E339b - Dinatriumwaterstoffosfaat
Er is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar om een betrouwbare veiligheidsscore te berekenen voor dit E-nummer.
Er is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar om dit E-nummer betrouwbaar te vergelijken met andere E-nummers.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Dinatriumfosfaat, Dinatriumwaterstoffosfaat, Disodium hydrogen phosphate, Disodium phosphate, Na2HPO4, DSP
- Komt voor in
- Smeltkaas, Vleeswaren, Instant pudding, Bakmengsels, Kant-en-klaarmaaltijden, Koffiemelk, Gecondenseerde melk, Sauzen
- ADI
- De groeps-ADI voor fosfaatadditieven is 40 mg fosfor per kilogram lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA in 2019. Voor een volwassene van 70 kg betekent dit maximaal 2800 mg fosfor per dag uit alle fosfaatbronnen samen. Omdat fosfaatadditieven in veel bewerkte producten zitten, kan de totale inname sneller oplopen dan je verwacht.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs en veganisten. Over het algemeen beschouwd als halal en kosher, aangezien het synthetisch wordt geproduceerd zonder dierlijke grondstoffen.
Er zijn geen specifieke studies over dinatriumwaterstoffosfaat meegenomen in de analyse, waardoor de wetenschappelijke onderbouwing beperkt is. Hoge fosfaatinname wordt in bredere wetenschappelijke literatuur in verband gebracht met mogelijke risico's voor de nieren en het hart- en vaatstelsel. Mensen met nierproblemen wordt aangeraden voorzichtig te zijn met fosfaatadditieven.
Goedgekeurd binnen de EU en door EFSA beoordeeld als onderdeel van de groep fosfaatadditieven. Bij normale consumptieniveaus via voeding wordt het door de meeste autoriteiten als veilig beschouwd.
Dinatriumwaterstoffosfaat (E339b) is een synthetisch geproduceerd natriumfosfaat. Het wordt in de voedingsindustrie vooral gebruikt als emulgator en vochtbinder. Je komt het tegen in producten als smeltkaas, vleeswaren, instant pudding, bakmengsels en sommige kant-en-klaarmaaltijden. Het zorgt ervoor dat ingrediënten goed gemengd blijven en dat producten hun textuur en vochtigheid behouden.
Het wordt industrieel gemaakt door fosforzuur te laten reageren met natriumhydroxide. Het is dus geen stof die je in deze vorm in de natuur aantreft, al komt fosfaat zelf wel van nature voor in veel voedingsmiddelen zoals zuivel, vlees en noten. Het verschil is dat fosfaat uit additieven veel sneller en vollediger door het lichaam wordt opgenomen dan fosfaat dat van nature in voedsel zit.
EFSA heeft fosfaatadditieven als groep beoordeeld en een gezamenlijke ADI vastgesteld van 40 mg fosfaat per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg komt dat neer op maximaal 2800 mg fosfaat per dag uit alle bronnen samen. Dat klinkt als veel, maar fosfaatadditieven zitten in heel veel bewerkte producten, waardoor je totale inname sneller oploopt dan je misschien verwacht. Mensen met nierproblemen moeten extra opletten, omdat hun lichaam overtollig fosfaat minder goed kan afvoeren.
Voor kinderen en zwangeren zijn er geen aparte waarschuwingen, maar het is verstandig om de inname van bewerkte producten met fosfaatadditieven te beperken. Wie de voorkeur geeft aan natuurlijke voeding, kan beter kiezen voor onbewerkte producten waarin fosfaat van nature aanwezig is.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden helaas geen relevante studies over dinatriumwaterstoffosfaat en hebben daardoor geen wetenschappelijke analyse kunnen uitvoeren.
Dat betekent dat er geen specifiek onderzoek beschikbaar is dat zich richt op dit individuele additief. Dat is niet ongebruikelijk bij fosfaatadditieven: wetenschappelijk onderzoek en regelgevende beoordelingen richten zich meestal op de groep fosfaten als geheel (E338-E343 en E450-E452) in plaats van op elk afzonderlijk fosfaatzout. EFSA heeft in 2019 een herbeoordeling van fosfaatadditieven afgerond en daarbij een groeps-ADI van 40 mg/kg lichaamsgewicht per dag vastgesteld, uitgedrukt als fosfor.
