E340 - Kaliumfosfaat
Er is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar om een betrouwbare veiligheidsscore te berekenen voor dit E-nummer.
Er is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar om dit E-nummer betrouwbaar te vergelijken met andere E-nummers.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Potassium phosphate, Kaliumdiwaterstoffosfaat, Dikaliummonowaterstoffosfaat, Trikaliumfosfaat, E340(i), E340(ii), E340(iii), Monopotassium phosphate, Dipotassium phosphate, Tripotassium phosphate
- Komt voor in
- Smeltkaas, Smeerkaas, Koffiemelkpoeder, Sportdranken, Cafeïnehoudende dranken, Worst, Condensmelk, Melkpoeder, Slagroom, Roomijs
- ADI
- De door EFSA vastgestelde ADI is 40 mg fosfor per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 2800 mg fosfor per dag uit alle fosfaatadditieven samen. Let op: deze ADI geldt voor de totale blootstelling aan fosfor uit additieven, niet alleen uit E340. JECFA hanteert een hogere waarde van 70 mg/kg, maar de EFSA-beoordeling is recenter en strenger.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs, veganisten, halal en kosher. Hoewel dierlijke botten grotendeels uit fosfaten bestaan, worden deze niet gebruikt voor de commerciële productie van kaliumfosfaat.
Fosfaten binden sterk aan calcium, waardoor hoge inname kan leiden tot een verminderde calciumopname en op termijn een calciumtekort. De beschikbare wetenschappelijke onderbouwing specifiek voor kaliumfosfaat is zeer beperkt: er is slechts één meegenomen studie, die bovendien niet over kaliumfosfaat zelf gaat maar over erythritol. De financieringsbron van die studie is onbekend.
Fosforzuur en fosfaten komen van nature voor in het lichaam en in veel groenten en fruit. EFSA heeft een ADI van 40 mg/kg lichaamsgewicht per dag vastgesteld. Geschikt voor alle diëten, inclusief veganistisch, halal en kosher.
E340, kaliumfosfaat, is het kaliumzout van fosforzuur. Het wordt synthetisch geproduceerd uit fosfaaterts en komt in drie varianten voor: kaliumdiwaterstoffosfaat (E340i), dikaliummonowaterstoffosfaat (E340ii) en trikaliumfosfaat (E340iii). Hoewel fosfaten van nature voorkomen in ons lichaam en in veel groenten en fruit, is de E340 die je in voedingsmiddelen tegenkomt dus een industrieel geproduceerde stof.
Je vindt kaliumfosfaat in een breed scala aan producten. Denk aan smeltkaas en smeerkaas, koffiemelkpoeder, sportdranken, cafeïnehoudende dranken, worst, condensmelk, melkpoeder, slagroom en roomijs. Het wordt gebruikt als zuurregelaar, stabilisator, anti-klontermiddel en om uitdroging van bijvoorbeeld vlees te voorkomen. Daarnaast levert het ook kalium, een mineraal dat je lichaam nodig heeft.
De belangrijkste zorg rond fosfaten in het algemeen is dat ze sterk binden aan calcium. Bij hoge inname kan dat de calciumopname verstoren en op termijn bijdragen aan een calciumtekort. Dat is vooral relevant als je veel bewerkte producten eet, omdat fosfaten in heel veel verwerkte voedingsmiddelen zitten en de totale blootstelling daardoor kan oplopen. EFSA heeft een ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld van 40 mg fosfor per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 2800 mg fosfor per dag uit alle bronnen samen. Dat klinkt als veel, maar als je bedenkt dat fosfaten in zeer veel producten worden toegevoegd, is het goed om daar bewust mee om te gaan.
Er zijn geen specifieke waarschuwingen voor kinderen of zwangeren, maar juist bij deze groepen is een goede calciumbalans extra belangrijk. Als je veel bewerkte voeding eet, is het verstandig om te letten op je totale fosfaatinname.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 1 relevante studie over kaliumfosfaat die is meegenomen in onze analyse. Daarvan was bij 1 studie de financieringsbron onbekend.
De enige meegenomen studie (Lina et al., 1996) is een langetermijn dierproef bij ratten, maar onderzocht eigenlijk erythritol en niet kaliumfosfaat zelf. De studie vond geen aanwijzingen voor kankerverwekkendheid. Wel werd bij hoge doses nephrocalcinose (kalkafzetting in de nieren) waargenomen bij vrouwelijke ratten. De uitkomst werd als overwegend veilig beoordeeld. Het is belangrijk om te benadrukken dat deze studie niet direct over kaliumfosfaat gaat, waardoor de wetenschappelijke onderbouwing specifiek voor E340 eigenlijk ontbreekt in onze analyse.
