E342 - Ammoniumfosfaat
Dit additief is niet meer toegelaten of wordt niet meer als voedseladditief beschouwd conform EU-verordening 1333/2008.
Dit additief is niet meer toegelaten of wordt niet meer als voedseladditief beschouwd conform EU-verordening 1333/2008. Een vergelijking met andere E-nummers is daarom niet van toepassing.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Ammonium phosphate, Ammoniumdiwaterstoffosfaat, Monoammoniumfosfaat, Diammoniumfosfaat, Ammonium dihydrogen phosphate, Ammonium hydrogen phosphate
- Komt voor in
- Bakkerijproducten, Brood, Gistpreparaten, Bewerkte voedingsmiddelen
- ADI
- EFSA heeft in 2019 de groeps-ADI voor fosfaten vastgesteld op 40 mg/kg lichaamsgewicht per dag, uitgedrukt als fosfor. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat een maximum van 2800 mg fosfor per dag uit alle fosfaatbronnen samen. Dit geldt voor alle fosfaatadditieven als groep, niet specifiek voor E342. Omdat fosfaten in veel bewerkte producten voorkomen, kan deze grens bij een dieet met veel ultrabewerkte voeding sneller bereikt worden dan je zou verwachten.
- EU-status
- Niet meer toegelaten of wordt niet meer als additief beschouwd
- Dieetinfo
- Ammoniumfosfaat is synthetisch en bevat geen dierlijke bestanddelen. In principe geschikt voor vegetarische, veganistische, halal en kosher diëten. Let op: de stof is in de EU niet meer toegelaten als voedingsadditief.
In de EU niet meer toegelaten als voedingsadditief (conform EU-verordening 1333/2008). Er is nauwelijks direct onderzoek naar de veiligheid van ammoniumfosfaat zelf. Fosfaatadditieven als groep staan onder toenemende aandacht vanwege mogelijke effecten op nierfunctie en hart- en vaatziekten, vooral bij mensen met chronische nierproblemen. Cumulatieve fosfaatblootstelling via bewerkte voedingsmiddelen kan bij kinderen relatief snel oplopen.
De beschikbare studies zijn overwegend onafhankelijk gefinancierd (EFSA en WHO). Een verwante stof (ferroammoniumfosfaat) werd door EFSA als veilig beoordeeld bij normale consumptie, mits bovengrenzen voor ijzer en fosfaat niet worden overschreden.
Ammoniumfosfaat (E342) is een synthetisch geproduceerd fosfaatzout dat werd gebruikt als rijsmiddel, zuurregelaar en gistvoedsel. Je kon het tegenkomen in bakkerijproducten zoals brood en gebak, in gistpreparaten en soms in andere bewerkte voedingsmiddelen. Het wordt industrieel gemaakt door ammoniak te laten reageren met fosforzuur. Belangrijk om te weten: in de EU is E342 niet meer toegelaten als voedingsadditief conform EU-verordening 1333/2008. Je zou het dus niet meer op ingrediëntenlijsten van Europese producten moeten aantreffen.
Over de veiligheid van ammoniumfosfaat zelf is verrassend weinig direct onderzoek gedaan. De beschikbare studies gaan vooral over verwante stoffen, zoals ferroammoniumfosfaat als ijzerbron. Dat maakt het lastig om harde uitspraken te doen over E342 specifiek. Wat we wel weten is dat fosfaatadditieven als groep steeds meer aandacht krijgen van wetenschappers en toezichthouders. EFSA heeft in 2019 de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) voor fosfaten als groep verlaagd naar 40 mg/kg lichaamsgewicht per dag (uitgedrukt als fosfor), wat aangeeft dat er hernieuwde bezorgdheid is over de totale fosfaatblootstelling.
Fosfaten komen in veel bewerkte producten tegelijk voor: denk aan vleeswaren, frisdranken, smeltkaas en bakproducten. Daardoor kan de dagelijkse fosfaatinname flink oplopen, ook als je niet bewust fosfaathoudende producten kiest. Dit is vooral een punt van aandacht voor mensen met verminderde nierfunctie, omdat hun lichaam fosfaat minder goed kan verwerken. Ook bij kinderen is voorzichtigheid op zijn plaats. Zij hebben een lager lichaamsgewicht en bereiken daardoor sneller de veilige bovengrens voor fosfaat. Bij een dieet met veel bewerkte producten kan de fosfaatinname bij kinderen relatief hoog uitvallen.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 3 relevante studies over ammoniumfosfaat die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De meest relevante studie is een EFSA-beoordeling uit 2010 over ferroammoniumfosfaat (FAP) als ijzerbron in voedingsmiddelen. EFSA concludeerde dat FAP veilig is bij normale consumptie, op voorwaarde dat de bovengrenzen voor ijzer en fosfaat niet worden overschreden. Het is belangrijk om te beseffen dat deze studie niet direct over ammoniumfosfaat (E342) als voedingsadditief gaat, maar over een verwante stof met een ander toepassingsgebied. De conclusies zijn dus niet één-op-één over te nemen voor E342.
