E375 - Nicotinezuur

Niet toegelaten Natuurlijk

Ook bekend als: Niacine, Vitamine B3, Nicotinic acid, Pyridine-3-carboxylzuur
Komt voor in: Brood, Graanproducten, Dieetvoeding, Ontbijtgranen (als verrijkingsmiddel), Energiedranken (als verrijkingsmiddel)
ADI: Er is geen formele ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld voor nicotinezuur als voedingsadditief. EFSA hanteert wel een Tolerable Upper Intake Level (UL) van 10 mg per dag voor nicotinezuur als supplement. Dit is de maximale hoeveelheid die je dagelijks kunt innemen zonder gezondheidsrisico's. Deze grens is opvallend laag en wijst op een smal veiligheidsprofiel. Bij gewone voeding wordt deze grens normaal gesproken niet overschreden, maar bij combinatie van verrijkte producten en supplementen kan dat wel gebeuren.
EU-status: Niet meer toegelaten of wordt niet meer als additief beschouwd
Dieetinfo: Nicotinezuur kan gebruikt worden door alle religies, vegetariërs en veganisten. Het is geschikt voor halal, kosher, vegetarische en veganistische diëten.

Aandachtspunten

E375 is in de EU niet meer toegelaten als voedingsadditief en van de lijst geschrapt. Flushing (roodheid, branderigheid en jeuk van de huid) kan al optreden bij doses rond 50-100 mg. EFSA hanteert een lage bovengrens (UL) van 10 mg/dag voor nicotinezuur als supplement, wat wijst op een smal veiligheidsprofiel. Personen met leveraandoeningen, diabetes of jicht lopen extra risico bij hogere innames.

Positieve bevindingen

Nicotinezuur is vitamine B3 en komt van nature voor in veel voedingsmiddelen zoals vlees, vis, granen en peulvruchten. Bij normale voedingsinname zijn er geen veiligheidsproblemen vastgesteld. Het merendeel van het beschikbare onderzoek is onafhankelijk gefinancierd. Geschikt voor alle diëten, inclusief veganistisch, vegetarisch, halal en kosher.

Nicotinezuur, ook bekend als niacine of vitamine B3, is een stof die van nature voorkomt in voedingsmiddelen als vlees, vis, granen en peulvruchten. Het werd vroeger als E375 gebruikt in voedingsmiddelen, vooral als antioxidant en kleurstabilisator in producten zoals brood, graanproducten en dieetvoeding. Commercieel wordt nicotinezuur meestal synthetisch geproduceerd. Hoewel het een natuurlijke oorsprong heeft, is E375 in de EU niet meer toegelaten als voedingsadditief. Het is van de officiële lijst geschrapt conform EU-verordening 1333/2008. Dat is een belangrijk signaal: de Europese wetgever ziet geen reden meer om het als additief toe te staan. Als supplement of verrijkingsmiddel wordt nicotinezuur wel nog gebruikt, bijvoorbeeld in ontbijtgranen en energiedranken.

Nicotinezuur is op zich een stof die je lichaam nodig heeft. Het is een van de B-vitamines en speelt een rol in je dagelijkse voeding. Maar als je het in hogere doses inneemt, bijvoorbeeld via supplementen of verrijkte producten, kan het bijwerkingen veroorzaken. De bekendste is flushing: roodheid, branderigheid en jeuk in het gezicht en op de armen. Dit kan al optreden bij doses rond 50-100 mg. EFSA heeft daarom een lage bovengrens (UL) van 10 mg per dag vastgesteld voor nicotinezuur als supplement. Dat is opvallend laag en wijst op een smal veiligheidsprofiel.

Voor de meeste mensen is er bij gewone voeding geen reden tot zorg. De hoeveelheid nicotinezuur die je via een normaal eetpatroon binnenkrijgt, valt ruim binnen veilige grenzen. Het risico op overconsumptie neemt toe als je verrijkte producten combineert met supplementen. Kwetsbare groepen, zoals personen met leveraandoeningen, diabetes of jicht, moeten extra voorzichtig zijn bij hogere innames. Voor kinderen geldt dat zij door hun lagere lichaamsgewicht sneller de drempel voor flushing en andere bijwerkingen bereiken. Er is geen specifiek onderzoek bij kinderen beschikbaar, maar de lage bovengrens maakt voorzichtigheid extra belangrijk.

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 16 relevante studies over nicotinezuur als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 12 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één industrie-gefinancierd, zijn er 6 onafhankelijk gefinancierd en bij 5 studies was de financieringsbron onbekend.

