E335 - Natriumtartraat
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 76% en slechter dan 24% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Sodium tartrate, Sel de Seignette, Mononatriumtartraat, Dinatriumtartraat, E335(i), E335(ii), Natriumzout van wijnsteenzuur
- Komt voor in
- Snoep, Jam, Worst, Wijn, Bakkerijproducten, Bewerkte voedingsmiddelen
- ADI
- De ADI is 240 mg/kg lichaamsgewicht per dag (groeps-ADI voor l(+)-wijnsteenzuur en de bijbehorende zouten samen, vastgesteld door EFSA in 2020). Voor een volwassene van 70 kg komt dat neer op maximaal 16.800 mg (bijna 17 gram) per dag. Dit is een relatief hoge ADI, wat wijst op een lage acute giftigheid. Bij normaal voedingsgebruik blijft de blootstelling hier ruim onder.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs en veganisten. Kan door alle religies worden gebruikt, hoewel het in sommige gevallen als niet geschikt voor orthodoxe joden wordt gezien vanwege de herkomst uit de wijnindustrie. Geschikt voor gebruik in biologische plantaardige producten.
De toxicologische database is beperkt, wat door EFSA zelf wordt erkend. Bij hoge doses zijn in dierproeven maag-darmproblemen en inflammatoire letsels in het spijsverteringskanaal waargenomen. De enige subchronische dierstudie is industrie-gefinancierd, wat de betrouwbaarheid van de conclusie 'overwegend veilig' nuanceert. Als natriumzout draagt het bij aan de dagelijkse natriuminname, relevant voor mensen die hun zoutconsumptie beperken.
EFSA heeft in 2020 geconcludeerd dat natriumtartraat veilig is bij normaal gebruik en dat de blootstelling ruim onder de ADI blijft. De l(+)-vorm veroorzaakt geen toxische effecten, inclusief nefrotoxiciteit. Wordt gemaakt uit restproducten van de wijnindustrie en komt van nature voor in veel soorten fruit, met name druiven. Geschikt voor alle religies, vegetariërs en veganisten.
Natriumtartraat (E335) is het natriumzout van wijnsteenzuur (E334), een stof die van nature voorkomt in veel soorten fruit en vooral in druiven. Hoewel de grondstof natuurlijk is, wordt natriumtartraat commercieel gemaakt uit restproducten van de wijnindustrie, zoals druivenschillen en perskoek. Het wordt daardoor als semi-synthetisch beschouwd. Je vindt het als zuurteregelaar en antioxidant in uiteenlopende producten: snoep, jam, worst, bakkerijproducten en wijn. Het mag in de EU in alle eet- en drinkwaren worden gebruikt in de hoeveelheid die nodig is (quantum satis).
Qua veiligheid is het beeld overwegend positief. De EFSA heeft in 2020 een uitgebreide herbeoordeling gedaan en concludeert dat de l(+)-vorm van tartraat geen toxische effecten veroorzaakt bij normaal gebruik. De vastgestelde groeps-ADI is 240 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag, wat relatief hoog is en wijst op een lage acute giftigheid. Voor een volwassene van 70 kg komt dat neer op bijna 17 gram per dag, een hoeveelheid die je via voeding vrijwel nooit bereikt.
Toch zijn er een paar kanttekeningen. De toxicologische database is beperkt, iets wat EFSA zelf ook erkent. Bij hoge doses zijn in dierproeven maag-darmproblemen waargenomen. Daarnaast is natriumtartraat een natriumzout, wat betekent dat het bijdraagt aan je dagelijkse zoutinname. Voor mensen die hun natriumconsumptie beperken (de WHO adviseert maximaal 2 gram natrium per dag), is dat iets om in gedachten te houden. Er zijn geen specifieke waarschuwingen voor kinderen of zwangeren, maar bij nierfunctiestoornissen is extra voorzichtigheid verstandig, omdat tartraten via de nieren worden uitgescheiden.
