E385 - Calciumdinatrium EDTA

Zo min mogelijk Synthetisch

Ook bekend als: EDTA, Calciumdinatrium-EDTA, Calcium Disodium EDTA, CaNa2EDTA, Edetaat, Calcium disodium ethylenediaminetetraacetate
Komt voor in: Ingeblikte groenten (bonen), Gele sauzen, Dressings, Mayonaise, Frisdranken, Ingeblikte vis, Bewerkte groenten
ADI: De ADI is 2,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door zowel EFSA als JECFA. Voor een volwassene van 70 kg is dat maximaal 175 mg per dag. Bij kinderen kan de blootstelling volgens EFSA-berekeningen oplopen tot 8,6 mg/kg per dag, meer dan drie keer de veiligheidslimiet. Omdat EDTA in veel bewerkte producten tegelijk kan voorkomen, is cumulatieve blootstelling een reëel aandachtspunt.
EU-status: Goedgekeurd
Dieetinfo: Geschikt voor alle religies, vegetariërs en veganisten. Volledig synthetisch, geen dierlijke herkomst.

Aandachtspunten

De EFSA berekende dat de blootstelling aan EDTA bij kinderen kan oplopen tot 8,6 mg/kg lichaamsgewicht per dag, meer dan drie keer de veiligheidslimiet. In dierproeven is zwakke genotoxiciteit, cytotoxiciteit en reproductietoxiciteit waargenomen. EDTA kan als chelator essentiële mineralen binden, wat bij langdurige hoge inname tot tekorten kan leiden. Bij overgevoeligheid zijn diarree, buikkrampen en overgeven gerapporteerd.

Positieve bevindingen

EFSA, JECFA en FDA hebben een ADI vastgesteld van 2,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Bij gebruik binnen de toegestane concentraties zijn er geen bijwerkingen bekend. Geschikt voor alle religies, vegetariërs en veganisten.

Calciumdinatrium EDTA (E385) is een volledig synthetische stof die niet in de natuur voorkomt. Het wordt in de voedingsindustrie gebruikt als complexvormer en antioxidant: het bindt metaalionen die anders de kleur, smaak of houdbaarheid van producten zouden aantasten. Je vindt het vooral in ingeblikte groenten (zoals witte bonen), gele sauzen, dressings, frisdranken en andere bewerkte producten. In de geneeskunde wordt EDTA ook gebruikt bij zware-metaalvergiftiging, maar dat is een heel andere toepassing dan het dagelijks binnenkrijgen via voeding.

Wat dit additief opvallend maakt, is dat het in veel verschillende bewerkte producten tegelijk kan voorkomen. Daardoor is cumulatieve blootstelling een reëel risico. De EFSA heeft berekend dat de gecombineerde blootstelling bij kinderen kan oplopen tot 8,6 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Dat is meer dan drie keer de veiligheidslimiet (ADI) van 2,5 mg/kg per dag. Kinderen zijn extra kwetsbaar door hun lagere lichaamsgewicht en relatief hogere voedselinname per kilogram. Ouders doen er verstandig aan om de inname van producten met E385 bij kinderen te beperken.

De ADI van 2,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag is vastgesteld door zowel EFSA als JECFA. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat een maximum van 175 mg per dag. Dat klinkt misschien als veel, maar omdat EDTA in zoveel producten tegelijk kan zitten, is die grens makkelijker bereikt dan je zou denken. Daarnaast bevat de stof natrium, wat bijdraagt aan je dagelijkse zoutinname. Bij langdurige hoge consumptie bestaat er volgens brondata een risico op bloedarmoede, en bij overgevoelige personen zijn klachten als diarree, buikkrampen en overgeven gerapporteerd. EDTA is een chelator die ook nuttige mineralen zoals zink, calcium en ijzer kan binden, wat bij chronische blootstelling tot tekorten kan leiden. Dat is vooral relevant voor kinderen en zwangeren.

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 6 relevante studies over calciumdinatrium edta als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 5 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan is 1 mogelijk industrie-gefinancierd, 3 zijn onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.

De belangrijkste studie voor de voedselveiligheid is een wetenschappelijk advies van de EFSA uit 2010. Daarin werd berekend dat de blootstelling aan EDTA bij kinderen de veiligheidslimiet ruimschoots kan overschrijden. De EFSA concludeerde dat er onvoldoende wetenschappelijke rechtvaardiging is om de ADI te verhogen en dat aanvullende toxicologische data nodig zijn. Dit is een onafhankelijk gefinancierde evaluatie en vormt de meest gezaghebbende bron in deze analyse.

