E333 - Calciumcitraat

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 10 relevante studies over calciumcitraat als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 7 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 4 onafhankelijk gefinancierd en bij 3 studies was de financieringsbron onbekend.

Een gerandomiseerde gecontroleerde trial (Bristow et al., 2015) onderzocht het acute effect van calciumcitraat op bloeddruk en bloedstolling. De onderzoekers vonden dat een enkele dosis calciumcitraat de bloeddruk en bloedstolling significant verhoogde. Opvallend genoeg liet een andere klinische trial (Burt et al., 2013) juist een verlaging van arteriële golfweerkaatsing en een verbetering van myocardperfusie zien na inname van calciumcitraat. Een derde RCT (Yaron et al., 2014) vond bij gezonde vrijwilligers geen klinisch significant effect op vaateigenschappen. Deze tegenstrijdige uitkomsten zijn mogelijk te verklaren door verschillen in de onderzochte populaties, maar dat wordt in de studies zelf niet geadresseerd.

Een RCT van Gallagher et al. (2014) bij oudere vrouwen die calciumcitraat als supplement kregen, toonde aan dat 31% van de deelnemers hypercalciurie ontwikkelde en 9% hypercalcemie. Dit zijn relevante bevindingen, al moet je bedenken dat het hier gaat om supplementdoseringen die veel hoger liggen dan wat je via voedingsadditieven binnenkrijgt. Een review van Straub (2007) concludeerde dat calciumcitraat veilig is bij normale doseringen, maar waarschuwde voor risico's bij innames boven 1500 mg per dag, waaronder maag-darmklachten. Een andere review (Van der Velde et al., 2014) noemde calciumcitraat beter opneembaar dan calciumcarbonaat, maar wees op een mogelijk verhoogd risico op hartinfarcten bij langdurige suppletie.

Een EFSA-evaluatie uit 2007 beoordeelde calciumcitraatmalaat als calciumbron in voedingsmiddelen, maar bevatte onvoldoende data om harde conclusies te trekken over veiligheid als voedingsadditief. Belangrijk om te benadrukken: vrijwel alle beschikbare studies onderzoeken calciumcitraat als supplement in doseringen van 500 tot meer dan 1000 mg per dag. De blootstelling via E333 als voedingsadditief is in de praktijk veel lager. De risico's die in het onderzoek naar voren komen, zijn dan ook vooral relevant voor mensen die hoge doses calciumsupplementen gebruiken.

Bredere context

Calciumcitraat (E333) is in de Europese Unie goedgekeurd als voedingsadditief en mag worden toegevoegd aan alle eet- en drinkwaren volgens het quantum satis-principe. Dat betekent dat er geen maximale hoeveelheid is vastgesteld, maar dat het alleen in de hoeveelheid mag worden gebruikt die nodig is voor het beoogde technologische effect. Er is geen IARC-classificatie voor calciumcitraat. De stof wordt niet beschouwd als verdacht kankerverwekkend.

Waar je wel op moet letten is de cumulatieve calciuminname. Calciumcitraat wordt niet alleen als zuurteregelaar gebruikt, maar ook als calciumbron in verrijkte voedingsmiddelen en sportdranken. Als je daarnaast ook calciumsupplementen slikt, kan je totale inname ongemerkt boven de veilige bovengrens van 2500 mg per dag voor volwassenen uitkomen. Vooral de volgende groepen moeten hier alert op zijn:

• Postmenopauzale vrouwen en ouderen met verminderde nierfunctie
• Mensen met nierstenen in de voorgeschiedenis
• Mensen die meerdere verrijkte voedingsmiddelen combineren met calciumsupplementen

Bijwerkingen

Bij hoge doseringen (supplementniveau, boven 1000 mg/dag) zijn in onderzoek verhoogde bloeddruk, veranderingen in bloedstolling, hypercalciurie en hypercalcemie gerapporteerd. Bij innames boven 1500 mg/dag worden ook maag-darmklachten genoemd. In zeer zeldzame gevallen is citroenzuurintolerantie mogelijk, met klachten als zweren in de mond en huidontstekingen. Bij normaal gebruik als voedingsadditief zijn geen bijwerkingen te verwachten.

Financiering van het onderzoek

Onderzochte studies