E392 - Rozemarijnextract
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 73% en slechter dan 27% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Rozemarijnextract, Rosemary extract, Extract of rosemary, Extracten van rozemarijn, E 392
- Komt voor in
- Vetten en oliën, Vleeswaren, Chips en snacks, Kant-en-klaarmaaltijden, Biologische producten, Sauzen, Bakproducten
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Rozemarijnextract is plantaardig van oorsprong en daarmee geschikt voor vegetarische en veganistische diëten. Over het algemeen wordt het als halal en kosher beschouwd.
In een dierstudie werd bij jonge ratten een dosisafhankelijke daling van schildklierhormoon T4 waargenomen, wat relevant kan zijn voor zeer jonge kinderen. Bij hoge doses zijn in dierproeven reversibele levereffecten gevonden. EFSA meldt dat het extract huidirritatie kan veroorzaken en dat huidsensibilisatie niet kan worden uitgesloten. Bij één studie zonder bekende financieringsbron werden levereffecten als 'reversibel' en daarmee als positief geclassificeerd, terwijl dit doorgaans als waarschuwingssignaal geldt.
EFSA concludeert dat de werkelijke blootstelling via voeding ruim onder de veilige grenswaarden ligt. Een menselijke studie (RCT) bevestigde de veiligheid zonder klinisch relevante bijwerkingen. Geen genotoxiciteit gevonden. Natuurlijke oorsprong en ook toegestaan in biologische producten. Vier van de zeven studies zijn onafhankelijk gefinancierd.
Rozemarijnextract (E392) is een antioxidant die wordt gewonnen uit de rozemarijnplant (Rosmarinus officinalis). Het is dus een additief van natuurlijke oorsprong. Het wordt steeds vaker gebruikt als vervanging van synthetische antioxidanten zoals BHA (E320) en BHT (E321), die al langer ter discussie staan. Rozemarijnextract is beschikbaar als poeder of vloeistof en wordt ingezet om bederf van producten tegen te gaan, met name het ranzig worden van vetten en oliën.
Je komt E392 tegen in uiteenlopende producten: vetten, oliën, vleeswaren, snacks zoals chips en ook kant-en-klaarmaaltijden. Het wordt dus zowel in minder bewerkte als in ultrabewerkte producten gebruikt. Een bijzonder pluspunt is dat rozemarijnextract ook is toegestaan in biologische producten, wat bij synthetische antioxidanten niet het geval is.
Qua veiligheid is het beeld overwegend positief. De EFSA heeft vastgesteld dat de werkelijke blootstelling via voeding ruim onder de veilige grenswaarden blijft, ook bij kinderen. Een menselijke studie (RCT) bevestigde de veiligheid bij hoge dosering zonder klinisch relevante bijwerkingen. Toch zijn er enkele aandachtspunten. In dierproeven werd bij hoge doses een dosisafhankelijke daling van schildklierhormoon T4 waargenomen bij jonge ratten. Hoewel dit niet gepaard ging met veranderingen aan de schildklier zelf, is voorzichtigheid geboden bij zeer jonge kinderen, omdat schildklierhormonen belangrijk zijn voor de vroege ontwikkeling. Ook werden bij hoge doses reversibele levereffecten gezien in dierproeven.
Er is geen officieel gepubliceerde ADI-waarde (aanvaardbare dagelijkse inname) specifiek voor E392 in de beschikbare studies, maar de EFSA-blootstellingsanalyse laat zien dat de inname bij normaal gebruik ruim binnen de veilige marges valt. Al met al is rozemarijnextract een van de beter onderbouwde en meer geruststellende additieven op de markt, zeker in vergelijking met de synthetische alternatieven die het vervangt.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 7 relevante studies over rozemarijnextract die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 4 onafhankelijk gefinancierd en bij 3 studies was de financieringsbron onbekend.
De meest overtuigende studie is een gerandomiseerde dubbelblinde crossover-studie bij mensen (RCT, 2025), gefinancierd via de WHO. Deze studie bevestigde de veiligheid van rozemarijnextract bij een hoge dosis en vond geen klinisch relevante bijwerkingen. Daarnaast werd een stressreducerend effect aangetoond, al is dat voor de beoordeling als voedingsadditief minder relevant. De EFSA publiceerde in 2018 een verfijnde blootstellingsanalyse waaruit bleek dat de inname van E392 via voeding ruim onder de veilige grenswaarden ligt, zowel bij volwassenen als bij kinderen.
Aan de andere kant zijn er ook signalen die aandacht verdienen. Een dierstudie naar reproductie- en ontwikkelingstoxiciteit (2021, gefinancierd door EFSA) vond geen reproductietoxiciteit, maar wél een dosisafhankelijke daling van schildklierhormoon T4 bij jonge ratten op dag 13 na de geboorte. Dit ging niet gepaard met veranderingen aan het gewicht van de schildklier, maar het is een signaal dat relevant kan zijn voor kwetsbare groepen zoals zuigelingen. Een andere dierstudie (2021, financieringsbron onbekend) onderzocht genotoxiciteit en subchronische toxiciteit en vond geen genotoxiciteit, maar wél leververgroting en inductie van leverenzymen bij hoge doses. Deze effecten werden als reversibel beoordeeld, maar het is opvallend dat de studie dit als positief classificeerde, terwijl levereffecten normaal gesproken als waarschuwingssignaal gelden.