Het beschikbare onderzoek laat een vrij consistent beeld zien. Bij normale voedingsdoses wordt nicotinezuur als veilig beschouwd. Meerdere EFSA-beoordelingen uit 2012 en 2023 concluderen dat nicotinezuur in diervoeding geen veiligheidsrisico vormt voor consumenten. Het is daarbij belangrijk om te beseffen dat deze EFSA-opinies gaan over indirecte blootstelling via vlees en melk, niet over directe inname als voedingsadditief. Dat is een wezenlijk verschil: de hoeveelheid die via dierlijke producten bij de mens terechtkomt, is veel lager dan wat je zou binnenkrijgen via een additief in voedsel.

Een Noorse overheidsstudie uit 2018 onderzocht de inname van nicotinezuur in relatie tot de bovengrens voor veilige inname (UL). Helaas zijn de volledige resultaten van deze studie niet beschikbaar in onze data. Wel is duidelijk dat EFSA een UL van 10 mg per dag hanteert voor nicotinezuur als supplement, wat zeer laag is. Een review uit 2022, gepubliceerd in het tijdschrift Nutrients, bevestigt dat nicotinezuur bij normale consumptie veilig is, maar dat farmacologische effecten (zoals flushing) optreden bij hogere doses in het gram-bereik. Een oudere dierstudie uit 1939 vond geen toxische effecten bij hoge doses in diermodellen, maar dit verschilt duidelijk van wat bij mensen wordt gezien. Bij mensen treedt flushing al op bij relatief lage doses, wat de dierstudie niet goed voorspelt.

Een veiligheidsreview uit 2005 concludeerde dat nicotinezuur veilig is bij normaal gebruik, maar dat bij hoge doses effecten op tumormodulatie zijn waargenomen. Dit betrof specifiek zeer hoge doseringen en is niet direct relevant voor voedingsinname. De ene industrie-gefinancierde studie in onze analyse betreft een dossier van fabrikant Lonza Benelux BV voor diervoeding. De conclusie was dat niacine in diervoeding veilig is voor consumenten. Omdat dit een aanvraag van de fabrikant zelf betreft en het gaat om indirecte blootstelling, verdient deze conclusie extra voorzichtigheid bij het vertalen naar directe menselijke inname.

Samenvattend is er brede wetenschappelijke consensus dat nicotinezuur via de voeding veilig is. De zorgen richten zich op directe inname in hogere doses, waarbij flushing het meest voorkomende probleem is. Het feit dat E375 in de EU van de lijst met toegelaten voedingsadditieven is geschrapt, past bij het beeld dat directe toevoeging aan voedsel niet nodig wordt geacht, mede gezien het smalle veiligheidsprofiel bij hogere innames.

Bredere context

Regelgeving en status

E375 (nicotinezuur) is in de EU niet meer toegelaten als voedingsadditief. Het is geschrapt van de lijst conform EU-verordening 1333/2008. Dit betekent dat fabrikanten het niet mogen toevoegen aan voedingsmiddelen als additief. Als supplement of verrijkingsmiddel mag nicotinezuur wel worden gebruikt, bijvoorbeeld in ontbijtgranen en energiedranken, maar dan valt het onder andere regelgeving. Er is geen IARC-classificatie voor nicotinezuur. Het risicoprofiel betreft vooral acute flushing en dosisafhankelijke effecten op de lever, niet carcinogeniciteit.

EFSA hanteert een Tolerable Upper Intake Level (UL) van 10 mg per dag voor nicotinezuur als supplement. Dit is opvallend laag en wijst op een smal veiligheidsprofiel. Kwetsbare groepen zoals personen met leveraandoeningen, diabetes of jicht lopen extra risico bij hogere innames. Voor kinderen geldt extra voorzichtigheid: door hun lagere lichaamsgewicht wordt de drempel voor flushing en andere bijwerkingen sneller bereikt. Er is geen specifiek onderzoek bij kinderen beschikbaar in de geanalyseerde studies, maar de lage UL maakt terughoudendheid bij kinderen belangrijk.

EU: niet meer toegelaten als voedingsadditief (E375 geschrapt)
Wel toegestaan als supplement en verrijkingsmiddel onder aparte regelgeving
EFSA UL: 10 mg/dag voor nicotinezuur als supplement
Geen IARC-classificatie
Extra voorzichtigheid bij kinderen, personen met leveraandoeningen, diabetes of jicht

Bijwerkingen

De bekendste bijwerking is flushing: roodheid, branderigheid en jeuk in het gezicht en op de armen. Dit kan al optreden bij doses rond 50-100 mg nicotinezuur. Bij hogere innames kunnen maagirritatie en huidontstekingen voorkomen. EFSA hanteert een bovengrens (UL) van 10 mg per dag voor nicotinezuur als supplement, wat wijst op een smal veiligheidsprofiel. Personen met leveraandoeningen, diabetes of jicht lopen extra risico bij hogere doses.