Een uitgebreide review uit 2002, gepubliceerd in het International Journal of Toxicology, beoordeelde de veiligheid van diverse EDTA-verbindingen. De conclusie was dat EDTA veilig is voor gebruik in cosmetica, maar dezelfde review erkende tegelijkertijd dat EDTA cytotoxisch, zwak genotoxisch en reproductietoxisch is in dierproeven. Het is belangrijk om te beseffen dat deze review zich vooral richtte op cosmetisch gebruik. De vertaling van die conclusie naar dagelijkse orale blootstelling via voeding is niet één-op-één te maken. De financieringsbron van deze studie was niet duidelijk.

Opvallend is de tegenstrijdigheid met een review uit 2014 die pleit voor verhoging van de ADI, gebaseerd op het ontbreken van bijwerkingen bij medicinaal gebruik van EDTA. Deze studie is gelinkt aan een industriële affiliatie (Akzo Nobel) en neemt daarmee de minst voorzichtige positie in. De onafhankelijke EFSA-evaluatie concludeert juist het tegenovergestelde: er is geen basis om de ADI te verhogen. Bij dit soort tegenstrijdigheden is het verstandig om meer gewicht te geven aan de onafhankelijke bron.

De overige twee studies bieden beperkte aanvullende informatie. Een FDA-review uit 1993 bespreekt het toxicologisch profiel van EDTA maar komt niet tot een concrete veiligheidsconclusie. Een recente blootstellingsstudie mat EDTA-niveaus in dranken maar gaf geen specifieke risicobeoordeling voor EDTA zelf. Al met al is het bewijs beperkt in omvang. Twee van de vijf meegenomen studies lijken sterk overlappende reviews te zijn, wat de schijnbare breedte van het bewijs kunstmatig vergroot. De beschikbare gegevens wijzen op voorzichtigheid, vooral voor kinderen.

Bredere context

Regelgeving en bredere context

Calciumdinatrium EDTA (E385) is goedgekeurd in de EU en wordt door zowel EFSA als JECFA beoordeeld met een ADI van 2,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag. De stof is toegelaten in specifieke productcategorieën zoals ingeblikte groenten, sauzen en frisdranken. Er is geen IARC-classificatie voor EDTA, wat betekent dat het niet formeel beoordeeld is op kankerverwekkendheid door dat orgaan.

De EFSA heeft in 2010 vastgesteld dat de gecombineerde blootstelling bij kinderen de ADI ruimschoots kan overschrijden, tot wel 8,6 mg/kg per dag. Dat is meer dan drie keer de veiligheidslimiet. Kinderen zijn extra kwetsbaar door hun lagere lichaamsgewicht en hogere voedselinname per kilogram. Ouders wordt aangeraden de inname van producten met E385 bij kinderen te beperken. Daarnaast is EDTA een chelator die niet alleen ongewenste metaalionen bindt, maar ook nuttige mineralen zoals zink, calcium en ijzer. Bij chronische blootstelling kan dat bijdragen aan mineralentekorten, wat vooral relevant is voor kinderen en zwangere vrouwen.

ADI: 2,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag (EFSA/JECFA)
Blootstelling kinderen: tot 8,6 mg/kg/dag, meer dan 3x de ADI
Geen IARC-classificatie beschikbaar
Goedgekeurd in de EU, maar EFSA vraagt om aanvullende toxicologische data
Volledig synthetisch, komt niet in de natuur voor

Bijwerkingen

Bij overgevoelige personen zijn diarree, buikkrampen en overgeven gerapporteerd. Bij langdurige hoge consumptie bestaat er risico op bloedarmoede, doordat EDTA als chelator ook nuttige mineralen zoals ijzer kan binden. In dierproeven is zwakke genotoxiciteit, cytotoxiciteit en reproductietoxiciteit waargenomen.

Financiering van het onderzoek

Onafhankelijk (3) Industrie (0) Mogelijk industrie (1) Onbekend (1)

Van de 5 meegenomen studies zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd (waaronder de EFSA-evaluatie en een FDA-review), 1 mogelijk industrie-gefinancierd (gelinkt aan Akzo Nobel, een chemisch bedrijf) en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend. De onafhankelijke studies vormen dus de meerderheid van het bewijs.

Het is opvallend dat de enige studie die pleit voor verhoging van de ADI juist de mogelijk industrie-gefinancierde studie is. De onafhankelijke EFSA-evaluatie concludeert het tegenovergestelde: er is geen wetenschappelijke rechtvaardiging om de ADI te verhogen. Dit patroon, waarbij industrie-gelinkt onderzoek tot mildere conclusies komt, is een bekende bron van vertekening in voedingsadditievenonderzoek. Voor de lezer is het belangrijk om te weten dat de meest voorzichtige conclusies uit onafhankelijk onderzoek komen.