In die bredere herbeoordeling gaf EFSA aan dat er zorgen zijn over de totale fosfaatblootstelling via voeding, vooral bij mensen die veel bewerkte producten eten. De blootstelling kan bij bepaalde bevolkingsgroepen de ADI overschrijden. EFSA wees er ook op dat een hoge fosfaatinname in verband wordt gebracht met mogelijke effecten op de nierfunctie en het hart- en vaatstelsel, al is het bewijs hiervoor niet eenduidig.
Het ontbreken van specifieke studies over E339b maakt het lastig om uitspraken te doen over dit individuele additief. We moeten ons baseren op de groepsbeoordeling van fosfaten. Dat is een beperking, want de verschillende fosfaatzouten kunnen in theorie verschillend gedrag vertonen in het lichaam. Tegelijkertijd is het geruststellend dat de groep als geheel door EFSA is beoordeeld en dat er een duidelijke ADI is vastgesteld.
Wat opvalt is dat er geen onafhankelijk onderzoek beschikbaar is dat zich specifiek op dinatriumwaterstoffosfaat richt. Dat maakt het moeilijk om met zekerheid te zeggen of dit specifieke fosfaatzout andere effecten heeft dan de groep als geheel. Voor een volledig beeld zou meer gericht onderzoek wenselijk zijn.
Bredere context
Fosfaatadditieven (E338-E343 en E450-E452) zijn in de EU goedgekeurd voor gebruik in levensmiddelen, maar EFSA heeft in 2019 de ADI verlaagd naar 40 mg/kg lichaamsgewicht per dag (uitgedrukt als fosfor). Dit was een aanscherping ten opzichte van eerdere beoordelingen en weerspiegelt de groeiende wetenschappelijke aandacht voor de totale fosfaatbelasting in het moderne dieet.
EFSA merkte op dat de blootstelling aan fosfaten bij sommige bevolkingsgroepen de ADI kan overschrijden, vooral bij mensen die veel bewerkte voedingsmiddelen consumeren. In sommige landen buiten de EU gelden strengere regels voor fosfaatadditieven in specifieke productcategorieën. Voor kinderen geldt geen apart verbod, maar de kans op overschrijding van de ADI is bij hen relatief groter door hun lagere lichaamsgewicht.
- Goedgekeurd in de EU met een groeps-ADI van 40 mg fosfor/kg lichaamsgewicht/dag
- EFSA heeft in 2019 de ADI aangescherpt vanwege zorgen over cumulatieve blootstelling
- Mensen met nierproblemen wordt aangeraden fosfaatadditieven zoveel mogelijk te vermijden
- Fosfaat uit additieven wordt sneller opgenomen dan fosfaat dat van nature in voedsel zit
Bijwerkingen
Bij normale inname via voeding zijn er geen specifieke bijwerkingen gerapporteerd voor dinatriumwaterstoffosfaat. Bij een hoge totale fosfaatinname (uit alle bronnen samen) kunnen op langere termijn effecten op de nierfunctie en het hart- en vaatstelsel optreden, vooral bij mensen die al nierproblemen hebben.
Er zijn geen studies gevonden die specifiek onderzoek doen naar dinatriumwaterstoffosfaat (E339b). Daardoor is er ook geen informatie beschikbaar over de financiering van onderzoek naar dit specifieke additief.
De bredere kennis over fosfaatadditieven is gebaseerd op de groepsbeoordeling door EFSA uit 2019, die zowel onafhankelijk als door de industrie gefinancierd onderzoek heeft meegewogen. Het is goed om te weten dat het ontbreken van specifiek onderzoek naar E339b betekent dat we volledig afhankelijk zijn van deze groepsbeoordeling.
Beoordeling medische literatuur
Er is geen specifiek onderzoek beschikbaar over dinatriumwaterstoffosfaat (E339b). Alle beschikbare informatie is gebaseerd op de groepsbeoordeling van fosfaatadditieven door EFSA uit 2019. Dat betekent dat we niet met zekerheid kunnen zeggen of dit specifieke fosfaatzout zich anders gedraagt dan de groep als geheel. De groeps-ADI is in 2019 aangescherpt, wat aangeeft dat er wetenschappelijke zorgen zijn over de totale fosfaatblootstelling. Als je bewust met je voeding omgaat, is het verstandig om te letten op het totale aantal fosfaatadditieven in je dagelijkse eetpatroon.
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 7 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
