E363 - Barnsteenzuur
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 67% en slechter dan 33% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Succinic acid, Succinaat, Bernsteinsäure, Butanedioic acid
- Komt voor in
- Snoepgoed, Bakkerijproducten, Dranken, Bewerkte voedingsmiddelen
- ADI
- Er is geen ADI-limiet vastgesteld voor barnsteenzuur. Dit betekent dat de stof op basis van de beschikbare gegevens bij normaal gebruik via voeding als veilig wordt beschouwd en er geen maximale dagelijkse inname is bepaald.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs, veganisten en voor gebruik binnen halal en kosher diëten.
Alle beschikbare studies zijn dierproeven of reviews, er zijn geen humane studies. Bij hoge doses (vanaf 1000 mg/kg/dag) is in dierstudies nierschade waargenomen. Acute toxiciteit bij muizen leidde tot convulsies en orgaanschade. Eén van de vijf meegenomen studies gaat over een ander additief (Vitamin E TPGS) en is niet direct relevant voor barnsteenzuur.
Barnsteenzuur is een stof die van nature in het lichaam en in veel groenten en fruit voorkomt. Er is geen ADI-limiet vastgesteld, wat betekent dat het bij normaal gebruik als veilig wordt beschouwd. Geschikt voor alle diëten, inclusief veganistisch, vegetarisch, halal en kosher.
Barnsteenzuur (E363) is een voedingszuur dat van nature voorkomt in vrijwel alle soorten groenten en fruit, maar ook in vlees en gefermenteerde producten. De naam verwijst naar barnsteen, het fossiele hars waaruit de stof oorspronkelijk werd gewonnen. Tegenwoordig wordt het voor commercieel gebruik meestal gemaakt uit azijnzuur (E260). Het wordt ingezet als zuurteregelaar en smaakversterker in onder andere snoepgoed, bakkerijproducten en dranken.
Barnsteenzuur is een normale stof in je lichaam. Iedere cel maakt er gebruik van. Dat klinkt geruststellend, en dat is het in veel opzichten ook. Er is geen ADI-limiet vastgesteld, wat betekent dat de stof bij normaal gebruik via voeding als veilig wordt beschouwd. Toch is het goed om te weten dat het beschikbare onderzoek beperkt is: er zijn geen humane studies gedaan, en alle bevindingen komen uit dierproeven of reviews.
Bij zeer hoge doses zijn in dierstudies wel degelijk problemen waargenomen, zoals nierschade en bij acute blootstelling zelfs convulsies en orgaanschade bij muizen. Dit zijn doses die je via normale voeding niet snel bereikt, maar het laat zien dat de stof bij overmatig gebruik niet zonder risico is. Voor kwetsbare groepen, zoals mensen met nierproblemen, is er geen specifiek onderzoek gedaan. Dat is een hiaat waar je je bewust van mag zijn.
Als je let op wat je eet, is barnsteenzuur een van de minder zorgwekkende E-nummers. Het komt van nature in veel voedingsmiddelen voor en je lichaam kan het goed verwerken. Maar het feit dat er zo weinig onderzoek bij mensen is gedaan, maakt dat je de veiligheidsclaims met een kleine korrel zout mag nemen.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 5 relevante studies over barnsteenzuur die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd en bij 2 studies was de financieringsbron onbekend.
Een belangrijke kanttekening vooraf: één van de vijf meegenomen studies (EFSA, 2025) gaat niet over barnsteenzuur zelf, maar over Vitamin E TPGS, een geheel ander voedingsadditief. Deze studie is per ongeluk in de analyse terechtgekomen en is niet relevant voor de veiligheidsbeoordeling van E363. Dat betekent dat er in werkelijkheid slechts vier studies overblijven die daadwerkelijk over barnsteenzuur gaan.
Van die vier studies zijn er drie dierproeven en één uitgebreide review. De review (Hartwig, 2017, gepubliceerd als MAK-documentatie) concludeert dat barnsteenzuur niet genotoxisch en niet kankerverwekkend is. Wel werd nierschade waargenomen bij ratten vanaf een dosis van 1000 mg/kg lichaamsgewicht per dag, en verminderde gewichtstoename vanaf 1900 mg/kg/dag. Dit zijn doses die ver boven normale voedingsinname liggen, maar het geeft aan dat er een bovengrens is. Een andere dierstudie (Chubynina en He, 2021) onderzocht de acute toxiciteit en vond convulsies, orgaanhyperemie en sterfte bij muizen bij hoge eenmalige doses. De cumulatieve toxiciteit bij lagere doses bleek daarentegen laag.
