Research and Innovation H2020)
|
|
Hasenböhler et al. (2026)
Natriumerythorbaat geassocieerd met hogere kans op kanker (HR 1.12)
|
Cohort | Schadelijk | 100% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door World Health Organization, European Research Council, European Research Council
|
|
2014
Geen veiligheidszorgen bij gebruik in zuurstofabsorberende sachets
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 72% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
Czech-Załubska et al. (2023)
Geen enkele deelnemer overschreed de ADI voor natriumerythorbaat (9% ADI)
|
Blootstellingsstudie | Veilig | 35% | Onbekend |
|
2016
EFSA: veilig bij huidige blootstelling, ADI niet overschreden door enige bevolkingsgroep
|
EFSA/WHO-evaluatie | Overwegend veilig | 30% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
Abe et al. (1984)
Geen kankerverwekkend effect; hoge dosis remt wel lichaamsgewicht
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 23% | Onbekend |
|
Inai et al. (1989)
Geen tumorigeen effect aangetoond bij muizen na 96 weken
|
Dierstudie | Veilig | 23% | Onbekend |
|
Fukushima et al. (1984)
Natriumerythorbaat bevordert significant blaaskanker bij ratten
|
Dierstudie | Schadelijk | 23% | Onbekend |
|
Ito et al. (1986)
Natriumerythorbaat bevorderde blaaskanker in diermodel (ratten)
|
Dierstudie | Schadelijk | 23% | Onbekend |
|
Shirai et al. (1985)
Natriumerythorbaat remt maagcarcinogenese licht in rattenstudie
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 19% | Onbekend |
|
Elmore, Amy R (2005)
Natriumerythorbaat eerder veilig bevonden als cosmetisch ingrediënt
|
Review | Overwegend veilig | 3% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door national toxicology program
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
