E434 - Polysorbate 40
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 20% en slechter dan 80% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Polysorbaat 40, Tween 40, Polyoxyethyleen-20-sorbitaan mono-palmitaat, Polyoxyethylene sorbitan monopalmitate
- Komt voor in
- Taart- en cakemixen, Bakkerijwaren, Desserts, Sauzen, Kant-en-klaarmaaltijden
- ADI
- De ADI is 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA voor de hele groep polysorbaten (E432-E436). Voor een volwassene van 70 kg betekent dit maximaal 1750 mg per dag. Voor peuters ligt de geschatte blootstelling bij hoge inname dicht bij deze grens (tot 24,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag), waardoor er weinig marge overblijft.
- EU-status
- Verboden in de EU
- Dieetinfo
- Niet altijd geschikt voor vegetariërs, veganisten, halal of kosher. De vetzuren in polysorbaat 40 kunnen afkomstig zijn van dierlijk vet, inclusief varkensvet. Dit is chemisch niet te onderscheiden van plantaardige vetzuren. Alleen de producent kan de exacte bron bevestigen.
Peuters kunnen bij hoge blootstelling de ADI dicht naderen (24,5 van 25 mg/kg lichaamsgewicht/dag). Eén dierstudie wijst op mogelijke interactie met de opname van het medicijn metformine. De vetzuren kunnen van dierlijke oorsprong zijn, wat niet altijd op het etiket staat. Het bewijs is beperkt: slechts 3 studies beschikbaar.
EFSA concludeert dat polysorbaat 40 veilig is bij normale blootstelling voor de meeste bevolkingsgroepen. Er zijn geen aanwijzingen voor genotoxiciteit of kankerverwekkendheid. Bij de gebruikelijke concentraties in voedingsmiddelen zijn geen bijwerkingen bekend.
Polysorbaat 40 (E434) is een synthetische emulgator die wordt gemaakt uit ethyleenoxide, sorbitol en palmitinezuur (een vetzuur). Het zorgt ervoor dat ingrediënten die normaal niet mengen, zoals water en vet, toch een stabiel mengsel vormen. Je komt het vooral tegen in taart- en cakemixen, bakkerijwaren, desserts, sauzen en kant-en-klaarmaaltijden. Het wordt ook in cosmetica gebruikt.
Omdat polysorbaat 40 vetzuren bevat, is de herkomst niet altijd duidelijk. De vetzuren komen meestal uit plantaardige oliën, maar het gebruik van dierlijk vet (inclusief varkensvet) kan niet worden uitgesloten. Op het etiket staat dit vaak niet vermeld, wat het lastig maakt voor mensen die om religieuze of ethische redenen dierlijke producten willen vermijden.
De EFSA heeft in 2015 een uitgebreide herbeoordeling gedaan van polysorbaten (E432-E436) en de ADI vastgesteld op 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag voor de hele groep. Voor de meeste mensen is de blootstelling ruim onder deze grens. Maar er is één belangrijk aandachtspunt: peuters kunnen bij hoge blootstelling de ADI dicht naderen (tot 24,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag). Ouders doen er daarom verstandig aan om de inname van producten met E434 bij jonge kinderen te beperken. Mensen die intolerant zijn voor propyleenglycol wordt aangeraden ook polysorbaten (E432-E436) te vermijden.
Polysorbaat 40 is een typisch ingrediënt van ultrabewerkte producten. De producten waarin je het aantreft zijn vaak energiedicht en voedingsarm. Het additief zelf is bij normale inname waarschijnlijk niet schadelijk, maar het is wel een signaal dat je met een sterk bewerkt product te maken hebt. Er bestaan natuurlijke emulgatoren, zoals lecithine (E322), die in veel gevallen dezelfde functie kunnen vervullen.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 3 relevante studies over polysorbate 40 die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De belangrijkste bron is de EFSA-herbeoordeling uit 2015, waarin alle beschikbare gegevens over polysorbaten (E432-E436) opnieuw zijn bekeken. De conclusie was dat polysorbaat 40 veilig is bij normale blootstelling. Er zijn geen aanwijzingen gevonden voor genotoxiciteit, kankerverwekkendheid of chronische toxiciteit. Het enige zorgpunt betreft peuters: bij de hoogste geschatte blootstelling naderen zij de ADI van 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag, zonder deze te overschrijden. Voor alle andere bevolkingsgroepen zit de blootstelling ruim onder de limiet.
