E407a - Carrageen van eucheumawieren
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 12% en slechter dan 88% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Verwerkte eucheumawierenextract, PES, Processed Eucheuma Seaweed, Semi-refined carrageenan, Carrageen van eucheuma-zeewier
- Komt voor in
- Zuivelproducten (vla, yoghurt), Plantaardige melkalternatieven, Desserts, Vleesproducten, Kant-en-klaarmaaltijden, Sauzen, IJs, Chocolademelk
- ADI
- De ADI is tijdelijk vastgesteld op 75 mg/kg lichaamsgewicht per dag door EFSA. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 5.250 mg per dag. Let op: EFSA heeft deze ADI slechts tijdelijk gehandhaafd vanwege aanhoudende onzekerheden over de veiligheid. Doordat carrageenan in veel bewerkte producten voorkomt, kan de cumulatieve dagelijkse inname ongemerkt oplopen.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetarisch, veganistisch, halal en kosher. Het wordt gewonnen uit zeewier en bevat geen dierlijke bestanddelen.
Een grote cohortstudie (>100.000 deelnemers) vond een verband tussen hogere carrageenan-inname en 32% verhoogd borstkankerrisico. Dierstudies laten darmontsteking en veranderingen in de darmwand zien. EFSA handhaaft de ADI slechts tijdelijk vanwege aanhoudende onzekerheden over veiligheid. In de EU is het gebruik in zuigelingenvoeding al beperkt.
Het is een natuurlijk product, gewonnen uit zeewier. JECFA heeft eerder geconcludeerd dat carrageenan niet carcinogeen of genotoxisch is en stelde geen specifieke ADI vast (wat normaal als teken van veiligheid geldt). Het additief is goedgekeurd in de EU en door meerdere internationale instanties beoordeeld.
Carrageen van eucheumawieren (E407a) is een verdikkings- en geleermiddel dat gewonnen wordt uit eucheuma-zeewier. Het is de semi-geraffineerde variant van gewoon carrageen (E407) en wordt op een eenvoudiger manier verwerkt, waardoor het goedkoper is. Ondanks de natuurlijke oorsprong is het goed om te weten dat deze stof vooral voorkomt in bewerkte voedingsmiddelen: denk aan zuivelproducten zoals vla en yoghurt, plantaardige melkalternatieven, desserts, vleesproducten en kant-en-klaarmaaltijden. Doordat het in zoveel verschillende producten zit, kan je totale dagelijkse inname flink oplopen zonder dat je het doorhebt.
De veiligheid van E407a staat al langere tijd ter discussie. De Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) heeft in 2018 een herevaluatie uitgevoerd en kwam tot een opvallende conclusie: de ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) van 75 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag werd slechts tijdelijk gehandhaafd, omdat er te veel onzekerheden bleven bestaan over de chemische samenstelling, blootstelling en toxicologie. Dat is een ongebruikelijk streng signaal van een regulerende instantie en geeft aan dat er nog veel onduidelijk is.
Dierstudies hebben darmontsteking en veranderingen in de darmwand aangetoond na blootstelling aan E407a. Daarnaast vond een grote cohortstudie met meer dan 100.000 deelnemers een verband tussen hogere carrageenan-inname en een 32% verhoogd risico op borstkanker. Hoewel dit geen bewijs is van oorzakelijk verband, is het wel een serieus signaal. In de EU is het gebruik van carrageenan in zuigelingenvoeding al beperkt. Gezien de onzekerheden die EFSA benoemt en de resultaten uit dierstudies, is extra voorzichtigheid bij jonge kinderen gerechtvaardigd. Voor een volwassene van 70 kg komt de tijdelijke ADI neer op maximaal 5.250 mg per dag, maar het is de vraag of die grens voldoende bescherming biedt.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 7 relevante studies over carrageen van eucheumawieren die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één industrie-gefinancierd, zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd en bij 3 studies was de financieringsbron onbekend.
Het sterkste bewijs komt uit een grote Franse cohortstudie uit 2024, gepubliceerd in PLoS Medicine. In deze studie met meer dan 100.000 deelnemers werd een verband gevonden tussen hogere carrageenan-inname via voeding en een 32% verhoogd risico op borstkanker. Dit is een observationele studie, wat betekent dat het geen oorzakelijk verband bewijst, maar het betreft wel reële voedingsinname bij een grote groep mensen. De studie was onafhankelijk gefinancierd door onder andere het Franse Nationale Kankerinstituut, de WHO en de European Research Council.
