E331 - Natriumcitraten
Er is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar om een betrouwbare veiligheidsscore te berekenen voor dit E-nummer.
Er is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar om dit E-nummer betrouwbaar te vergelijken met andere E-nummers.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Natriumcitraat, Mononatriumcitraat, Dinatriumcitraat, Trinatriumcitraat, E331(i), E331(ii), E331(iii), Sodium citrate, Trisodium citrate
- Komt voor in
- Frisdranken, Zuivelproducten, Snoep, Jams en marmelades, Kant-en-klaarmaaltijden, Energiedranken, Sportdranken, Kaas, IJs, Sauzen
- ADI
- Er is geen ADI-limiet vastgesteld door EFSA of JECFA. Dit betekent dat de stof als zo veilig wordt beschouwd dat een maximale dagelijkse inname niet nodig is. In de praktijk kun je natriumcitraten via voeding binnenkrijgen zonder je zorgen te maken over een bovengrens. Het enige aandachtspunt is de natriumcomponent: de WHO adviseert maximaal 2 gram natrium per dag, en natriumcitraten dragen daar in beperkte mate aan bij.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs, veganisten, halal en kosher. Natriumcitraten worden gemaakt uit suiker via fermentatie en bevatten geen dierlijke bestanddelen. Ze geven geen allergische reactie bij mensen met een allergie voor citrusvruchten.
Natriumcitraten bevatten natrium en dragen daarmee bij aan de dagelijkse natriuminname, wat relevant is voor mensen die letten op hun zoutconsumptie. De beschikbare studies onderzochten mengsels van additieven, waardoor het onmogelijk is eventuele risico's specifiek aan natriumcitraten toe te schrijven. Mensen met nierinsufficiëntie moeten rekening houden met de extra natriumbelasting.
Er is geen ADI-limiet vastgesteld, wat betekent dat regulatoire instanties natriumcitraten als veilig beschouwen bij normaal gebruik. Citroenzuur en citraten komen van nature voor in alle levende cellen en worden door het lichaam opgenomen zonder bekende bijwerkingen. Geschikt voor alle diëten, inclusief veganistisch, vegetarisch, halal en kosher. Wordt ook in de geneeskunde gebruikt, wat wijst op een goed begrepen veiligheidsprofiel.
Natriumcitraten (E331) zijn de natriumzouten van citroenzuur (E330). Citroenzuur komt van nature voor in alle levende cellen en zit in hoge concentraties in citrusvruchten, kiwi's, aardbeien en ander zacht fruit. Commercieel wordt citroenzuur gemaakt door fermentatie van suiker (melasse) met behulp van de schimmel Aspergillus niger. Vervolgens wordt het gecombineerd met natrium om natriumcitraat te vormen. Het is dus een semi-synthetisch product met een natuurlijke basis.
Je komt natriumcitraten tegen in heel veel producten: frisdranken, zuivelproducten, snoep, jams, marmelades, kant-en-klaarmaaltijden en allerlei andere bewerkte voedingsmiddelen. Het wordt gebruikt als zuurteregelaar, smaakverbeteraar, versterker van antioxidanten en om bruinverkleuring van fruit tegen te gaan. Omdat het in zoveel productcategorieën voorkomt, is de kans groot dat je het regelmatig binnenkrijgt zonder dat je het doorhebt.
Qua veiligheid is er geen ADI-limiet vastgesteld. Dat klinkt misschien zorgwekkend, maar het betekent juist het tegenovergestelde: regulatoire instanties zoals EFSA en JECFA achten de stof zo veilig dat een maximale dagelijkse inname niet nodig is. Citroenzuur is een normale stof in ons lichaam en wordt zonder bijwerkingen opgenomen. Een zeer zeldzame citroenzuurintolerantie bestaat, maar die geldt dan ook voor alle soorten zacht fruit en bessen. Belangrijk om te weten: natriumcitraten bevatten natrium. Als je let op je zoutinname, bijvoorbeeld bij hoge bloeddruk of nierproblemen, is het goed om je bewust te zijn van het extra natrium dat je via dit soort additieven binnenkrijgt. De WHO adviseert maximaal 2 gram natrium per dag, en natriumcitraten dragen daar een klein beetje aan bij.
Natriumcitraat wordt ook in de geneeskunde gebruikt, onder andere als bloedstollingsremmend middel bij bloedtransfusies en als alkaliniserend middel bij urineweginfecties. Dat wijst erop dat het veiligheidsprofiel van deze stof goed onderzocht en begrepen is. Overigens geeft natriumcitraat geen allergische reactie bij mensen met een allergie voor citrusvruchten, omdat het uit suiker wordt gemaakt en niet uit citrusfruit.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 2 relevante studies over natriumcitraten die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
Beide studies komen uit het Franse NutriNet-Santé cohort, een groot langlopend onderzoek naar voeding en gezondheid. Ze onderzochten het verband tussen blootstelling aan mengsels van voedingsadditieven en het risico op diabetes type 2. Natriumcitraten maakten deel uit van zo'n mengsel, samen met onder andere fosforzuur (E338), karamelkleurstoffen (E150d), aspartaam en acesulfaam-K. Het mengsel als geheel werd geassocieerd met een 13% verhoogd risico op diabetes type 2 (HR=1,13). Dat is een bescheiden effect, en het is heel belangrijk om te beseffen dat dit risico geldt voor het volledige mengsel van vijf of meer additieven. Het is niet mogelijk om dit effect specifiek aan natriumcitraten toe te schrijven.
Daar komt bij dat de twee studies waarschijnlijk grotendeels dezelfde dataset gebruiken, namelijk het NutriNet-Santé cohort. De ene studie is een conferentieabstract uit 2024 en de andere een uitgebreide publicatie in PLoS Medicine uit 2025. In feite hebben we dus te maken met één onafhankelijke bevinding, niet twee. Dat maakt het bewijs nog beperkter dan het op het eerste gezicht lijkt.
