E339a - Natriumdiwaterstoffosfaat
Er is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar om een betrouwbare veiligheidsscore te berekenen voor dit E-nummer.
Er is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar om dit E-nummer betrouwbaar te vergelijken met andere E-nummers.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Mononatriumfosfaat, Natriumdiwaterstoffosfaat, Monosodium phosphate, MSP, Sodium dihydrogen phosphate, NaH2PO4
- Komt voor in
- Smeltkaas, Vleeswaren, Bakkerijproducten, Kant-en-klaarmaaltijden, Poedervormige dranken, Dessertmixen
- ADI
- De groeps-ADI voor fosfaatadditieven is 40 mg fosfor per kilogram lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA in 2019. Voor een volwassene van 70 kg betekent dit een maximum van 2800 mg fosfor per dag uit alle fosfaatbronnen samen. Let op: dit is een groepsnorm die geldt voor alle fosfaatadditieven bij elkaar, niet alleen voor E339a.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs en veganisten. Over het algemeen beschouwd als halal en kosher, aangezien het synthetisch wordt geproduceerd zonder dierlijke grondstoffen.
Er zijn geen specifieke studies over natriumdiwaterstoffosfaat beschikbaar. Fosfaatadditieven als groep staan wel ter discussie vanwege mogelijke effecten op de nieren en het hart- en vaatstelsel bij hoge inname. EFSA heeft de groeps-ADI voor fosfaten in 2019 verlaagd, wat wijst op toegenomen voorzichtigheid. Cumulatieve blootstelling via meerdere fosfaatadditieven in bewerkte voeding is een aandachtspunt.
Goedgekeurd binnen de EU en door EFSA beoordeeld als onderdeel van de fosfaatgroep. Bij normale consumptieniveaus wordt het als veilig beschouwd. Wordt al tientallen jaren breed toegepast in de voedingsindustrie.
Natriumdiwaterstoffosfaat (E339a) is een synthetisch geproduceerd natriumfosfaat dat in de voedingsindustrie wordt ingezet als zuurregelaar en emulgator. Het wordt gemaakt door een chemische reactie van natriumhydroxide met fosforzuur. Je vindt het vooral in bewerkte producten zoals smeltkaas, vleeswaren, bakkerijproducten en soms in poedervormige dranken of kant-en-klaarmaaltijden. Het helpt om de textuur en stabiliteit van deze producten te verbeteren.
E339a behoort tot de grotere groep van fosfaatadditieven (E338-E341 en E450-E452), die samen veelvuldig worden gebruikt in ultrabewerkte voeding. Dat is een belangrijk punt, want hoewel de hoeveelheid per product misschien klein lijkt, kan de totale fosfaatinname flink oplopen als je veel bewerkte producten eet. EFSA heeft in 2019 de groeps-ADI voor fosfaten vastgesteld op 40 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag (uitgedrukt als fosfor). Dat is lager dan de eerdere norm, wat aangeeft dat er reden was voor meer voorzichtigheid.
Voor de meeste gezonde volwassenen levert E339a bij normaal gebruik geen directe problemen op. Mensen met nierproblemen moeten wel extra opletten, omdat hun lichaam fosfaat minder goed kan verwerken. Ook voor kinderen is het verstandig om de inname van fosfaatadditieven in de gaten te houden, omdat zij door hun lagere lichaamsgewicht sneller aan de bovengrens zitten. Als je de keuze hebt, is het verstandig om producten te kiezen met zo min mogelijk toegevoegde fosfaten, zeker als je al veel bewerkte voeding eet.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden helaas geen relevante studies over natriumdiwaterstoffosfaat en hebben daardoor geen wetenschappelijke analyse kunnen uitvoeren.
