E336a - Kaliumwaterstoftartraat
Er is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar om een betrouwbare veiligheidsscore te berekenen voor dit E-nummer.
Er is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar om dit E-nummer betrouwbaar te vergelijken met andere E-nummers.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Monokaliumtartraat, Cream of tartar, Wijnsteen, Potassium hydrogen tartrate, Potassium bitartrate, Kaliumbitartraat
- Komt voor in
- Bakpoeder, Bakmixen, Meringue, Slagroom, Koekjes, Cakes, Snoep, Suikerglazuur
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs en veganisten. Over het algemeen beschouwd als halal en kosher, aangezien het geen dierlijke ingrediënten bevat. Controleer bij twijfel altijd de certificering op de verpakking.
Er is maar één relevante studie beschikbaar en die toont nierschade bij ratten in een dosisafhankelijk patroon. EFSA heeft in 2020 een groeps-ADI vastgesteld voor tartraten, maar specifiek onafhankelijk onderzoek naar E336a is schaars. De financieringsbron van de enige beschikbare studie is onbekend.
Kaliumwaterstoftartraat is goedgekeurd in de EU en wordt al eeuwenlang gebruikt in de bakkerij. Het is afgeleid van wijnsteenzuur, een stof die van nature voorkomt in druiven en wijn. Bij normaal gebruik in voeding zijn de hoeveelheden zeer klein.
E336a, beter bekend als kaliumwaterstoftartraat of 'cream of tartar', is het kaliumzout van wijnsteenzuur. Wijnsteenzuur komt van nature voor in druiven en wijn, maar het E-nummer dat je in producten tegenkomt wordt doorgaans synthetisch geproduceerd. Het wordt vooral gebruikt als rijsmiddel in bakpoeder, als stabilisator in slagroom en meringue en als zuurregelaar in diverse voedingsmiddelen. Je vindt het onder andere in kant-en-klare bakmixen, koekjes, cakes en sommige snoepproducten.
In de bakkerij is cream of tartar een bekend ingrediënt. Het helpt bijvoorbeeld eiwit steviger op te kloppen en voorkomt dat suikersiroop kristalliseert. Hoewel de grondstof (wijnsteenzuur) een natuurlijke oorsprong heeft, wordt het eindproduct industrieel verwerkt. Het is goedgekeurd voor gebruik in de EU, EFSA heeft in 2020 een groeps-ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld voor tartraten. Toch is er weinig specifiek onafhankelijk onderzoek naar E336a beschikbaar.
De hoeveelheid onderzoek naar dit specifieke additief is beperkt. De enige relevante studie die we vonden is een dierproef die nierschade bij ratten liet zien bij hogere doseringen. Dat is een signaal om serieus te nemen, al zijn de hoeveelheden die je via voeding binnenkrijgt normaal gesproken veel lager dan in zo'n laboratoriumsetting. Toch is het goed om je ervan bewust te zijn dat er weinig wetenschappelijke onderbouwing is voor de veiligheid op lange termijn. Mensen met nierproblemen of een kaliumbeperkt dieet doen er verstandig aan om extra voorzichtig te zijn met producten die dit additief bevatten.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 1 relevante studie over kaliumwaterstoftartraat die is meegenomen in onze analyse. Van deze studie was de financieringsbron onbekend.
De enige beschikbare studie is uitgevoerd door Inoue en collega's (2015) en betreft een dierproef met F344-ratten. In dit onderzoek werd DL-kaliumwaterstoftartraat in verschillende doseringen aan de ratten toegediend. De resultaten lieten zien dat het middel dosisafhankelijk nierschade veroorzaakte, specifiek een vorm van obstructieve nefropathie. Dat betekent dat de nieren beschadigd raakten doordat de afvoerwegen geblokkeerd werden. Hoe hoger de dosis, hoe ernstiger de schade.