De bredere wetenschappelijke kennis over fosfaten in het algemeen is wel uitgebreider. EFSA heeft in 2019 een herbeoordeling uitgevoerd van fosfaten als voedingsadditieven en kwam toen tot een groeps-ADI van 40 mg fosfor per kilogram lichaamsgewicht per dag. Die ADI geldt voor alle fosfaatadditieven samen (E338 tot en met E341, E343 en anderen). EFSA gaf daarbij aan dat de blootstelling aan fosfaten uit voedingsadditieven bij sommige bevolkingsgroepen de ADI kan overschrijden, wat reden is tot voorzichtigheid.
Wat opvalt is dat er nauwelijks onafhankelijk onderzoek beschikbaar is dat specifiek naar kaliumfosfaat kijkt. De financieringsbron van de enige meegenomen studie is onbekend, wat het lastig maakt om de onafhankelijkheid te beoordelen. De veiligheidsbeoordeling van E340 steunt daarmee vooral op de groepsbeoordeling van fosfaten door EFSA en JECFA, niet op directe studies naar dit specifieke additief.
Bredere context
Kaliumfosfaat (E340) is goedgekeurd in de EU en mag in veel levensmiddelen worden gebruikt. Het valt onder de groepsbeoordeling van fosfaatadditieven door EFSA, die in 2019 een ADI van 40 mg fosfor per kilogram lichaamsgewicht per dag heeft vastgesteld. Deze ADI geldt voor de totale inname van fosfor uit alle fosfaatadditieven samen. EFSA merkte op dat bij bepaalde groepen, waaronder kinderen en adolescenten met een hoge consumptie van bewerkte voeding, de blootstelling aan fosfaten de ADI kan benaderen of overschrijden.
Het additief is niet verboden in andere landen en wordt wereldwijd breed ingezet. JECFA (het gezamenlijke comité van de WHO en FAO) hanteert een iets hogere maximale inname van 70 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Het verschil met de EFSA-waarde van 40 mg/kg komt doordat EFSA een recentere en strengere beoordeling heeft uitgevoerd. Voor de zekerheid is het verstandig om de lagere EFSA-waarde aan te houden.
Bijwerkingen
Kaliumfosfaat zelf heeft geen directe bijwerkingen bij normale inname. Het belangrijkste risico is indirect: fosfaten binden sterk aan calcium, waardoor een hoge fosfaatinname de calciumopname kan verstoren. Bij langdurig hoge inname kan dit bijdragen aan een calciumtekort, wat nadelig is voor de botgezondheid.
Financiering van het onderzoek
Van de 1 meegenomen studie is de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies met duidelijk onafhankelijke of duidelijk industriële financiering beschikbaar. Dat maakt het lastig om uitspraken te doen over mogelijke belangenverstrengeling in het onderzoek naar kaliumfosfaat.
Het ontbreken van transparantie over financiering is op zichzelf een aandachtspunt. Bij een additief dat in zoveel producten wordt gebruikt, zou je meer en beter gefinancierd onafhankelijk onderzoek verwachten. De veiligheidsbeoordeling leunt daardoor grotendeels op de bredere groepsbeoordeling van fosfaten door EFSA, die wel op een uitgebreider dossier is gebaseerd.
Beoordeling medische literatuur
De wetenschappelijke onderbouwing specifiek voor kaliumfosfaat (E340) is opvallend mager. De enige studie in onze analyse gaat eigenlijk over erythritol, niet over kaliumfosfaat zelf. Dat betekent dat de veiligheidsbeoordeling van E340 vrijwel volledig steunt op de bredere groepsbeoordeling van fosfaten door EFSA.
Die groepsbeoordeling is wel degelijk uitgebreid en heeft geleid tot een ADI van 40 mg/kg. Maar het gebrek aan specifiek onderzoek naar kaliumfosfaat, gecombineerd met het feit dat fosfaten in heel veel bewerkte producten zitten, maakt het verstandig om bewust met je totale fosfaatinname om te gaan. Vooral als je veel bewerkte voeding eet, kan de cumulatieve blootstelling oplopen.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Lina et al. (1996)
Geen carcinogeniteit; nephrocalcinose bij hoge doses in vrouwelijke ratten
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 0% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
