E413 - Tragacanthgom
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 94% en slechter dan 6% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Tragacanth, Tragacanthgom, Gum tragacanth, Gomme adragante
- Komt voor in
- Sauzen, Dressings, Zuivelproducten, Snoepgoed, IJs, Bakkerijproducten, Dranken
- ADI
- Er is geen numerieke ADI vastgesteld door de EFSA. Dit betekent dat de stof als zo weinig toxisch wordt beschouwd dat een specifieke dagelijkse limiet niet nodig is. Het gebruik is toegestaan volgens het quantum satis-principe: alleen de hoeveelheid die technologisch noodzakelijk is.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Tragacanthgom is plantaardig en geschikt voor vegetariërs, veganisten en alle religieuze diëten (halal en kosher).
Het wetenschappelijk bewijs is beperkt en deels verouderd. Bij hoge doses kunnen winderigheid, een opgeblazen gevoel en darmklachten optreden. Een oudere review meldt groeiremming bij kippen op hoge dosis, wat niet verder is onderzocht bij mensen. Er zijn geen grote cohortstudies beschikbaar; het humane bewijs berust op slechts één klein trial.
EFSA concludeert dat er geen veiligheidszorgen zijn bij normale consumptieniveaus en dat een numerieke ADI niet nodig is. Tragacanthgom is volledig natuurlijk en wordt al eeuwenlang gebruikt. Het is geschikt voor alle diëten, inclusief veganistisch, vegetarisch, halal en kosher.
Tragacanthgom (E413) is een natuurlijk verdikkingsmiddel dat gewonnen wordt uit de stam en takken van de Astragalus-struik, een plant die vooral groeit in het Midden-Oosten (Iran, Syrië en Turkije). Het is een van de oudste bekende verdikkingsmiddelen en wordt al eeuwenlang gebruikt in voeding en andere toepassingen. In de voedingsindustrie dient het als verdikkingsmiddel, stabilisator en emulgator.
Je kunt tragacanthgom tegenkomen in uiteenlopende producten zoals sauzen, dressings, zuivelproducten, snoepgoed en diverse andere eet- en drinkwaren. Het wordt in relatief lage concentraties toegepast, waardoor de hoeveelheid die je via voeding binnenkrijgt doorgaans beperkt is. Omdat het een natuurlijke plantaardige gom is, past het binnen vegetarische en veganistische voedingspatronen en is het geschikt voor alle religieuze diëten.
Wat betreft veiligheid: de EFSA (Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid) heeft tragacanthgom in 2017 opnieuw beoordeeld en concludeert dat er geen veiligheidszorgen zijn bij normaal gebruik. Er is geen numerieke ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld, wat betekent dat de stof als zo weinig toxisch wordt beschouwd dat een specifieke limiet niet nodig is. Wel geldt, zoals bij alle onverteerbare vezels, dat je bij zeer hoge inname last kunt krijgen van winderigheid of een opgeblazen gevoel. Sommige bronnen noemen ook de mogelijkheid van overgevoeligheidsreacties bij gevoelige personen, zoals darmklachten.
Voor kinderen, zwangeren of mensen met maag-darmproblemen zijn er geen specifieke waarschuwingen vanuit de EFSA. Wel is het verstandig om te weten dat tragacanthgom als onverteerbare vezel de spijsvertering kan beïnvloeden, vooral bij mensen die daar al gevoelig voor zijn. Over het geheel genomen is dit een van de veiligere en meer natuurlijke additieven die je in voeding kunt tegenkomen.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 6 relevante studies over tragacanthgom die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd en bij 4 studies was de financieringsbron onbekend.
De belangrijkste studie is de EFSA-herbeoordeling uit 2017, waarin een panel van onafhankelijke wetenschappers concludeerde dat tragacanthgom (E413) geen veiligheidszorgen oplevert bij de huidige gebruiksniveaus in voeding. De EFSA oordeelde dat een numerieke ADI niet nodig is, wat duidt op een zeer laag risicoprofiel. Er werden geen aanwijzingen gevonden voor mutageniteit (het vermogen om DNA te beschadigen) of ernstige toxiciteit.
Een klein humaan onderzoek uit 1984 (Eastwood et al.) testte relatief hoge dagelijkse doses tragacanthgom bij proefpersonen en vond geen schadelijke effecten. Dit is het enige bekende klinische trial bij mensen, wat een beperking is van het totale bewijsmateriaal. Een in-vitrostudie uit 2020 (Castro-López et al.) onderzocht het effect van een tragacanthgom-formulering op darmcellen en concludeerde dat er geen cytotoxiciteit (celbeschadiging) optrad. Wel werd een licht antiproliferatief effect waargenomen bij een bepaalde concentratie, wat de conclusie van volledige onschadelijkheid enigszins nuanceert.
Een oudere review uit 1987 concludeerde dat tragacanthgom veilig is bij normaal gebruik, maar meldde groeiremming bij kippen die hoge doses kregen. Dit dierlijke signaal is nooit verder onderzocht in een humane context. Een andere review (Anderson, 1989) besprak het veiligheidsbewijs, maar het volledige artikel was niet beschikbaar voor analyse. Tot slot richtte een studie van Ahmadi Gavlighi (2013) zich op de structurele samenstelling en mogelijke prebiotische werking van tragacanthgom, maar leverde geen directe conclusies over veiligheid.