Twee andere dierstudies laten juist positieve effecten zien. Lieshchova et al. (2020) vonden dat barnsteenzuur de lever- en nierfunctie verbeterde bij muizen die een vetrijk dieet kregen. Song et al. (2024) toonden aan dat barnsteenzuur leverontsteking en darmbeschadiging verminderde in een muismodel. Deze bevindingen zijn interessant, maar het zijn dierproeven en de resultaten zijn niet zonder meer vertaalbaar naar mensen.
Het ontbreken van humane studies is het grootste hiaat in het beschikbare bewijs. Hoewel barnsteenzuur een lichaamseigen stof is en bij normale voedingsinname waarschijnlijk geen problemen oplevert, is er simpelweg geen direct bewijs bij mensen dat dit bevestigt. De wetenschappelijke basis voor de veiligheid van E363 als voedingsadditief rust volledig op dieronderzoek en de aanname dat een lichaamseigen stof bij lage doses geen kwaad kan.
Bredere context
Barnsteenzuur (E363) is in de EU goedgekeurd als voedingsadditief en mag worden gebruikt in alle eet- en drinkwaren volgens het quantum satis-principe. Dat betekent dat er geen maximale hoeveelheid is vastgelegd, maar dat het alleen in de hoeveelheid mag worden toegevoegd die nodig is voor het beoogde effect. Er is geen ADI-limiet vastgesteld, wat in de praktijk betekent dat de stof bij normaal gebruik als onschadelijk wordt beschouwd.
Het is goed om te weten dat er geen specifieke waarschuwingen zijn voor kinderen, zwangeren of andere kwetsbare groepen. Dat klinkt positief, maar het komt deels doordat er simpelweg geen onderzoek bij deze groepen is gedaan. Voor mensen met nierproblemen is voorzichtigheid mogelijk verstandig, gezien de nierschade die in dierstudies bij hoge doses werd waargenomen. Barnsteenzuur is niet bekend als verboden additief in andere landen.
Bijwerkingen
Bij normale voedingsinname zijn geen bijwerkingen bekend. Barnsteenzuur wordt in het lichaam op natuurlijke wijze omgezet. In dierstudies zijn bij zeer hoge doses (vanaf 1000 mg/kg/dag) nierschade en urinaire afwijkingen waargenomen. Bij acute blootstelling aan hoge doses traden bij muizen convulsies en orgaanschade op.
Financiering van het onderzoek
Van de vijf meegenomen studies zijn er drie onafhankelijk gefinancierd: twee door universiteiten en onderzoeksfondsen (Oekraïne en China) en één door EFSA. Bij twee studies was de financieringsbron onbekend. Er zijn geen door de industrie gefinancierde studies gevonden. Dit is op zich positief, omdat het risico op belangenverstrengeling laag lijkt.
Wel is het totale aantal studies zeer beperkt (vijf, waarvan er één niet eens over barnsteenzuur gaat). Het ontbreken van industriefinanciering kan er ook op wijzen dat er weinig commercieel belang is bij uitgebreid onderzoek naar dit specifieke additief. De beperkte hoeveelheid bewijs maakt het lastig om sterke conclusies te trekken, ongeacht wie het onderzoek heeft betaald.
Beoordeling medische literatuur
Bij het beoordelen van de veiligheid van barnsteenzuur (E363) zijn er een paar dingen die je moet weten. Ten eerste: één van de vijf meegenomen studies gaat over een compleet ander additief (Vitamin E TPGS) en is niet relevant voor barnsteenzuur. Dit vertekent het totaalbeeld iets positiever dan gerechtvaardigd is.
Ten tweede: alle beschikbare studies zijn dierproeven of reviews. Er is geen enkel onderzoek bij mensen gedaan. Dat maakt het lastig om met zekerheid te zeggen hoe veilig barnsteenzuur als additief is voor mensen, ook al is het een stof die van nature in je lichaam voorkomt. Tot slot worden kwetsbare groepen zoals mensen met nierproblemen nergens specifiek besproken, terwijl nierschade bij hogere doses wel in dierstudies is aangetoond.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Song et al. (2024)
Barnsteenzuur vermindert leverontsteking en darmbeschadiging in muismodel
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 48% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door National Natural Science Foundation of China
|
|
Lieshchova et al. (2020)
Barnsteenzuur verbetert lever- en nierfunctie bij vetrijk dieet in muizen
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 44% |
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij Oles Honchar Dnipro National University (Ukraine)
|
|
Chubynina, N. V., He, F. (2021)
Acute toxiciteit: convulsies en orgaanschade bij muizen; lage cumulatieve toxiciteit
|
Dierstudie | Gemengd | 41% | Onbekend |
|
EFSA Panel on Food Additives and Flavourings (FAF) et al. (2025)
EFSA: Vitamin E TPGS als voedingsadditief veilig bij voorgesteld gebruik
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 37% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
Hartwig, A. (2017)
Niet genotoxisch/kankerverwekkend; nierschade alleen bij zeer hoge doses
|
Review | Overwegend veilig | 34% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
