E320 - Butylhydroxyanisol

Beperk gebruik SynthetischVolledig in een laboratorium of fabriek gemaakt, meestal op basis van chemische grondstoffen.
Veiligheidsscore
44.5/100
Beperk gebruik
Vergelijking
Beter dan 21%
van alle E-nummers
Herkomst
SynthetischVolledig in een laboratorium of fabriek gemaakt, meestal op basis van chemische grondstoffen.
Ook bekend als
BHA, Butylhydroxyanisol, Butylhydroxyanisool, tert-Butyl-4-hydroxyanisol, E320, 2-tert-Butyl-4-methoxyfenol, 3-tert-Butyl-4-hydroxyanisol
Komt voor in
Chips, Pindakaas, Kauwgom, Zoutjes, Bakvet, Gedroogde soepen, Sauzen, Kant-en-klaarmaaltijden, Aardappelproducten, Zoetwaren, Margarine, Snacks
ADI
De ADI is 1 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA in 2011. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 70 mg per dag. Let op: sommige oudere bronnen noemen een ADI van 0,5 mg/kg, maar EFSA heeft deze in 2011 verhoogd naar 1 mg/kg na herbeoordeling. EFSA waarschuwt dat bij gecombineerde blootstelling uit voeding, diervoeder en verpakkingsmaterialen de ADI kan worden overschreden voor de meeste bevolkingsgroepen. Bij jonge kinderen (1-6 jaar) wordt de ADI bij 1 tot 20% overschreden.
EU-status
Goedgekeurd
Dieetinfo
BHA (E320) is geschikt voor vegetariërs en veganisten. Het kan worden gebruikt door alle religieuze groepen (halal en kosher).
Aandachtspunten

IARC classificeert BHA als groep 2B: mogelijk kankerverwekkend voor mensen. Onafhankelijke studies tonen neurotoxiciteit, testiculaire toxiciteit en celtoxiciteit aan bij hogere doseringen. Bij 1 tot 20% van jonge kinderen (1-6 jaar) wordt de veilige dagelijkse inname overschreden. EFSA waarschuwt dat gecombineerde blootstelling uit meerdere bronnen de ADI kan overschrijden voor de meeste bevolkingsgroepen. Verboden in babyvoeding en in Japan.

Positieve bevindingen

Een grote Nederlandse cohortstudie vond geen verhoogd maagkankerrisico bij mensen. EFSA heeft de ADI vastgesteld op 1 mg/kg lichaamsgewicht per dag en beschouwt BHA als veilig bij de huidige blootstellingsniveaus uit voeding alleen. Het wordt snel afgebroken in het lichaam en hoopt niet op.

Butylhydroxyanisol, beter bekend als BHA of E320, is een synthetische antioxidant die wordt toegevoegd aan vetrijke producten om te voorkomen dat ze ranzig worden. Je vindt het onder andere in chips, pindakaas, kauwgom, zoutjes, bakvet, gedroogde soepen, sauzen en kant-en-klaarmaaltijden. Het wordt ook gebruikt in cosmetica en diervoeder. BHA is een stof die volledig in het laboratorium wordt gemaakt en komt niet van nature voor in voedsel.

Over de veiligheid van BHA bestaat al tientallen jaren discussie. Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) heeft BHA geclassificeerd als groep 2B, wat betekent: mogelijk kankerverwekkend voor mensen. Die classificatie is gebaseerd op dierproeven waarbij tumoren ontstonden in de voormaag van knaagdieren. Mensen hebben geen voormaag, wat de directe relevantie beperkt, maar het signaal is serieus genoeg om voorzichtig mee om te gaan. Onafhankelijke laboratoriumstudies laten daarnaast neurotoxiciteit, testiculaire toxiciteit en celtoxiciteit zien bij hogere doseringen.

De EFSA heeft de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) vastgesteld op 1 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 70 mg per dag. Dat klinkt misschien als een ruime marge, maar EFSA waarschuwt zelf dat bij gecombineerde blootstelling uit voeding, diervoeder en verpakkingsmaterialen de ADI kan worden overschreden voor de meeste bevolkingsgroepen. Vooral bij jonge kinderen (1-6 jaar) is dat zorgwekkend: uit blootstellingsonderzoek blijkt dat 1 tot 20% van deze groep de ADI overschrijdt. BHA is dan ook verboden in babyvoeding. Daarnaast zijn er meldingen van overgevoeligheidsreacties (pseudo-allergie) en mogelijk eczeem bij gevoelige personen.

BHA komt vooral voor in ultrabewerkte producten die al ongezond zijn door een hoog gehalte aan vet, zout of suiker. Vanuit het perspectief van gezonde voeding is het een stof die je makkelijk kunt vermijden door te kiezen voor onbewerkte producten of producten met natuurlijke antioxidanten zoals vitamine E (E306). In Japan is BHA verboden als voedingsadditief.