Al met al is natriumtartraat een van de minder zorgwekkende E-nummers. Het heeft een natuurlijke oorsprong, wordt in kleine hoeveelheden gebruikt en de beschikbare wetenschap laat geen alarmsignalen zien bij normaal gebruik. Wel is het goed om te weten dat het onderzoek beperkt is in omvang en dat een deel ervan door de industrie is gefinancierd.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 5 relevante studies over natriumtartraat die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één industrie-gefinancierd, zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De belangrijkste studie is de EFSA-herbeoordeling uit 2020, waarin l(+)-wijnsteenzuur en de bijbehorende zouten (waaronder natriumtartraat) opnieuw zijn beoordeeld als voedingsadditief. De conclusie is dat er geen toxische effecten zijn bij de huidige blootstellingsniveaus en dat de consumptie via voeding ruim onder de groeps-ADI van 240 mg/kg lichaamsgewicht per dag blijft. Deze herbeoordeling heeft de hoogste bewijskracht van alle meegenomen studies. Een eerdere EFSA-evaluatie uit 2015 kwam tot een vergelijkbare conclusie, maar merkte daarbij op dat de toxicologische database beperkt is. Dat is een belangrijk punt: de positieve conclusies zijn gebaseerd op relatief weinig onderzoek.
De enige subchronische dierstudie (Lynch et al., 2013) onderzocht een complex van ijzertrichloride en natriumtartraat bij ratten. De studie rapporteerde een NOAEL (geen-effectniveau) van 500 mg/kg lichaamsgewicht per dag, maar vond bij midden- en hoge doses inflammatoire letsels in het maag-darmkanaal. De onderzoekers concludeerden dat de effecten bij hoge doses voornamelijk te wijten waren aan ijzeroverbelasting en niet aan het tartraat zelf. Er werden geen reproductieve effecten gevonden. Belangrijk om te weten: deze studie is industrie-gefinancierd (uitgevoerd door Intertek Cantox), wat de interpretatie van de optimistische conclusie nuanceert.
Een veel oudere dierstudie uit 1918 (Salant en Swanson) liet zien dat de giftigheid van natriumtartraat sterk afhankelijk is van het dieet. Een suikerrijk dieet bleek beschermend te werken. Dit is een interessante bevinding die laat zien dat veiligheid niet universeel is maar contextgebonden. De studie is meer dan een eeuw oud en de financieringsbron is onbekend, waardoor de resultaten met voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd.
Tot slot is er een EFSA-evaluatie uit 2015 die specifiek gaat over het gebruik van natriumtartraat-complexen als antiklontermiddel in diervoederzout. De conclusie was dat er geen risico is voor consumenten, maar deze studie is slechts indirect relevant voor de veiligheid van natriumtartraat als voedingsadditief voor mensen. Over het geheel genomen is er wetenschappelijke consensus dat natriumtartraat veilig is bij normaal gebruik, maar de beperkte omvang van het onderzoek en de industriefinanciering van de enige subchronische studie maken dat enige voorzichtigheid op zijn plaats is.
Bredere context
Natriumtartraat (E335) is goedgekeurd als voedingsadditief in de Europese Unie en wordt ook door JECFA als veilig beschouwd. Er is geen IARC-classificatie voor deze stof, wat betekent dat er geen aanwijzingen zijn dat het kankerverwekkend is. De stof is niet verboden in enig land voor zover bekend.
De EFSA heeft in 2020 een groeps-ADI vastgesteld van 240 mg/kg lichaamsgewicht per dag voor l(+)-wijnsteenzuur en de bijbehorende zouten samen. Dit is een relatief hoge ADI, wat wijst op een lage acute giftigheid. Wel erkent EFSA dat de toxicologische database beperkt is. Kwetsbare groepen zoals mensen met nierfunctiestoornissen worden niet specifiek besproken in de studies, terwijl de d-vorm van tartraat historisch geassocieerd is met nefrotoxiciteit. De in voeding gebruikte l(+)-vorm vertoont dit effect niet. Voor mensen die hun natriumconsumptie beperken is het goed om te weten dat natriumtartraat bijdraagt aan de dagelijkse natriuminname, al worden de hoeveelheden in voeding doorgaans als klein beschouwd.
