E340c - Trikaliumfosfaat
Er is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar om een betrouwbare veiligheidsscore te berekenen voor dit E-nummer.
Er is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar om dit E-nummer betrouwbaar te vergelijken met andere E-nummers.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Tripotassium phosphate, Trikaliumfosfaat, Kaliumfosfaat tribasisch, K3PO4, Potassium phosphate tribasic
- Komt voor in
- Melkpoeder, Koffiecreamer, Geraspte kaas, Instantsoepen, Sportdranken, Voedingssupplementen, Poedervormige dranken, Slagroom uit spuitbus
- ADI
- De groeps-ADI voor fosfaten is door EFSA vastgesteld op 40 mg fosfaat per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat een maximum van 2800 mg fosfaat per dag uit alle fosfaatadditieven samen. Omdat fosfaten in veel bewerkte producten zitten, kan deze grens bij een dieet met veel bewerkt voedsel sneller bereikt worden dan je zou verwachten. EFSA heeft aangegeven dat sommige bevolkingsgroepen, waaronder kinderen, de ADI kunnen overschrijden.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Trikaliumfosfaat is synthetisch en bevat geen dierlijke bestanddelen. Het is geschikt voor vegetarische, veganistische, halal en kosher diëten.
In een groot Frans cohortonderzoek werd trikaliumfosfaat geassocieerd met een 15% verhoogd risico op diabetes type 2. De bewijsbasis is nog beperkt: er is slechts één studie beschikbaar. Fosfaatadditieven worden in verband gebracht met een hoge cumulatieve fosfaatbelasting, wat bij kwetsbare groepen (zoals mensen met nierproblemen) extra risico's kan opleveren.
Trikaliumfosfaat is goedgekeurd door de EU en wordt door EFSA als veilig beschouwd binnen de vastgestelde groeps-ADI voor fosfaten. Het beschikbare onderzoek is onafhankelijk gefinancierd, wat de betrouwbaarheid ten goede komt.
E340c, oftewel trikaliumfosfaat, is een synthetisch geproduceerd kaliumfosfaat. Het wordt vooral gebruikt als antiklontermiddel in poedervormige producten. Denk aan melkpoeder, koffiecreamer, geraspte kaas en instantsoepen. Je vindt het ook in sommige sportdranken en voedingssupplementen, waar het als zuurteregelaar of stabilisator dient.
Trikaliumfosfaat wordt industrieel gemaakt door fosforzuur te laten reageren met kaliumhydroxide. Het is dus geen stof die je in deze vorm in de natuur tegenkomt. Fosfaten als groep komen wel van nature voor in veel voedingsmiddelen, maar de toegevoegde vormen in bewerkte producten zorgen voor een extra fosfaatbelasting bovenop wat je al via je normale voeding binnenkrijgt.
De veiligheid van fosfaatadditieven wordt regelmatig besproken. EFSA heeft voor de groep fosfaten (waaronder E340c) een groeps-ADI vastgesteld van 40 mg fosfaat per kilogram lichaamsgewicht per dag. Dat klinkt als een ruime marge, maar omdat fosfaten in heel veel bewerkte producten zitten, is het niet ondenkbaar dat je bij een dieet met veel bewerkt voedsel in de buurt komt van die grens. Mensen met nierproblemen moeten extra opletten, omdat hun lichaam fosfaat minder goed kan afvoeren. Voor kinderen en zwangeren zijn er geen specifieke waarschuwingen, maar ook voor hen geldt: hoe minder bewerkt voedsel, hoe lager de fosfaatinname.
Recent onafhankelijk onderzoek legt bovendien een verband tussen trikaliumfosfaat en een verhoogd risico op diabetes type 2. Dat is op dit moment slechts één studie, dus het is te vroeg voor harde conclusies. Maar het is wel een signaal dat serieus genomen wordt in de wetenschappelijke wereld.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 1 relevante studie over trikaliumfosfaat die is meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één onafhankelijk gefinancierd.
Het beschikbare onderzoek komt uit een groot Frans cohortonderzoek (NutriNet-Santé), gepubliceerd in 2024 in The Lancet Diabetes & Endocrinology. In deze studie werd de inname van verschillende emulgatoren en voedingsadditieven gevolgd bij een grote groep deelnemers over langere tijd. De onderzoekers vonden dat een hogere inname van trikaliumfosfaat geassocieerd was met een 15% verhoogd risico op het ontwikkelen van diabetes type 2. Dit is een observationeel verband, wat betekent dat het nog niet bewezen is dat trikaliumfosfaat dit risico direct veroorzaakt. Er kunnen andere factoren meespelen.
Het is belangrijk om te benoemen dat dit de enige studie is die we konden vinden over trikaliumfosfaat specifiek. Dat maakt de bewijskracht beperkt. Eén studie, hoe groot en goed opgezet ook, is niet genoeg om definitieve uitspraken te doen. Wel past het resultaat in een breder beeld: er is toenemende wetenschappelijke aandacht voor de mogelijke gezondheidseffecten van fosfaatadditieven in bewerkte voeding, met name in relatie tot hart- en vaatziekten, nierfunctie en stofwisselingsproblemen.