Twee dierstudies uit 2020 en 2021 onderzochten het effect van E407a op ratten. De ene studie vond overexpressie van een bepaald eiwit (fascin) in de dunne darm, de andere toonde darmontsteking en systemische inflammatie aan. Hoewel dierstudies niet één-op-één vertaalbaar zijn naar mensen, sluiten deze bevindingen aan bij de zorgen over mogelijke darmschade. Een scoping review uit 2023 bevestigde dat er signalen zijn van nadelige effecten op de darmen, maar concludeerde ook dat er nog geen gerandomiseerde klinische studies (RCT's) bij mensen zijn uitgevoerd om dit definitief vast te stellen.
Daar staat tegenover dat een oudere review uit 2002, gefinancierd door de WHO, concludeerde dat carrageenan niet carcinogeen of genotoxisch is. Deze review verwees naar JECFA's besluit om geen specifieke ADI vast te stellen, wat normaal als teken van veiligheid geldt. Dit standpunt is moeilijk te rijmen met de latere EFSA-herevaluatie uit 2018, die juist onzekerheden benadrukte en de ADI slechts tijdelijk handhaafde. De review uit 2002 lijkt verouderd in het licht van het recentere cohortbewijs.
Een belangrijk aandachtspunt is de financiering. De JECFA-evaluatie uit 2007 bevat een bekende industrie-auteur en levert geen concrete veiligheidsresultaten. Het abstract beschrijft alleen de scope van de evaluatie. Dat deze studie meetelt in beoordelingen terwijl er geen inhoudelijke conclusies uit volgen, is problematisch. Er bestaat ook een bekende controverse over het onderscheid tussen food-grade carrageenan en gedegradeerd carrageenan (poligeenan). Critici stellen dat food-grade carrageenan in het maagdarmkanaal gedeeltelijk kan afbreken tot de schadelijkere gedegradeerde vorm, maar hier is nog geen wetenschappelijke consensus over.
Bredere context
Regelgeving en bijzondere aandachtspunten
Carrageen van eucheumawieren (E407a) is goedgekeurd in de EU, maar de situatie is ongebruikelijk. EFSA heeft in 2018 de ADI van 75 mg/kg lichaamsgewicht per dag slechts tijdelijk gehandhaafd. Dat betekent dat de voedselveiligheidsautoriteit niet volledig overtuigd is van de veiligheid op basis van de beschikbare gegevens. Er bleven onzekerheden bestaan over de chemische samenstelling, de werkelijke blootstelling van consumenten en de toxicologische effecten. Dit is een sterker voorbehoud dan bij de meeste goedgekeurde additieven.
In de EU is het gebruik van carrageenan in zuigelingenvoeding al beperkt. Gezien de darmontsteking die in dierstudies is aangetoond en de onzekerheden die EFSA benoemt, is extra voorzichtigheid bij jonge kinderen gerechtvaardigd. Carrageenan zit in veel zuivelproducten en desserts die populair zijn bij kinderen, waardoor de blootstelling bij deze groep relatief hoog kan zijn.
- EFSA handhaaft de ADI slechts tijdelijk vanwege aanhoudende onzekerheden
- Gebruik in zuigelingenvoeding is in de EU beperkt
- Cumulatieve blootstelling kan hoog oplopen door wijdverspreid gebruik in bewerkte producten
- Er is geen IARC-classificatie, maar de cohortstudie plaatst het bewijs in de buurt van "waarschijnlijk kankerverwekkend" (vergelijkbaar met IARC 2A-niveau)
- Het onderscheid tussen food-grade carrageenan en gedegradeerd carrageenan (poligeenan) blijft onderwerp van wetenschappelijk debat
Bijwerkingen
Dierstudies tonen darmontsteking en veranderingen in de darmwand aan na blootstelling aan E407a. Bij mensen zijn er geen directe bijwerkingen vastgesteld in klinische studies, maar een grote cohortstudie vond een verband tussen hogere inname en verhoogd borstkankerrisico. Mensen met een gevoelig maagdarmstelsel of inflammatoire darmziekten doen er verstandig aan om voorzichtig te zijn met producten die carrageenan bevatten.
