E431 - Polyoxyethyleen
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 29% en slechter dan 71% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Polyoxyethyleen(40)stearaat, Polyoxyethyleenstearaat, Polyoxyethylene (40) stearate, POE-40 stearaat
- Komt voor in
- Puddingsauzen, Vlaaivullingen, Broodproducten, Bakkerijproducten, Desserts, Sauzen
- ADI
- De ADI voor de groep polysorbaten (E430-E436) is vastgesteld op maximaal 25 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 1750 mg per dag. Peuters kunnen bij hoge consumptie tot 24,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag bereiken, wat zeer dicht bij de ADI-grens ligt. EFSA waarschuwt dat de werkelijke blootstelling onderschat kan worden doordat voor meerdere voedselcategorieën geen gebruiksdata beschikbaar zijn.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Niet altijd geschikt voor veganisten, vegetariërs en bepaalde religieuze diëten (halal, kosher). Het stearinezuur in E431 kan van dierlijke of plantaardige oorsprong zijn. Dit is chemisch niet te onderscheiden en alleen de fabrikant kan de bron bevestigen.
Peuters kunnen bij hoge consumptie zeer dicht bij de maximaal aanvaardbare dagelijkse inname komen, wat een concreet risicosignaal is voor jonge kinderen. Polysorbaten kunnen de werking van bekende kankerverwekkende stoffen versterken (co-carcinogeen effect). Voor meerdere voedselcategorieën zijn geen gebruiksdata beschikbaar, waardoor de werkelijke blootstelling onderschat kan worden. Bij 3 van de 4 meegenomen studies is de financieringsbron onbekend.
Bij normale doses is er geen directe kankerverwekkende werking gevonden in dierproeven. EFSA heeft de stof opnieuw beoordeeld en de ADI gehandhaafd op 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag voor de groep polysorbaten. Geen bijwerkingen bekend bij de gebruikelijke concentraties in voeding.
Polyoxyethyleen (40) stearaat, ook bekend als E431, is een synthetische emulgator. Het wordt gemaakt door stearinezuur (een vetzuur) te combineren met oxyethyleen. De stof zorgt ervoor dat vet en water zich goed mengen in voedingsmiddelen. Je vindt het vooral in puddingsauzen, vlaaivullingen, broodproducten en andere bakkerijproducten. Het is dus een typisch ingrediënt van bewerkte voedingsmiddelen.
Wat je moet weten: het stearinezuur in E431 kan zowel van plantaardige als van dierlijke oorsprong zijn. Op het etiket staat dat niet altijd vermeld en chemisch is het verschil niet te achterhalen. Alleen de fabrikant kan je vertellen wat de bron is. Voor mensen die veganistisch, vegetarisch of halal/kosher eten, is dat een belangrijk aandachtspunt.
De ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) voor de groep polysorbaten (E430-E436) is vastgesteld op maximaal 25 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Dat klinkt misschien als een ruime marge, maar de EFSA waarschuwt dat peuters bij hoge consumptie zeer dicht bij die grens kunnen komen. Voor jonge kinderen is het dus verstandig om extra op te letten bij producten die dit additief bevatten. Daarnaast meldt een review dat polysorbaten de werking van bekende kankerverwekkende stoffen kunnen versterken, wat een extra reden is om voorzichtig te zijn.
Mensen die intolerant zijn voor propyleenglycol wordt aangeraden om ook E430-E436 te vermijden. In zeldzame gevallen zijn overgevoeligheidsreacties zoals eczeem gemeld. Al met al is E431 een stof die je niet per se nodig hebt in je voeding. Het is een puur synthetisch hulpmiddel dat vooral in ultrabewerkte producten voorkomt.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 5 relevante studies over polyoxyethyleen als voedingsadditief. Na beoordeling zijn 4 studies meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één onafhankelijk gefinancierd en bij 3 studies was de financieringsbron onbekend.
De belangrijkste studie is de EFSA-herbeoordeling uit 2015, de enige onafhankelijk gefinancierde studie in deze analyse. EFSA concludeerde dat de ADI van 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag voor de groep polysorbaten gehandhaafd kon blijven, maar plaatste daar een belangrijke kanttekening bij: peuters kunnen bij hoge consumptie tot 24,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag aan blootstelling bereiken, wat zeer dicht bij de ADI-grens ligt. Bovendien gaf EFSA aan dat voor drie voedselcategorieën geen gebruiksdata beschikbaar zijn, waardoor de werkelijke blootstelling onderschat kan worden. Dit maakt het lastig om met zekerheid te zeggen dat de ADI in de praktijk niet overschreden wordt.
Twee dierproeven uit 1999 onderzochten de carcinogeniteit en chronische toxiciteit van polyoxyethyleen bij ratten. Beide studies vonden geen tumorvorming en concludeerden dat de stof overwegend veilig is. Bijwerkingen werden alleen waargenomen bij de hoogste doses, zoals gewichtsonderdrukking. De financieringsbron van deze studies is niet bekend, wat extra voorzichtigheid rechtvaardigt bij het interpreteren van hun positieve conclusies.