De EFSA publiceerde in 2022 ook een beoordeling van rozemarijnextract als diervoederadditief. Daarin werd vastgesteld dat het extract huidirritatie kan veroorzaken en dat huidsensibilisatie niet kan worden uitgesloten. Dit is vooral relevant voor mensen die beroepsmatig met het extract werken, maar kan indirect ook van belang zijn voor consumenten met een gevoelige huid. Een oudere acute toxiciteitsstudie bij ratten (2008) vond geen toxische effecten bij een dosis van 2000 mg/kg lichaamsgewicht, wat wijst op een lage acute toxiciteit.
Er is geen IARC-classificatie voor rozemarijnextract. De stof is niet geëvalueerd als kankerverwekkend. Over het geheel genomen is het wetenschappelijke beeld positief: bij normaal gebruik als voedingsadditief zijn er geen aanwijzingen voor gezondheidsrisico's. De aandachtspunten rond schildklierhormonen bij jonge dieren en levereffecten bij hoge doses zijn relevant voor de volledigheid, maar treden op bij doseringen die ver boven de normale voedingsinname liggen.
Bredere context
Rozemarijnextract (E392) is goedgekeurd als voedingsadditief in de Europese Unie en wordt breed ingezet als antioxidant in vetten, oliën, vleeswaren en snacks. Het is ook toegestaan in biologische producten, wat vrij uitzonderlijk is voor een E-nummer. De stof wordt steeds vaker gebruikt als vervanging van synthetische antioxidanten zoals BHA (E320) en BHT (E321), die meer omstreden zijn.
Omdat rozemarijnextract in diverse productcategorieën wordt toegepast, is enige cumulatie van blootstelling mogelijk. De EFSA-blootstellingsanalyse uit 2018 laat zien dat de totale inname ook bij kinderen ruim onder de veilige grenswaarden blijft. Wel is voorzichtigheid geboden bij zeer jonge kinderen: in een dierstudie werd een dosisafhankelijke daling van schildklierhormoon T4 waargenomen bij jonge ratten. Hoewel dit niet gepaard ging met schildklierveranderingen, zijn schildklierhormonen belangrijk voor de vroege ontwikkeling. Er is geen IARC-classificatie voor rozemarijnextract en de stof is niet verboden in enig land.
Bijwerkingen
Bij normaal gebruik als voedingsadditief zijn er geen bijwerkingen gerapporteerd bij mensen. Een RCT bij mensen bevestigde de veiligheid zonder klinisch relevante bijwerkingen. In dierproeven werden bij hoge doses reversibele levereffecten en een daling van schildklierhormoon T4 bij jonge ratten waargenomen. EFSA meldt dat het extract huidirritatie kan veroorzaken bij direct contact en dat huidsensibilisatie niet kan worden uitgesloten.
Financiering van het onderzoek
Van de 7 meegenomen studies zijn er 4 onafhankelijk gefinancierd (door EFSA, WHO en de Europese Commissie) en bij 3 studies was de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die direct door de voedingsindustrie zijn gefinancierd. Dat is een relatief gunstig beeld vergeleken met veel andere additieven.
Wel verdient het aandacht dat de drie studies zonder bekende financieringsbron niet automatisch als onafhankelijk kunnen worden beschouwd. Eén van deze studies classificeerde levereffecten bij hoge doses als positief resultaat, terwijl dit doorgaans als waarschuwingssignaal wordt gezien. Bij afwezigheid van transparantie over de financiering is het lastig om mogelijke belangenverstrengeling uit te sluiten. Over het geheel genomen is de financieringsbasis van het onderzoek naar E392 redelijk stevig, met een meerderheid aan onafhankelijk gefinancierde studies.
Beoordeling medische literatuur
Het onderzoek naar rozemarijnextract (E392) is overwegend geruststellend, maar er zijn enkele nuances die je als lezer moet kennen. De dosisafhankelijke daling van schildklierhormoon T4 bij jonge ratten is een signaal dat niet volledig wordt weerspiegeld in de positieve totaalscore. Dit is vooral relevant als je je zorgen maakt over zeer jonge kinderen.
Daarnaast classificeerde één studie zonder bekende financieringsbron levereffecten bij hoge doses als positief resultaat, terwijl leververgroting en enzym-inductie normaal gesproken als waarschuwingssignalen worden beschouwd. De EFSA-beoordeling voor diervoeder noemt huidirritatie als bijwerking, wat in de eindscore beperkt meeweegt. Al met al is het beeld positief, maar de aandachtspunten rond schildklierfunctie bij jonge dieren en de transparantie van sommige studies verdienen een kanttekening.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Kuwata et al. (2025)
RCT bevestigt veiligheid rozemarijnextract bij hoge dosis, stressreductie aangetoond
|
RCT | Veilig | 99% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door who
|
|
EFSA Panel on Additives et al. (2022)
Huidirritant, huidsensibilisatie onbekend; veilig bij aanbevolen dosering
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 87% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
|
EFSA et al. (2018)
Blootstelling aan E392 ruim onder ADI; veilig bij normaal gebruik
|
EFSA/WHO-evaluatie | Overwegend veilig | 84% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door who
|
|
Phipps et al. (2021)
Geen reproductietoxiciteit, maar onduidelijke T4-daling bij jonge ratten
|
Dierstudie | Gemengd | 45% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
Phipps et al. (2021)
Levereffecten bij hoge dosis reversibel; geen genotoxiciteit gevonden
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 38% | Onbekend |
|
Anadón et al. (2008)
Geen toxische effecten bij 2000 mg/kg in ratten; lage acute toxiciteit
|
Dierstudie | Veilig | 24% | Onbekend |
|
Investigating the Biological Effects of Rosemary (Rosmarinus officinalis L.) Extract on Skeletal Muscle Glucose Uptake
Naimi, Madina (2014)
In vitro studie toont glucose-opname verhogend effect, geen veiligheidsdata
|
In vitro | — | 0% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