Financiering van het onderzoek

Onafhankelijk (6) Industrie (1) Mogelijk industrie (0) Onbekend (5)

Van de 12 meegenomen studies is er één gefinancierd door de industrie (Lonza Benelux BV, een fabrikant van het additief). Zes studies zijn onafhankelijk gefinancierd, waaronder meerdere EFSA-beoordelingen en een studie uitgevoerd door de Noorse wetenschappelijke commissie voor voedselveiligheid. Bij vijf studies was de financieringsbron onbekend.

Het is positief dat het merendeel van het onderzoek onafhankelijk is gefinancierd. De industrie-gefinancierde studie betreft een dossier voor diervoeding en concludeert dat niacine veilig is voor consumenten. Omdat dit een aanvraag van de fabrikant zelf betreft, is het goed om deze conclusie met enige terughoudendheid te interpreteren. Bovendien gaat het om indirecte blootstelling via dierlijke producten, niet om directe toevoeging aan menselijke voeding. De onbekende financiering bij vijf studies maakt het lastig om mogelijke belangenconflicten volledig uit te sluiten, al is er geen aanwijzing voor systematische vertekening in de resultaten.

Beoordeling medische literatuur

Bij het interpreteren van het onderzoek naar nicotinezuur zijn er een paar belangrijke nuances om in gedachten te houden. Ten eerste gaan veel van de EFSA-beoordelingen over nicotinezuur in diervoeding. Dat betekent dat ze de veiligheid beoordelen van de kleine hoeveelheden die via vlees of melk bij de mens terechtkomen, niet van directe toevoeging aan voedsel. Die conclusies kun je dus niet zomaar vertalen naar directe inname.

Ten tweede laat een oude dierstudie uit 1939 geen toxische effecten zien bij hoge doses, maar bij mensen treedt flushing al op bij relatief lage doses. Dit verschil tussen dier- en menselijke data is belangrijk en wordt in de oorspronkelijke analyse niet altijd goed gewogen. Tot slot is E375 in de EU geschrapt als voedingsadditief, wat een duidelijk regulatief signaal is. Als supplement wordt nicotinezuur wel nog gebruikt, maar dan onder strengere voorwaarden en met een lage bovengrens van 10 mg per dag.

Let op bij kinderen: Kinderen hebben een lager lichaamsgewicht waardoor de drempel voor flushing en andere bijwerkingen sneller bereikt wordt. Er is geen specifiek kinderbewijs in de beschikbare studies, maar de lage bovengrens voor veilige inname (UL) maakt voorzichtigheid bij kinderen extra belangrijk.