Samenvattend is het beeld overwegend positief, maar het bewijs is beperkt in omvang. Er zijn geen grote, langlopende studies bij mensen beschikbaar en een deel van het onderzoek is verouderd. De EFSA-beoordeling uit 2017 is de meest gezaghebbende en recente evaluatie en biedt de sterkste onderbouwing voor de veiligheid van dit additief.
Bredere context
Regulering en status
Tragacanthgom is goedgekeurd als voedingsadditief in de Europese Unie (E413) en mag worden gebruikt in alle eet- en drinkwaren volgens het quantum satis-principe. Dat betekent dat er geen maximale hoeveelheid is vastgesteld, maar dat het alleen in de hoeveelheid mag worden toegevoegd die nodig is voor het beoogde technologische effect. De EFSA heeft in 2017 een volledige herbeoordeling uitgevoerd en concludeerde dat er geen veiligheidszorgen zijn. Er is geen IARC-classificatie (kankerrisico) voor tragacanthgom, wat in lijn is met het ontbreken van genotoxiciteitssignalen in het onderzoek.
Tragacanthgom wordt in de praktijk in relatief weinig producten en in lage concentraties toegepast, waardoor cumulatieve blootstelling doorgaans beperkt blijft. Het is geen smaakversterker of zoetstof en bevordert geen overconsumptie. Voor kwetsbare groepen zoals personen met gastro-intestinale aandoeningen geldt dat hoge doses, net als bij andere onverteerbare vezels, spijsverteringsklachten kunnen veroorzaken. Dit wordt niet specifiek door de EFSA benoemd, maar is een algemeen kenmerk van dit type stof.
Bijwerkingen
Bij normale consumptieniveaus zijn er geen bijwerkingen bekend. Bij hoge doses kan tragacanthgom, net als andere onverteerbare vezels, winderigheid en een opgeblazen gevoel veroorzaken door fermentatie in de darm. Sommige bronnen noemen ook de mogelijkheid van overgevoeligheidsreacties bij gevoelige personen, zoals darmklachten, vochtophoping en eczeem.
Financiering van het onderzoek
Van de 6 meegenomen studies zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd: de EFSA-herbeoordeling uit 2017 en een academische in-vitrostudie. Bij de overige 4 studies was de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die door de voedingsindustrie zijn gefinancierd.
Het ontbreken van industriefinanciering is op zich positief, maar het grote aantal studies met onbekende financiering maakt het lastig om het totale plaatje volledig te beoordelen. De EFSA-evaluatie, als meest gezaghebbende bron, is onafhankelijk uitgevoerd en vormt de stevigste basis voor de veiligheidsconclusie. Het totale aantal studies is klein, wat betekent dat het bewijs weliswaar consistent positief is, maar niet heel robuust.
Beoordeling medische literatuur
Het veiligheidsprofiel van tragacanthgom is overwegend positief, maar er zijn een paar nuances om in gedachten te houden. Het totale bewijs berust op slechts 6 studies, waarvan er maar één een klinisch onderzoek bij mensen is. Dat trial was klein en dateert uit 1984. Een in-vitrostudie toonde een licht antiproliferatief effect op darmcellen, terwijl de conclusie luidde dat er geen cytotoxiciteit was. Dat is geen alarmerend signaal, maar het nuanceert het beeld enigszins.
Daarnaast meldde een oudere review groeiremming bij kippen op hoge doses, iets wat nooit verder is onderzocht bij mensen. De EFSA-herbeoordeling uit 2017 is de meest recente en gezaghebbende evaluatie en biedt de sterkste onderbouwing voor veiligheid. Maar de onderliggende dataset is beperkt en deels verouderd. Voor de meeste consumenten is er geen reden tot zorg, maar als je gevoelig bent voor spijsverteringsproblemen, is het goed om te weten dat hoge doses klachten kunnen veroorzaken.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Mortensen et al. (2017)
EFSA: geen veiligheidszorgen voor E413 bij normale consumptie
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 78% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door who
|
|
Castro-López et al. (2020)
In vitro: geen cytotoxiciteit van tragacanthgom-formulering op darmcellen
|
In vitro | Overwegend veilig | 31% |
Onafhankelijk
Auteur werkzaam bij Universidad Autónoma de Nuevo León (Mexico)
|
|
Eastwood et al. (1984)
Geen schadelijke effecten bij zeer hoge dagelijkse dosis Tragacanthgom
|
Klinische trial | Veilig | 21% | Onbekend |
|
1987
Veilig bij normaal gebruik; groeiremming bij kippen op hoge dosis
|
Review | Overwegend veilig | 21% | Onbekend |
|
Tragacanth Gum: Structural Composition, Natural Functionality and Enxymatic Conversion as Source of Potential Prebiotic Activity
Ahmadi Gavlighi, Hassan (2013)
Studietekst niet beschikbaar; geen conclusie mogelijk over veiligheid.
|
Review | — | 0% | Onbekend |
|
Anderson, D. M. (1989)
Alleen abstract beschikbaar; geen resultaten of conclusies geciteerd
|
Review | — | 0% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