Een tweede studie, een klinische trial uit 2013, onderzocht de ijzerabsorptie uit ferroammoniumfosfaat. Deze studie mat geen veiligheidsparameters van ammoniumfosfaat zelf en levert daardoor geen bruikbare gegevens op over de veiligheid van E342. Het derde rapport, een evaluatie van het Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives (JECFA) uit 2010, bevatte geen specifieke resultaten of conclusies over de veiligheid van E342.
Samengevat is het directe wetenschappelijke bewijs over ammoniumfosfaat als voedingsadditief zeer beperkt. De beschikbare studies gaan over verwante stoffen of leveren onvoldoende data. Dat betekent niet automatisch dat de stof onveilig is, maar het geeft wel aan dat er simpelweg te weinig onderzoek is om met zekerheid iets te zeggen. Wat we wel weten uit bredere fosfaatonderzoeken is dat hoge fosfaatinname geassocieerd wordt met mogelijke effecten op nierfunctie en cardiovasculaire gezondheid, vooral bij mensen met chronische nierziekte. EFSA heeft hier in 2019 op gereageerd door de ADI voor fosfaten als groep te verlagen.
Het feit dat E342 in de EU niet meer is toegelaten als voedingsadditief past bij het voorzorgsprincipe: bij onvoldoende bewijs voor veiligheid wordt een stof niet toegelaten. Voor consumenten in Europa is dit in de praktijk geruststellend, omdat je de stof niet in Europese producten zou moeten tegenkomen.
Bredere context
Ammoniumfosfaat (E342) is in de EU niet meer toegelaten als voedingsadditief conform EU-verordening 1333/2008. Dit betekent dat het niet gebruikt mag worden in levensmiddelen die in de EU worden verkocht. In sommige landen buiten de EU kan de stof nog wel zijn toegestaan.
Fosfaatadditieven als groep staan onder toenemende wetenschappelijke en regulatoire aandacht. EFSA heeft in 2019 de groeps-ADI voor fosfaten verlaagd naar 40 mg/kg lichaamsgewicht per dag (uitgedrukt als fosfor). Deze verlaging weerspiegelt groeiende bezorgdheid over de cumulatieve fosfaatblootstelling via bewerkte voedingsmiddelen. Mensen met verminderde nierfunctie worden als kwetsbare groep beschouwd.
Aandachtspunt voor kinderen
Kinderen hebben een lager lichaamsgewicht en bereiken daardoor sneller de veilige bovengrens voor fosfaat. Bij een dieet met veel bewerkte producten kan de fosfaatinname bij kinderen relatief hoog oplopen. Ouders wordt aangeraden de inname van fosfaathoudende additieven te beperken en te kiezen voor onbewerkte voedingsmiddelen waar mogelijk.
Bijwerkingen
Er zijn geen directe bijwerkingen van ammoniumfosfaat specifiek beschreven in de beschikbare studies. Wel is bekend dat hoge fosfaatinname via voeding in het algemeen geassocieerd wordt met mogelijke effecten op de nierfunctie en het cardiovasculaire systeem, vooral bij mensen met chronische nierziekte. Bij gezonde personen en normale consumptieniveaus zijn geen bijwerkingen gerapporteerd.
Financiering van het onderzoek
Van de 3 meegenomen studies zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd: één door EFSA en één door de WHO (via JECFA). Bij 1 studie was de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die door de voedingsindustrie zijn gefinancierd. Dit is op zich positief voor de betrouwbaarheid van de beschikbare data.
Tegelijkertijd is het totale aantal studies zo klein (3 stuks) dat de bewijskracht sowieso beperkt is. Bovendien gaan de studies niet direct over ammoniumfosfaat als voedingsadditief, maar over verwante stoffen of leveren ze onvoldoende data. De onafhankelijke financiering is dus een pluspunt, maar het gebrek aan direct relevant onderzoek blijft het grootste probleem bij het beoordelen van deze stof.
Beoordeling medische literatuur
Het is belangrijk om te weten dat het directe bewijs over ammoniumfosfaat (E342) als voedingsadditief zeer beperkt is. De meest relevante studie gaat over ferroammoniumfosfaat als ijzerbron, wat niet hetzelfde is als E342. De conclusie dat de stof "overwegend veilig" is, geldt strikt genomen voor die verwante stof in een specifieke toepassing.
Daarnaast bevat één van de drie meegenomen studies geen bruikbare conclusies over E342, wat betekent dat het werkelijke bewijs nog dunner is dan het studieaantal suggereert. Het ontbreken van een IARC-classificatie zegt niets over de veiligheid. Het wijst eerder op het feit dat de stof onvoldoende onderzocht is. Het feit dat E342 in de EU niet meer is toegelaten als voedingsadditief is in de praktijk het meest relevante gegeven voor consumenten.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
2010
FAP veilig bij normale consumptie mits ijzer-bovengrenzen niet overschreden
|
EFSA/WHO-evaluatie | Overwegend veilig | 65% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
World, H. O., Food, A. A. O. O. T. U. N. (2010)
Tekst bevat geen resultaten of conclusies over veiligheid E342
|
EFSA/WHO-evaluatie | — | 26% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door who
|
|
Walczyk et al. (2013)
Studie meet ijzerabsorptie, niet veiligheid van ammoniumfosfaat zelf
|
RCT | — | 0% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