EFSA heeft in 2019 de groeps-ADI voor fosfaten opnieuw beoordeeld en vastgesteld op 40 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Daarbij merkte EFSA op dat de blootstelling aan fosfaten via bewerkte voeding bij sommige bevolkingsgroepen de ADI kan overschrijden. Dat is een punt van aandacht, zeker omdat fosfaatadditieven in tegenstelling tot natuurlijk aanwezig fosfaat in voedsel bijna volledig door het lichaam worden opgenomen.
De financiering van het beschikbare onderzoek is volledig onafhankelijk. De studie werd gefinancierd door onder andere de Franse overheid, de Europese Onderzoeksraad en de Wereldgezondheidsorganisatie. Dat is positief voor de betrouwbaarheid van de resultaten, al blijft het feit staan dat meer onderzoek nodig is om de bevindingen te bevestigen.
Bredere context
Trikaliumfosfaat (E340c) is goedgekeurd in de Europese Unie en wordt ook in de meeste andere landen als voedselveilig beschouwd. Het valt onder de groep fosfaatadditieven (E338-E343 en E450-E452), waarvoor EFSA in 2019 een gezamenlijke ADI heeft vastgesteld van 40 mg fosfaat per kilogram lichaamsgewicht per dag.
EFSA gaf bij die herbeoordeling aan dat de totale blootstelling aan fosfaten uit voedingsadditieven bij bepaalde groepen, waaronder kinderen en adolescenten, de ADI kan overschrijden. Dat komt doordat fosfaten in heel veel bewerkte producten worden toegevoegd. Het is niet specifiek E340c dat zorgen baart, maar de optelsom van alle fosfaatadditieven samen. Voor mensen met verminderde nierfunctie is extra voorzichtigheid geboden, omdat een hoge fosfaatinname de nieren extra belast.
- Goedgekeurd in de EU, VS, Canada en de meeste andere landen.
- EFSA groeps-ADI: 40 mg fosfaat/kg lichaamsgewicht/dag (2019).
- EFSA waarschuwt dat de ADI bij sommige groepen overschreden kan worden door cumulatieve blootstelling aan fosfaatadditieven.
- Niet specifiek verboden in babyvoeding, maar fosfaatadditieven worden in het algemeen niet aanbevolen voor jonge kinderen.
Bijwerkingen
Bij normale inname via voeding zijn er geen directe bijwerkingen bekend van trikaliumfosfaat. Bij een hoge totale fosfaatinname (door veel bewerkte voeding) kunnen op langere termijn problemen ontstaan met de calciumbalans en de nierfunctie, vooral bij mensen die al nierproblemen hebben. Eén groot cohortonderzoek vond een verband met een verhoogd risico op diabetes type 2, maar dit moet nog door verder onderzoek bevestigd worden.
Financiering van het onderzoek
Van de enige beschikbare studie over trikaliumfosfaat is de financiering volledig onafhankelijk. Het onderzoek werd bekostigd door publieke en non-profit bronnen, waaronder de Franse overheid, de Europese Onderzoeksraad (ERC), de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Fondation Bettencourt Schueller. Er is geen betrokkenheid van de voedingsindustrie bij dit onderzoek.
Dat is een positief punt: het resultaat is niet beïnvloed door commerciële belangen. Tegelijkertijd is het slechts één studie, waardoor we voorzichtig moeten zijn met het trekken van conclusies. Meer onafhankelijk onderzoek zou welkom zijn om het gevonden verband tussen trikaliumfosfaat en diabetes type 2 te bevestigen of te nuanceren.
Beoordeling medische literatuur
Het onderzoek naar trikaliumfosfaat is zeer beperkt: er is slechts één studie beschikbaar. Die studie is weliswaar groot, onafhankelijk gefinancierd en gepubliceerd in een gerenommeerd tijdschrift, maar het betreft observationeel onderzoek. Dat betekent dat er een verband is gevonden, maar geen oorzakelijk bewijs. Het is mogelijk dat mensen die veel trikaliumfosfaat binnenkrijgen ook meer bewerkt voedsel eten, wat op zichzelf al een risicofactor is voor diabetes type 2.
Daarnaast is het goed om te weten dat het gevonden risico van 15% een relatief bescheiden verhoging is. Zonder bevestiging door andere studies en ander type onderzoek (zoals experimentele studies) is het te vroeg om hier sterke conclusies aan te verbinden. Wat wel duidelijk is: de totale fosfaatbelasting uit bewerkte voeding verdient aandacht, en het beperken van ultrabewerkte producten is sowieso een verstandige keuze.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Salame et al. (2024)
Trikaliumfosfaat geassocieerd met 15% verhoogd risico op diabetes type 2
|
Cohort | Schadelijk | 0% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door French Government Ministry of Social Affairs Health and Womens Rights, INCa, Université de Paris, European Research Council, World Health Organization, Fondation Bettencourt Schueller
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