Onderzochte studies

Studie	Type	Conclusie	Bewijskracht	Financiering
Assessment of Intake of Nicotinic Acid and Nicotinamide in Relation to Tolerable Upper Intake Levels Stea et al. (2018) Tekst afgekapt; geen resultaten of conclusies beschikbaar Deze studie, uitgevoerd door de Noorse wetenschappelijke commissie voor voedselveiligheid, onderzocht de inname van nicotinezuur en nicotinamide in relatie tot de bovengrens voor veilige inname. De volledige resultaten en conclusies waren niet beschikbaar in de geanalyseerde data.	EFSA/WHO-evaluatie	—	80%	Onafhankelijk Uitgevoerd door de Noorse wetenschappelijke commissie voor voedselveiligheid (VKM) op verzoek van de Noorse voedselautoriteit (NFSA), beide overheidsinstanties.
Scientific Opinion on the safety and efficacy of niacin (nicotinic acid ... 2012 Veilig voor consumenten via diervoeding; risico alleen voor werkers EFSA-opinie uit 2012 over nicotinezuur als diervoederadditief. Veilig bevonden voor consumenten via diervoeding, met risico's alleen voor werknemers bij directe blootstelling.	EFSA/WHO-evaluatie	Overwegend veilig	68%	Onafhankelijk EFSA (European Food Safety Authority) evaluatie — onafhankelijk Europees voedselveiligheidsorgaan
Assessment of the feed additive consisting of niacin (nicotinic acid) for all animal species for the renewal of its authorisation (Arxada Ltd) Bampidis et al. (2023) Veilig voor consumenten, maar oogirritant en inhalatierisico voor gebruikers EFSA-beoordeling uit 2023 voor de vernieuwing van de toelating van niacine als diervoederadditief. De conclusie is dat het veilig is voor consumenten via dierlijke producten, maar dat het een oogirritant is en inhalatierisico vormt voor werknemers die ermee omgaan.	EFSA/WHO-evaluatie	Overwegend veilig	36%	Onafhankelijk Gefinancierd door european commission
STUDIES ON THE TOXICITY AND PHARMACOLOGY OF NICOTINIC ACID Unna, K. (1939) Geen toxische effecten bij hoge doses in diermodellen gevonden Oude dierstudie uit 1939 die de toxiciteit en farmacologie van nicotinezuur onderzocht. Er werden geen toxische effecten gevonden bij hoge doses in diermodellen.	Dierstudie	Veilig	19%	Onbekend
Preclinical safety assessments of nicotinamide riboside hydrogen malate Dziwenka, M., Mozingo, A. (2022) Dierstudie: geen genotoxiciteit, hoge NOAEL, licht geslachtsverschil Dierstudie uit 2022 naar de veiligheid van nicotinamide riboside waterstofmalaat. Er werd geen genotoxiciteit gevonden en de NOAEL was hoog, met een licht verschil tussen mannelijke en vrouwelijke dieren.	Dierstudie	Overwegend veilig	14%	Onbekend
Scientific Opinion on the safety and efficacy of niacin (nicotinic acid ... 2012 Nicotinezuur in diervoeding vormt geen veiligheidsrisico voor consumenten EFSA-opinie uit 2012 over de veiligheid en werkzaamheid van niacine als diervoederadditief. Nicotinezuur in diervoeding werd als veilig beoordeeld voor consumenten.	EFSA/WHO-evaluatie	Veilig	7%	Onafhankelijk EFSA (European Food Safety Authority) evaluatie, onafhankelijk Europees voedselveiligheidsorgaan
Scientific Opinion on the safety and efficacy of niacin (nicotinic acid and nicotinamide) as a feed additive for all animal species based on a dossier submitted by Lonza Benelux BV AWT (Arbeitsgemeinschaft für Wirkstoffe in der Tierernährung e.V.) et al. (2012) Niacin in diervoeding vormt geen veiligheidsrisico voor consumenten EFSA-opinie uit 2012 over de veiligheid van niacine als diervoederadditief, ingediend door Lonza Benelux BV. De conclusie was dat nicotinezuur in diervoeding geen veiligheidsrisico vormt voor consumenten.	EFSA/WHO-evaluatie	Veilig	4%	Industrie Dossier ingediend door Lonza Benelux BV, een commerciële fabrikant van het additief
Scientific Opinion on the safety and efficacy of niacin (nicotinamide ... 2012 Nicotinamide veilig voor consumenten; risico alleen voor werknemers bij handling EFSA-opinie uit 2012 over nicotinamide als diervoederadditief. De conclusie was dat het veilig is voor consumenten, met risico's alleen voor werknemers bij directe handling.	EFSA/WHO-evaluatie	Overwegend veilig	3%	Onafhankelijk EFSA (European Food Safety Authority) evaluatie, onafhankelijk Europees voedselveiligheidsorgaan
Biological Properties of Vitamins of the B-Complex, Part 1: Vitamins B1, B2, B3, and B5 Hrubša et al. (2022) Veilig bij normale consumptie; farmacologische effecten alleen bij gram-doses Review uit 2022 over de biologische eigenschappen van B-vitamines, waaronder vitamine B3. De conclusie was dat nicotinezuur veilig is bij normale consumptie, maar dat farmacologische effecten optreden bij doses in het gram-bereik.	Review	Overwegend veilig	3%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Alma Mater Studiorum Università di Bologna (Italy)
Final report of the safety assessment of niacinamide and niacin Cosmetic, I. R. E. P. (2005) Veilig bij normale gebruik; tumormodulatie alleen bij hoge doses	Review	Overwegend veilig	1%	Onbekend
Niacin, Nicotinamide, and Nicotinic Acid Arnum, V., Susan, D. (2000) Alleen abstract beschikbaar; geen concrete veiligheidsbevindingen geciteerd Overzichtsartikel over niacine, nicotinamide en nicotinezuur. Alleen het abstract was beschikbaar en er werden geen concrete veiligheidsbevindingen gerapporteerd.	Review	—	0%	Onbekend
Enhancement of niacin availability in the ileocolonic region by microencapsulation and coating Theismann, Eva-Maria (2018) Studie richt zich op afgifte-technologie, niet op veiligheidsbeoordeling	In vitro	—	0%	Onbekend

Verantwoording

Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.

De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.