Beoordeling medische literatuur

Er zijn een paar belangrijke nuances bij het onderzoek naar E385. Ten eerste is het aantal studies beperkt en richten sommige zich op cosmetisch gebruik, wat niet één-op-één vertaalbaar is naar dagelijkse inname via voeding. Ten tweede lijken twee van de vijf meegenomen studies sterk op elkaar, waardoor het bewijs smaller is dan het op het eerste gezicht lijkt.

De meest opvallende tegenstrijdigheid is dat de enige studie die pleit voor verhoging van de ADI gelinkt is aan een industriële partij, terwijl de onafhankelijke EFSA-evaluatie juist concludeert dat er geen basis is om de limiet te verhogen. EDTA heeft geen IARC-classificatie, dus er is geen formele beoordeling van kankerverwekkendheid. De beschikbare dierproeven laten wel zwakke genotoxiciteit en cytotoxiciteit zien. Voor de dagelijkse praktijk is vooral de cumulatieve blootstelling bij kinderen een concreet zorgpunt dat goed onderbouwd is door onafhankelijk EFSA-onderzoek.

Let op bij kinderen: Uit onafhankelijk EFSA-onderzoek blijkt dat de blootstelling aan EDTA bij kinderen kan oplopen tot 8,6 mg/kg lichaamsgewicht per dag, meer dan drie keer de veiligheidslimiet van 2,5 mg/kg/dag. Kinderen zijn extra kwetsbaar door hun lagere lichaamsgewicht en hogere voedselinname per kilogram. Ouders wordt aangeraden de inname van producten met E385 bij kinderen te beperken.

Onderzochte studies

Studie	Type	Conclusie	Bewijskracht	Financiering
Scientific Opinion on the use of ferric sodium EDTA as a ... - EFSA 2010 EDTA-blootstelling bij kinderen overschrijdt veiligheidslimiet van 1.9 mg/kg/dag ruimschoots Dit EFSA-advies concludeert dat de blootstelling aan EDTA bij kinderen de veiligheidslimiet ruimschoots kan overschrijden, tot 8,6 mg/kg per dag. De EFSA oordeelde dat er onvoldoende rechtvaardiging is om de ADI te verhogen en dat aanvullende toxicologische data nodig zijn.	EFSA/WHO-evaluatie	Schadelijk	65%	Onafhankelijk Gefinancierd door efsa
Final Report on the Safety Assessment of EDTA, Calcium Disodium EDTA, Diammonium EDTA, Dipotassium EDTA, Disodium EDTA, TEA-EDTA, Tetrasodium EDTA, Tripotassium EDTA, Trisodium EDTA, HEDTA, and Trisodium HEDTA Lanigan, R. S., Yamarik, T. A. (2002) Veilig in cosmetica, maar cytotoxisch, zwak genotoxisch en reproductietoxisch in dieren Deze uitgebreide review beoordeelde de veiligheid van diverse EDTA-verbindingen en concludeerde dat ze veilig zijn voor gebruik in cosmetica. Tegelijkertijd erkende de review dat EDTA cytotoxisch, zwak genotoxisch en reproductietoxisch is in dierproeven.	Review	Gemengd	28%	Onbekend
Reasons for raising the maximum acceptable daily intake of EDTA ... Wreesmann, Carel Theo Jozef (2014) Geen bijwerkingen bij medicinaal gebruik; ADI kan verhoogd worden Deze review, gelinkt aan een industriële affiliatie, stelt dat er geen bijwerkingen zijn waargenomen bij medicinaal gebruik van EDTA en pleit voor verhoging van de ADI. Dit staat in directe tegenstelling tot de conclusie van de onafhankelijke EFSA-evaluatie.	Review	Overwegend veilig	10%	Mogelijk industrie Auteur werkzaam bij Akzo Nobel N.V. (Netherlands)
Toxicological profile, current use, and regulatory issues on EDTA compounds for assessing use of sodium iron EDTA for food fortification Whittaker et al. (1993) Review bespreekt EDTA-blootstelling; geen concrete veiligheidsconclusie beschikbaar	Review	—	0%	Onafhankelijk Gefinancierd door fda
Dietary Exposure and Chronic Health Risks of Beverage Preservatives Shekha, Yahya Ahmed, Qader, Muzhda Qasim (2026) EDTA gemeten in dranken; geen specifieke risicobeoordeling voor EDTA zelf Deze studie mat de concentraties van conserveermiddelen, waaronder EDTA, in dranken. Er werd geen specifieke risicobeoordeling voor EDTA zelf uitgevoerd, waardoor de studie beperkte directe conclusies oplevert over de veiligheid van E385.	Blootstellingsstudie	—	0%	Onafhankelijk Auteur werkzaam bij Salahaddin University-Erbil (Iraq)

Verantwoording

Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.

De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.