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 32 relevante studies over butylhydroxyanisol als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 28 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 2 industrie-gefinancierd, zijn er 14 onafhankelijk gefinancierd en bij 12 studies was de financieringsbron onbekend.

De wetenschappelijke discussie over BHA draait al decennia om de vraag of de tumoren die bij proefdieren zijn gevonden ook relevant zijn voor mensen. Meerdere onafhankelijke reviews concluderen dat BHA carcinogene, genotoxische en cytotoxische effecten kan hebben, vooral bij hogere doseringen. Een uitgebreide review uit 2023 beschrijft dat BHA schildklierschade, neurotoxiciteit, genotoxiciteit en carcinogenese kan veroorzaken. Laboratoriumstudies uit Zuid-Korea toonden aan dat BHA apoptose (celdood) veroorzaakt in menselijke astrocyten (hersencellen) en testiculaire toxiciteit induceert in muizencellen. Een netwerktoxicologische studie uit 2025 wijst op mogelijke lever-, nier- en neurotoxiciteit via meerdere biologische routes. Aan de andere kant vond een grote Nederlandse cohortstudie met duizenden deelnemers geen significant verband tussen BHA-inname en maagkankerrisico bij mensen.

De EFSA heeft BHA in 2011 opnieuw beoordeeld en de ADI vastgesteld op 1 mg/kg lichaamsgewicht per dag. In 2012 publiceerde EFSA een aanvullend statement waarin werd geconcludeerd dat bij gecombineerde blootstelling uit voeding en andere bronnen de ADI kan worden overschreden voor de meeste bevolkingsgroepen. Een Frans blootstellingsonderzoek uit 2015 bevestigde dat 1 tot 20% van kinderen jonger dan 3 jaar de ADI overschrijdt. Deze bevindingen zijn extra relevant omdat jonge kinderen per kilogram lichaamsgewicht relatief meer voedsel binnenkrijgen dan volwassenen.

Er zijn opvallende tegenstrijdigheden in het onderzoek. Een oudere review uit 1999 concludeert dat BHA geen kankerrisico vormt en zelfs beschermend zou kunnen werken tegen kanker, maar deze studie heeft een zeer lage bewijskracht. Een industrie-gefinancierde review uit 1988 noemt BHA veilig bij ADI-niveaus, maar erkent tegelijkertijd dat het weefsel van de voormaag "zeer responsief" is voor hyperplastische en neoplastische veranderingen. De onafhankelijke studies die BHA als schadelijk beoordelen hebben over het algemeen een hogere bewijskracht dan de studies die het als veilig bestempelen.

Een recente studie uit 2025 naar de effecten van BHA op het darmmicrobioom laat zien dat de effecten minimaal maar meetbaar negatief zijn. Dit is een relatief nieuw onderzoeksgebied dat nog verdere aandacht verdient. Over mogelijke hormoonverstorende effecten van BHA is nog onvoldoende bewijs beschikbaar. De betreffende review hierover is niet goedgekeurd, waardoor dit een kennislacune blijft.

Bredere context

Regelgeving en classificatie

BHA (E320) is goedgekeurd als voedingsadditief in de Europese Unie, maar het gebruik is aan strenge beperkingen gebonden. Het is verboden in babyvoeding. In Japan is BHA volledig verboden als voedingsadditief. Het IARC (onderdeel van de WHO) classificeert BHA als groep 2B: mogelijk kankerverwekkend voor mensen. Deze classificatie is gebaseerd op voldoende bewijs voor carcinogeniteit bij proefdieren en beperkt bewijs bij mensen.

De EFSA heeft de ADI vastgesteld op 1 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Belangrijk is dat EFSA in 2012 waarschuwde dat de gecombineerde blootstelling aan BHA uit voeding, diervoeder en contactmaterialen de ADI kan overschrijden voor de meeste bevolkingsgroepen. Vooral jonge kinderen vormen een kwetsbare groep: uit Frans onderzoek blijkt dat 1 tot 20% van kinderen tussen 1 en 6 jaar de ADI overschrijdt. Ouders wordt aangeraden producten met E320 bij jonge kinderen te beperken.