Er is geen enkel direct bewijs dat natriumcitraten op zichzelf schadelijk zijn bij normale voedingsinname. Regulatoire instanties wereldwijd, waaronder EFSA en JECFA, beschouwen natriumcitraten als veilig en hebben geen ADI-limiet vastgesteld. Er is ook geen IARC-classificatie voor natriumcitraten, wat betekent dat er geen aanwijzingen zijn voor kankerverwekkende eigenschappen. Het enige reële aandachtspunt is de natriumcomponent: bij mensen die hun natriuminname moeten beperken, zoals patiënten met nierinsufficiëntie of hoge bloeddruk, kan de cumulatieve inname van natrium via diverse additieven relevant worden.
Samenvattend: de wetenschappelijke basis voor zorgen over natriumcitraten is zeer dun. De beschikbare studies onderzoeken mengsels, niet natriumcitraten alleen. Het gevonden risico is bescheiden en niet causaal toe te schrijven aan één specifiek additief. De brede wetenschappelijke en regulatoire consensus is dat natriumcitraten veilig zijn bij normaal gebruik in voeding.
Bredere context
Natriumcitraten zijn wereldwijd goedgekeurd als voedingsadditief en zijn nergens verboden. Ze mogen in de EU worden gebruikt in alle eet- en drinkwaren volgens het quantum satis-principe, wat betekent dat er geen maximale hoeveelheid is vastgesteld. Fabrikanten mogen zoveel gebruiken als nodig is voor het beoogde technologische doel. Ook in biologische producten is het gebruik van natriumcitraten toegestaan.
EFSA en JECFA hebben geen ADI-limiet vastgesteld, wat de hoogste vorm van veiligheidsbeoordeling is: de stof wordt als zo veilig beschouwd dat een maximale dagelijkse inname niet nodig wordt geacht. Natriumcitraat wordt daarnaast medicinaal toegepast, onder andere als anticoagulans bij bloedtransfusies. Voor mensen met nierinsufficiëntie is het wel verstandig om rekening te houden met de extra natriumbelasting, zeker omdat natrium via veel verschillende additieven (zoals natriumbenzoaat en natriumglutamaat) kan oplopen. Er zijn geen specifieke waarschuwingen voor kinderen of zwangeren.
Bijwerkingen
Bij normaal gebruik via voeding zijn er geen bijwerkingen bekend. Citroenzuur en citraten worden door het lichaam opgenomen als normale stofwisselingsproducten. In zeer zeldzame gevallen bestaat er een citroenzuurintolerantie. Sommige bronnen vermelden dat trinatriumcitraat in hoge doses licht vochtafdrijvend kan werken en bij gevoelige personen huidirritatie kan veroorzaken, maar dit is niet onderbouwd door de beschikbare studies.
Financiering van het onderzoek
Van de 2 meegenomen studies is er één onafhankelijk gefinancierd door publieke Franse en Europese onderzoeksinstellingen, waaronder het Franse Ministerie van Gezondheid, INSERM en de Europese Onderzoeksraad. Bij de andere studie (een conferentieabstract) was de financieringsbron niet vermeld. Er is geen enkele studie die door de voedingsindustrie is gefinancierd.
Het feit dat het onafhankelijk gefinancierde onderzoek afkomstig is van gerenommeerde publieke instellingen is positief voor de betrouwbaarheid. Tegelijkertijd is het totale aantal studies zeer beperkt en komen beide uit hetzelfde cohort, waardoor de bevindingen niet onafhankelijk van elkaar zijn gerepliceerd. De afwezigheid van industriefinanciering is in dit geval niet bijzonder informatief, omdat er simpelweg weinig onderzoek specifiek naar natriumcitraten is gedaan.
Beoordeling medische literatuur
De rode score die natriumcitraten in onze analyse kregen, verdient belangrijke nuancering. De twee beschikbare studies onderzochten niet natriumcitraten alleen, maar een mengsel van vijf of meer voedingsadditieven. Het gevonden risico (13% verhoogd risico op diabetes type 2) geldt voor dat hele mengsel en kan niet aan natriumcitraten worden toegeschreven. Bovendien komen beide studies uit hetzelfde Franse cohort, waardoor het in feite om één onafhankelijke bevinding gaat.
Regulatoire instanties wereldwijd beschouwen natriumcitraten als veilig, er is geen ADI-limiet nodig geacht en de stof wordt zelfs medicinaal toegepast. De lage score in onze analyse weerspiegelt dus niet de werkelijke stand van de wetenschap over natriumcitraten, maar eerder de beperkingen van het beschikbare onderzoek dat mengsels bestudeerde in plaats van individuele stoffen.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Obeid et al. (2024)
Natriumcitraten in mengsel geassocieerd met 13% verhoogd T2D-risico
|
Cohort | Schadelijk | 0% | Onbekend |
|
Garanderie et al. (2025)
Natriumcitraten in mengsel geassocieerd met verhoogd diabetes type 2 risico (HR=1.13)
|
Cohort | Schadelijk | 0% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door Ministère de la Santé, Santé Publique France, Institut National de la Santé et de la Recherche Médicale, Institut National de la Recherche pour l’agriculture, l’alimentation et l’environnement, Conservatoire National des Arts et Métiers, University Sorbonne Paris Nord, H2020 European Research Council, Institut National Du Cancer, French Ministry of Health, Université de Paris IdEx, Fondation Bettencourt Schueller, French Network for Nutrition And Cancer Research, H2020 European Research Council, Institut National de la Santé et de la Recherche Médicale
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