Dat er geen specifieke studies over E339a beschikbaar zijn, betekent niet automatisch dat het onveilig is. Het betekent wel dat de veiligheidsbeoordeling volledig leunt op de groepsbeoordeling van fosfaatadditieven door EFSA en JECFA. Deze instanties beoordelen alle natriumfosfaten, kaliumfosfaten en calciumfosfaten als één groep, omdat ze in het lichaam op vergelijkbare manieren worden verwerkt. De groeps-ADI van 40 mg fosfor per kilogram lichaamsgewicht per dag is in 2019 door EFSA vastgesteld na een uitgebreide herbeoordeling.
De reden dat EFSA de ADI destijds heeft verlaagd, is dat er zorgen waren over de totale fosfaatblootstelling via voeding. Uit de herbeoordeling bleek dat bepaalde bevolkingsgroepen, met name adolescenten en mensen die veel bewerkte voeding consumeren, de ADI kunnen overschrijden. Dat komt niet door één enkel product, maar door de stapeling van fosfaatadditieven in allerlei bewerkte levensmiddelen.
Wat opvalt, is dat er voor individuele fosfaatadditieven zoals E339a nauwelijks gericht onderzoek bestaat. De wetenschappelijke kennis is gebaseerd op de groep als geheel. Dat maakt het lastig om specifieke uitspraken te doen over dit ene additief. Wat we wel weten, is dat een te hoge fosfaatinname in verband is gebracht met risico's voor mensen met nierproblemen. Voor gezonde mensen bij normale inname zijn er geen aangetoonde schadelijke effecten, maar het gebrek aan specifiek onderzoek is op zichzelf een kanttekening.
Bredere context
E339a is goedgekeurd in de Europese Unie en valt onder de groepsbeoordeling van fosfaatadditieven door EFSA. In 2019 heeft EFSA de groeps-ADI verlaagd naar 40 mg fosfor per kilogram lichaamsgewicht per dag, wat lager is dan de eerdere norm. Dit was het gevolg van zorgen over cumulatieve blootstelling, vooral bij jongeren en mensen die veel bewerkte voeding eten.
Fosfaatadditieven zijn niet verboden in enig groot land, maar er is wel een groeiende discussie over de totale hoeveelheid fosfaat in het westerse dieet. Sommige voedingsdeskundigen pleiten ervoor om fosfaatadditieven duidelijker te labelen, zodat consumenten beter kunnen inschatten hoeveel fosfaat ze binnenkrijgen. Voor kinderen en mensen met nierproblemen is extra voorzichtigheid aan te raden bij producten die meerdere fosfaatadditieven bevatten.
Bijwerkingen
Er zijn geen bijwerkingen bekend die specifiek aan E339a zijn toegeschreven. Wel kan een te hoge totale fosfaatinname (uit alle fosfaatadditieven samen) bij mensen met nierproblemen leiden tot verstoringen in de calciumhuishouding. Bij gezonde personen zijn bij normale consumptieniveaus geen bijwerkingen gerapporteerd.
Er zijn geen studies gevonden die specifiek naar natriumdiwaterstoffosfaat (E339a) hebben gekeken. Daardoor is er ook geen informatie beschikbaar over de financiering van onderzoek naar dit specifieke additief.
De veiligheidsbeoordeling berust volledig op de groepsevaluatie van fosfaatadditieven door EFSA en JECFA. Bij dergelijke groepsbeoordelingen wordt gebruikgemaakt van een breed scala aan onderzoek naar fosfaten in het algemeen. Het is niet mogelijk om op basis van de beschikbare data uitspraken te doen over de onafhankelijkheid van dat bredere onderzoek.
Beoordeling medische literatuur
Er is geen enkel specifiek onderzoek naar E339a beschikbaar. De veiligheidsbeoordeling is volledig gebaseerd op de groepsevaluatie van fosfaatadditieven door EFSA. Dat maakt het lastig om met zekerheid iets te zeggen over dit individuele additief. Wat je als lezer moet weten: de ADI voor de hele groep fosfaten is in 2019 verlaagd, wat erop wijst dat de totale fosfaatinname via bewerkte voeding een aandachtspunt is. Als je veel bewerkte producten eet, is het verstandig om bewust te letten op de verschillende fosfaatadditieven op het etiket.
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 7 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