  • IARC-classificatie: groep 2B (mogelijk kankerverwekkend)
  • Verboden in babyvoeding (EU)
  • Verboden als voedingsadditief in Japan
  • EFSA ADI: 1 mg/kg lichaamsgewicht per dag
  • ADI-overschrijding bij 1-20% van jonge kinderen
  • Gecombineerde blootstelling kan ADI overschrijden voor de meeste bevolkingsgroepen

Bijwerkingen

Bij gevoelige personen zijn overgevoeligheidsreacties (pseudo-allergie) en eczeem gerapporteerd. In combinatie met vitamine C kan BHA vrije radicalen vormen die celschade kunnen veroorzaken. Laboratoriumstudies tonen bij hogere doseringen neurotoxiciteit, testiculaire toxiciteit en celtoxiciteit aan. Mogelijk draagt BHA bij aan afbraak van vitamine D. BHA is verboden in babyvoeding vanwege de kwetsbaarheid van jonge kinderen.

Financiering van het onderzoek

14
12
Onafhankelijk (14) Industrie (2) Mogelijk industrie (0) Onbekend (12)

Van de 28 meegenomen studies zijn er 14 onafhankelijk gefinancierd, 2 industrie-gefinancierd en bij 12 studies was de financieringsbron onbekend. De twee industrie-gefinancierde studies concluderen beide dat BHA overwegend veilig is. De eerste is een review uit 1988 van een bekende industrie-auteur die stelt dat BHA geen oesofageale tumoren veroorzaakt. De tweede is een review uit 1999 die korte ADI-overschrijdingen als onproblematisch beschouwt. Beide studies hebben een zeer lage bewijskracht (0.01-0.02).

De onafhankelijk gefinancierde studies laten een veel gevarieerder en vaak kritischer beeld zien. Meerdere onafhankelijke reviews en laboratoriumstudies rapporteren carcinogeniteit, genotoxiciteit, neurotoxiciteit en cytotoxiciteit. De EFSA-beoordelingen, die ook als onafhankelijk worden beschouwd, bevestigen de veiligheid bij huidige blootstellingsniveaus maar waarschuwen wel voor ADI-overschrijding bij gecombineerde blootstelling. Het is opvallend dat de studies die BHA het meest positief beoordelen ofwel industrie-gefinancierd zijn ofwel een onbekende financieringsbron hebben, terwijl de meest kritische bevindingen uit onafhankelijk gefinancierd onderzoek komen.

Beoordeling medische literatuur

Bij het lezen van het onderzoek over BHA is het goed om een paar dingen in het achterhoofd te houden. De IARC-classificatie als "mogelijk kankerverwekkend" is gebaseerd op tumoren in de voormaag van knaagdieren. Mensen hebben geen voormaag, wat de directe vertaling naar menselijk risico bemoeilijkt. Dat neemt niet weg dat onafhankelijke studies ook andere vormen van toxiciteit laten zien, zoals neurotoxiciteit en testiculaire toxiciteit, die niet aan de voormaag zijn gekoppeld.

De studies die BHA als veilig beoordelen zijn opvallend vaak industrie-gefinancierd of hebben een onbekende financieringsbron en een lage bewijskracht. De meest kritische bevindingen komen juist uit onafhankelijk gefinancierd onderzoek met een hogere bewijskracht. Daarnaast is het belangrijk dat EFSA zelf waarschuwt voor ADI-overschrijding bij gecombineerde blootstelling. Eén studie in de analyse gaat primair over BHT en ethoxyquin in plaats van BHA, waardoor de relevantie voor BHA beperkt is. Over mogelijke hormoonverstorende effecten is nog te weinig betrouwbaar onderzoek beschikbaar om conclusies te trekken.

Let op bij kinderen: Uit blootstellingsonderzoek blijkt dat 1 tot 20% van jonge kinderen (1-6 jaar) de veilige dagelijkse inname (ADI) van BHA overschrijdt. Ouders wordt aangeraden producten met E320 bij jonge kinderen te beperken.