Een review naar de veiligheid van polysorbaten in cosmetica concludeerde dat deze stoffen veilig zijn voor cosmetisch gebruik, maar vermeldde tegelijkertijd dat polysorbaten de werking van bekende kankerverwekkende stoffen kunnen versterken. Dit zogenaamde co-carcinogene effect is relevant, ook bij orale inname via voeding. De conclusie 'veilig' in die review lijkt vooral gericht op cosmetisch gebruik en is niet zonder meer door te trekken naar dagelijkse consumptie via voedingsmiddelen.
Samenvattend is het bewijs beperkt. De onafhankelijke EFSA-evaluatie is juist de meest kritische studie en signaleert concrete onzekerheden over blootstelling, terwijl de meer geruststellende dierstudies een onbekende financieringsbron hebben. Er is geen IARC-classificatie voor polyoxyethyleen. De combinatie van beperkt bewijs, het co-carcinogene effect en de mogelijke onderschatting van blootstelling maakt een voorzichtige houding verstandig.
Bredere context
Regelgeving en bijzonderheden
Polyoxyethyleen (E431) is goedgekeurd als voedingsadditief in de Europese Unie, waar het beperkt is toegestaan in een klein aantal productcategorieën. De ADI voor de groep polysorbaten (E430-E436) is vastgesteld op maximaal 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag. EFSA heeft in 2015 een herbeoordeling uitgevoerd en de ADI gehandhaafd, maar wees daarbij op belangrijke hiaten in de blootstellingsdata.
Een specifiek aandachtspunt betreft jonge kinderen. Uit de EFSA-evaluatie blijkt dat peuters bij hoge consumptie zeer dicht bij de ADI-grens komen. Ouders wordt aangeraden om bij jonge kinderen extra te letten op producten die dit additief bevatten. Omdat E431 vooral voorkomt in ultrabewerkte producten zoals puddingsauzen, vlaaivullingen en bakkerijproducten, is het relatief eenvoudig om de blootstelling te beperken door te kiezen voor onbewerkte alternatieven.
- De stof kan van dierlijke of plantaardige oorsprong zijn. Dit staat niet altijd op het etiket vermeld.
- Mensen met intolerantie voor propyleenglycol wordt aangeraden ook E430-E436 te vermijden.
- In zeldzame gevallen zijn overgevoeligheidsreacties zoals eczeem gemeld.
- Voor drie voedselcategorieën zijn geen gebruiksdata beschikbaar, waardoor de totale blootstelling moeilijk in te schatten is.
Bijwerkingen
Bij de gebruikelijke concentraties in voeding zijn geen ernstige bijwerkingen bekend. In zeldzame gevallen zijn overgevoeligheidsreacties zoals eczeem gemeld. Mensen met intolerantie voor propyleenglycol wordt aangeraden om ook E430-E436 te vermijden. Daarnaast is uit een review gebleken dat polysorbaten de werking van bekende kankerverwekkende stoffen kunnen versterken, al is dit effect niet specifiek bij normale voedingsdoses onderzocht.
Financiering van het onderzoek
Van de 4 meegenomen studies is er slechts één onafhankelijk gefinancierd: de EFSA-herbeoordeling uit 2015. Bij de overige 3 studies is de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies die expliciet door de industrie zijn gefinancierd, maar 'onbekend' betekent niet hetzelfde als 'onafhankelijk'. Dit is een belangrijk punt, want juist de studies met onbekende financiering komen tot de meest geruststellende conclusies.
De enige onafhankelijke studie, de EFSA-evaluatie, is tegelijkertijd de meest kritische. EFSA wijst op onzekerheden in de blootstellingsdata en signaleert dat peuters dicht bij de ADI-grens komen. Dit patroon, waarbij onafhankelijk onderzoek kritischer is dan studies met onbekende financiering, is een reden om de resultaten met extra voorzichtigheid te interpreteren. Het totale aantal studies is bovendien klein, wat de bewijskracht beperkt maakt.
Beoordeling medische literatuur
Het onderzoek naar E431 is beperkt: slechts 4 studies zijn meegenomen, waarvan er maar één onafhankelijk is gefinancierd. Juist die onafhankelijke studie (van EFSA) is het meest kritisch en wijst op risico's voor jonge kinderen en hiaten in de blootstellingsdata. De twee dierproeven die een geruststellend beeld schetsen, hebben een onbekende financieringsbron, wat hun conclusies minder betrouwbaar maakt.
Daarnaast is er een opvallende tegenstrijdigheid: een review concludeert dat polysorbaten 'veilig' zijn, maar vermeldt tegelijk dat ze de werking van bekende kankerverwekkende stoffen versterken. Die veiligheidsconclusie was gericht op cosmetisch gebruik en is niet zomaar van toepassing op dagelijkse inname via voeding. De combinatie van beperkt bewijs, mogelijke onderschatting van blootstelling en het co-carcinogene effect maakt dat voorzichtigheid op zijn plaats is, vooral bij jonge kinderen.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
2015
Peuters naderen ADI-limiet; onzekerheid door ontbrekende blootstellingsdata
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 30% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door world health organization
|
|
2000
Veilig voor cosmetica, maar versterkt werking van bekende kankerverwekkende stoffen
|
Review | Gemengd | 10% | Onbekend |
|
Inoue et al. (1999)
Geen tumoren; bijwerkingen alleen bij hoge doses in ratten
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 9% | Onbekend |
|
Inoue et al. (1999)
Geen carcinogeniteit gevonden; gewichtsonderdrukking alleen bij hoogste dosis
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 9% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