Financiering van het onderzoek
Van de 7 meegenomen studies is er één gefinancierd door de industrie (de JECFA-evaluatie uit 2007, die een bekende industrie-auteur bevat). Drie studies zijn onafhankelijk gefinancierd, waaronder de belangrijke EFSA-herevaluatie en de grote cohortstudie. Bij drie studies was de financieringsbron onbekend. De industrie-gefinancierde studie levert opvallend genoeg geen concrete veiligheidsresultaten op en beschrijft alleen de scope van de evaluatie.
Het is positief dat het sterkste bewijs (de cohortstudie met meer dan 100.000 deelnemers) onafhankelijk gefinancierd is door gerenommeerde publieke instellingen. De oudere review die veiligheid concludeert is weliswaar gefinancierd door de WHO, maar dateert uit 2002 en houdt geen rekening met recentere bevindingen. Het totaalbeeld is dat de onafhankelijke studies meer zorgen signaleren dan de oudere en industrie-gerelateerde evaluaties.
Beoordeling medische literatuur
Bij het beoordelen van de veiligheid van E407a valt op dat er tegenstrijdigheden bestaan in het onderzoek. Een oudere review uit 2002 concludeert dat carrageenan veilig is en niet kankerverwekkend, maar een veel recentere en grotere cohortstudie uit 2024 vindt juist een verband met verhoogd borstkankerrisico. De EFSA-herevaluatie uit 2018 neemt een tussenpositie in door de ADI slechts tijdelijk te handhaven, wat aangeeft dat ook de toezichthouder niet volledig gerustgesteld is.
Belangrijk om te weten: er zijn nog geen gerandomiseerde klinische studies bij mensen uitgevoerd die de effecten van carrageenan op de darmen of het kankerrisico definitief kunnen bevestigen of weerleggen. De industrie-gefinancierde JECFA-evaluatie uit 2007 draagt nauwelijks bij aan de beoordeling omdat er geen concrete veiligheidsresultaten in staan. Het totaalbeeld is dat er serieuze signalen zijn die voorzichtigheid rechtvaardigen, vooral bij regelmatige consumptie van bewerkte producten.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Sellem et al. (2024)
Hogere carrageenan-inname geassocieerd met 32% verhoogd borstkankerrisico
|
Cohort | Schadelijk | 100% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door French National Cancer Institute, inserm, European Research Council, idex Université de Paris, French National Cancer Institute, NACRe (French network for Nutrition And Cancer Research) Partnership Label, French ministry of health, University Sorbonne Paris Nord - Galilée Doctoral School, World Health Organization, Institut National de la Recherche pour l’agriculture, l’alimentation et l’environnement, Santé publique france, University Sorbonne Paris Nord, Université de Paris, European Research Council, European Research Council, Bettencourt-Schueller Foundation, Institut National de la Santé et de la Recherche Médicale, Conservatoire National des Arts et Métiers, Ministère de la santé
|
|
EFSA et al. (2018)
ADI tijdelijk; onzekerheden over chemie, blootstelling en toxicologie blijven bestaan
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 88% |
Onafhankelijk
EFSA-evaluatie (Europese Voedselveiligheidsautoriteit), een onafhankelijke EU-instantie
|
|
Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives et al. (2007)
Abstract beschrijft alleen scope; geen veiligheidsresultaten gepresenteerd
|
EFSA/WHO-evaluatie | — | 59% |
Industrie
Industrie-auteur: walker, r
|
|
Tkachenko, A. (2020)
E407a veroorzaakt overexpressie van fascin in dunne darm van ratten
|
Dierstudie | Schadelijk | 41% | Onbekend |
|
Pogozhykh et al. (2021)
Dierstudie: E407a veroorzaakt darmontsteking en systemische inflammatie bij ratten
|
Dierstudie | Schadelijk | 41% | Onbekend |
|
Cohen, Samuel M, Ito, Nobuyuki (2002)
Geen carcinogeniciteit of genotoxiciteit; ADI 'niet gespecificeerd' door JECFA
|
Review | Overwegend veilig | 29% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door world health organization
|
|
Tahiri et al. (2023)
Scoping review signaleert mogelijke darmschade; RCT-bewijs ontbreekt nog
|
Review | — | 0% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