Bijwerkingen
Bij de gebruikelijke concentraties in voeding zijn geen bijwerkingen bekend. Wijnsteenzuur en tartraten worden onveranderd met de urine uitgescheiden. Bij hoge doses zijn in dierproeven maag-darmproblemen en inflammatoire letsels in het spijsverteringskanaal waargenomen. Als natriumzout draagt het bij aan de dagelijkse natriuminname, wat relevant kan zijn voor mensen met hoge bloeddruk of nierproblemen.
Financiering van het onderzoek
Van de 5 meegenomen studies zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd (alle drie EFSA-evaluaties), 1 industrie-gefinancierd en bij 1 studie is de financieringsbron onbekend. De onafhankelijke studies vormen dus de meerderheid, wat positief is voor de betrouwbaarheid van het totaalbeeld.
De enige industrie-gefinancierde studie (Lynch et al., 2013, uitgevoerd door Intertek Cantox) is tegelijk de enige subchronische dierstudie in de dataset. Dat is relevant, want juist dit type onderzoek levert de meest directe informatie over mogelijke gezondheidseffecten bij langdurige blootstelling. De studie concludeert dat het product overwegend veilig is, maar rapporteert ook inflammatoire letsels bij hogere doses. Bij industrie-gefinancierd onderzoek is het verstandig om de conclusies met een kritische blik te lezen, omdat er een belang kan zijn om de resultaten gunstig te presenteren.
Beoordeling medische literatuur
Het onderzoek naar natriumtartraat is beperkt in omvang: er zijn slechts 5 studies meegenomen, waarvan meerdere EFSA-evaluaties die deels over verwante stoffen gaan (zoals ijzer-tartraatcomplexen in diervoeder). Dat maakt de directe relevantie voor natriumtartraat als voedingsadditief voor mensen kleiner dan het op het eerste gezicht lijkt.
De enige subchronische dierstudie is industrie-gefinancierd en rapporteert naast een positieve conclusie ook inflammatoire letsels bij hogere doses. De conclusie 'overwegend veilig' is daarmee iets optimistischer dan de ruwe data suggereert. Daarnaast laat een oudere studie zien dat de giftigheid van natriumtartraat sterk afhangt van het dieet, wat betekent dat veiligheid niet voor iedereen in elke situatie hetzelfde is.
EFSA erkent zelf dat de toxicologische database beperkt is. Mensen met nierfunctiestoornissen worden niet specifiek besproken in het onderzoek, terwijl voorzichtigheid bij deze groep verstandig kan zijn. Over het geheel genomen is er geen reden tot alarm, maar het is goed om te weten dat de positieve conclusies op een relatief smalle wetenschappelijke basis rusten.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
EFSA et al. (2020)
Geen toxische effecten; blootstelling overschrijdt ADI niet bij normale consumptie
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 84% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
Salant, W., Swanson, A. M. (1918)
Toxiciteit natriumtartraat sterk afhankelijk van dieet; suikerrijk dieet beschermend
|
Dierstudie | Gemengd | 23% | Onbekend |
|
2015
Veilig bij huidig gebruik, maar beperkte toxicologische database en geen ADI
|
EFSA/WHO-evaluatie | Overwegend veilig | 15% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
Lynch et al. (2013)
Schadelijk bij hoge doses door ijzeroverbelasting; geen reproductieve effecten
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 15% |
Industrie
Auteur werkzaam bij Intertek Cantox (Canada)
|
|
2015
Geen consumentenrisico bij gebruik als antiklontermiddel in diervoederzout
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 12% |
Onafhankelijk
EFSA (European Food Safety Authority) evaluatie, uitgevoerd door het FEEDAP Panel — een onafhankelijk wetenschappelijk panel van de EU.
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