Het is belangrijk om deze bevinding in perspectief te plaatsen. Dierstudies gebruiken vaak veel hogere doseringen dan wat je via normale voeding binnenkrijgt. De hoeveelheid cream of tartar in een recept is doorgaans klein, en de blootstelling via verwerkte voedingsmiddelen is nog beperkter. Toch is het opvallend dat er geen aanvullend onderzoek beschikbaar is dat de veiligheid bij langdurig gebruik bevestigt. Hoewel EFSA in 2020 een herbeoordeling voor de hele groep tartraten heeft gepubliceerd en een groeps-ADI heeft vastgesteld, ontbreekt specifiek onafhankelijk onderzoek naar E336a.
Het gebrek aan onderzoek is op zichzelf een punt van aandacht. Voor veel E-nummers bestaan er tientallen studies, maar voor E336a is het wetenschappelijke dossier uiterst dun. De financieringsbron van de enige studie is onbekend, wat het lastig maakt om mogelijke belangenverstrengeling uit te sluiten. Dit alles maakt dat we voorzichtig moeten zijn met stellige uitspraken over de veiligheid. Het is niet bewezen dat het schadelijk is bij normale voedingshoeveelheden, maar het is evenmin goed onderbouwd dat het volledig veilig is.
Bredere context
Kaliumwaterstoftartraat (E336a) is goedgekeurd voor gebruik in de Europese Unie en wordt breed ingezet in de voedingsindustrie. Er is geen specifiek verbod in andere landen bekend. Het valt onder de groep tartraten, waartoe ook E334 (wijnsteenzuur) en E336b (dikaliumtartraat) behoren.
EFSA heeft in 2020 een herbeoordeling uitgevoerd voor de groep tartraten en een groeps-ADI vastgesteld van 240 mg/kg lichaamsgewicht. Ook JECFA hanteert een groeps-ADI voor wijnsteenzuur en zijn zouten. Voor mensen met nierproblemen of een kaliumbeperkt dieet is het verstandig om alert te zijn op dit additief, aangezien het bijdraagt aan de kaliuminname. Kinderen en zwangere vrouwen lopen bij normale voedingsinname waarschijnlijk geen extra risico, maar het gebrek aan onderzoek maakt het lastig om hier met zekerheid uitspraken over te doen.
Bijwerkingen
Bij normale voedingshoeveelheden zijn er geen bijwerkingen gerapporteerd bij mensen. Een dierstudie toonde nierschade (obstructieve nefropathie) bij ratten bij hogere doseringen. Mensen met nierproblemen of een kaliumbeperkt dieet moeten rekening houden met de extra kaliuminname via dit additief.
Financiering van het onderzoek
Van de enige beschikbare studie over kaliumwaterstoftartraat is de financieringsbron onbekend. Er zijn geen door de industrie gefinancierde studies gevonden en evenmin onafhankelijk gefinancierde studies. Dit maakt het onmogelijk om een goede inschatting te maken van mogelijke belangenverstrengeling in het onderzoek.
Het feit dat er slechts één studie beschikbaar is, met een onbekende financieringsbron, is op zichzelf al een beperking. Bij veel andere additieven kun je patronen herkennen in de financiering en de uitkomsten, maar bij E336a ontbreekt die mogelijkheid simpelweg. Dit onderstreept de noodzaak van meer onafhankelijk onderzoek naar dit veelgebruikte bakkerijadditief.
Beoordeling medische literatuur
Het onderzoek naar kaliumwaterstoftartraat is zeer beperkt. Er is slechts één studie beschikbaar, een dierproef die nierschade liet zien bij hogere doseringen. De financieringsbron van deze studie is onbekend. Hoewel EFSA in 2020 een groeps-ADI heeft vastgesteld voor tartraten, ontbreekt specifiek onafhankelijk onderzoek naar dit individuele additief.
Voor jou als consument betekent dit dat er weinig wetenschappelijke basis is om de veiligheid van E336a goed te beoordelen. Bij normaal gebruik in de keuken of via verwerkte producten zijn de hoeveelheden klein, maar als je regelmatig producten eet die dit additief bevatten, is het goed om te weten dat de onderbouwing dun is. Heb je nierproblemen of volg je een kaliumbeperkt dieet, wees dan extra alert.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Inoue et al. (2015)
Kaliumwaterstoftartraat veroorzaakt nierschade bij ratten in dosis-afhankelijke wijze
|
Dierstudie | Schadelijk | 0% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