Onderzochte studies

Studie Type Conclusie Bewijskracht Financiering
Rychen et al. (2018)
Geen consumentenveiligheidsrisico bij 150 mg/kg voeder; huidirritant voor gebruikers
EFSA/WHO-evaluatie Overwegend veilig
80%
Onafhankelijk
EFSA (European Food Safety Authority) is een onafhankelijke EU-agentschap; geen industriefinanciering vermeld in de tekst.
Xu et al. (2021)
BHA veroorzaakt carcinogeniteit en cytotoxiciteit via metabolieten TBHQ en TQ.
Review Schadelijk
54%
Onafhankelijk
Gefinancierd door National Key Research and Development Program of China, Ministerio de Asuntos Económicos y Transformación Digital, Gobierno de España, National Key Research and Development Program of China
Hegab et al. (2021)
BHT veroorzaakt leverSchade, oxidatieve stress en DNA-schade bij ratten
Dierstudie Schadelijk
45%
Onbekend
Botterweck et al. (2000)
Geen significant verband tussen BHA-inname en maagkankerrisico
Cohort Veilig
39%
Onbekend
Mancini et al. (2015)
ADI voor BHA overschreden bij 1-20% van jonge kinderen
Blootstellingsstudie Schadelijk
39%
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij Alma Mater Studiorum Università di Bologna (Italy)
Lemons et al. (2025)
BHA heeft minimale maar meetbare negatieve effecten op darmmicrobioom
In vitro Gemengd
36%
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij University of Pennsylvania Perelman School of Medicine (United States)
2012
ADI overschreden bij gecombineerde blootstelling voor de meeste bevolkingsgroepen
Blootstellingsstudie Gemengd
36%
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
Ren et al. (2025)
Netwerktoxicologie toont lever-, nier- en neurotoxiciteit voor BHA via meerdere targets
In vitro Schadelijk
34%
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij Shanxi University (China)
Branen, A. (1975)
Veilig bij normale dosis, maar pathologische effecten bij hoge doses dieren
Review Gemengd
33%
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij Washington State University Pullman (United States)
Mizobuchi et al. (2021)
BHA induceert apoptose in rattencellen, maar auteurs noemen mogelijke veiligheid
In vitro Gemengd
32%
Onafhankelijk
Gefinancierd door Japan Society for the Promotion of Science
Park et al. (2019)
BHA veroorzaakt apoptose en neurotoxiciteit in menselijke astrocyten
In vitro Schadelijk
30%
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij Korea University (South Korea)
Ham et al. (2019)
BHA veroorzaakt testiculaire toxiciteit via mitochondriale disfunctie en ER-stress
In vitro Schadelijk
30%
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij Korea University (South Korea)
2011
BHA veilig bij huidige blootstelling; ADI verhoogd naar 1,0 mg/kg/dag
EFSA/WHO-evaluatie Overwegend veilig
27%
Onafhankelijk
Gefinancierd door who
Munday et al. (1999)
BHA verergert hemolytische anemie via DT-diaphorase activering in ratten
Dierstudie Schadelijk
23%
Onbekend
Jayalakshmi, C P, Sharma, J D (1986)
BHA veroorzaakt 50% hemolyse in vitro; schadelijk voor bloed
Dierstudie Schadelijk
23%
Onbekend
Nera et al. (1988)
BHA veroorzaakt carcinomen bij ratten, maar irrelevant voor menselijke blootstelling
Dierstudie Gemengd
23%
Onbekend
Zhang et al. (2023)
BHA veroorzaakt schildklierschade, neurotoxiciteit, genotoxiciteit en carcinogenese
Review Bewezen schadelijk
21%
Onafhankelijk
Gefinancierd door National Natural Science Foundation of China
Tobe et al. (1986)
Geen pathologische effecten op organen, maar groeivertraging en levergewichtstoename bij hoge doses
Dierstudie Overwegend veilig
20%
Onbekend
Esazadeh et al. (2024)
BHA heeft cytotoxische, genotoxische en carcinogene effecten bij hoge doses
Review Schadelijk
11%
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij Shahid Sadoughi University of Medical Sciences (Iran)
Williams et al. (1999)
Review concludeert: BHA stelt geen kankerrisico, mogelijk anticarcinogeen
Review Veilig
4%
Onbekend
Whysner, J (1993)
Kankerrisico bij knaagdieren niet relevant voor mensen bij normale consumptie
Review Overwegend veilig
2%
Onbekend
Walker, R. (1999)
BHA toont doelorgaaneffecten (hyperplasie); korte t1/2, geen cumulatieve toxiciteit
Review Gemengd
2%
Industrie
Industrie-auteur: walker, r.
Poulsen, E (1991)
BHA ADI gehandhaafd ondanks aanwijzingen voor carcinogeniteit bij proefdieren
Review Gemengd
1%
Onafhankelijk
Gefinancierd door who
Verhagen et al. (1991)
BHA carcinogeen in knaagdieren; menselijk risico onduidelijk door onbekend mechanisme
Review Gemengd
1%
Onbekend
Hocman, G. (1988)
BHA bevordert mogelijk kanker maar beschermt ook tegen chemische carcinogenese
Review Gemengd
1%
Onbekend
Ito, N., Hirose, M. (1989)
BHA carcinogeen in diermaag, beperkte relevantie voor mensen zonder voormaag
Review Gemengd
1%
Onbekend
Grice, H. C. (1988)
BHA veroorzaakt geen oesofageale tumoren; veilig bij ADI-niveaus
Review Overwegend veilig
1%
Industrie
Industrie-auteur: grice, h. c.
Daniel, J. W. (1986)
Alleen abstract beschikbaar; geen resultaten of conclusies over veiligheid
Review
0%
Onbekend

Verantwoording

Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.

De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.