Een dierstudie uit 2021, gefinancierd door de Chinese National Natural Science Foundation, onderzocht het effect van polysorbaat 40 op de opname van het diabetesmedicijn metformine in de darm. De onderzoekers vonden dat polysorbaat 40 de opname van metformine significant remde. Dit is een farmacologische interactie, geen directe toxiciteit van het additief zelf. Het is goed om te weten dat dit onderzoek bij dieren is gedaan en niet automatisch vertaalbaar is naar mensen. Toch is het een relevant signaal voor mensen die metformine of vergelijkbare medicijnen gebruiken.
Een in-vitrostudie uit 2004 onderzocht het gebruik van polysorbaat 40 als drager voor bepaalde stoffen. In deze laboratoriumsetting werd geen toxiciteit waargenomen, maar de studie levert geen direct bewijs over de veiligheid bij menselijke consumptie.
Het totale bewijsmateriaal is beperkt. Met slechts 3 studies is er weinig onafhankelijk onderzoek specifiek naar polysorbaat 40. De EFSA-herbeoordeling biedt het meest complete beeld, maar ook die is gebaseerd op gegevens over de hele groep polysorbaten. Specifiek onderzoek naar langetermijneffecten van polysorbaat 40 alleen is schaars. Omdat polysorbaten in meerdere productcategorieën tegelijk worden gebruikt, kan de cumulatieve blootstelling hoger uitvallen dan je op basis van één product zou verwachten, vooral bij kinderen.
Bredere context
Regulering en status
Polysorbaat 40 (E434) is goedgekeurd in de EU en door de EFSA in 2015 opnieuw beoordeeld. De ADI van 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag geldt voor de hele groep polysorbaten (E432-E436) samen. Er is geen IARC-classificatie voor polysorbaat 40, wat betekent dat het niet als kankerverwekkend is beoordeeld door het internationaal kankeronderzoeksagentschap.
- De EFSA concludeert dat de ADI voor de meeste bevolkingsgroepen niet wordt overschreden.
- Peuters vormen een uitzondering: bij hoge blootstelling naderen zij de ADI (tot 24,5 mg/kg lichaamsgewicht per dag). Ouders wordt aangeraden de inname bij jonge kinderen te beperken.
- Mensen met een intolerantie voor propyleenglycol wordt geadviseerd polysorbaten (E432-E436) te vermijden.
- De vetzuren in polysorbaat 40 kunnen van dierlijke oorsprong zijn. Dit is chemisch niet te onderscheiden en alleen de producent kan de bron bevestigen.
Polysorbaat 40 komt vooral voor in ultrabewerkte producten. Hoewel het additief zelf bij normale inname niet schadelijk lijkt, is het goed om te beseffen dat de producten waarin het zit vaak niet de meest voedzame keuze zijn.
Bijwerkingen
Bij de gebruikelijke concentraties in voedingsmiddelen zijn geen bijwerkingen bekend. In sommige bronnen worden overgevoeligheidsreacties zoals eczeem genoemd. Mensen met een intolerantie voor propyleenglycol wordt aangeraden ook polysorbaten (E432-E436) te vermijden. Een dierstudie toonde aan dat polysorbaat 40 de opname van het medicijn metformine kan remmen, wat relevant kan zijn bij gelijktijdig medicijngebruik.
Financiering van het onderzoek
Van de 3 meegenomen studies zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie is de financieringsbron onbekend. Er zijn geen door de industrie gefinancierde studies gevonden. Dat is op zich positief, omdat het risico op belangenverstrengeling kleiner is. De EFSA-herbeoordeling uit 2015 is het meest omvangrijke en betrouwbare stuk onderzoek.
Tegelijkertijd is het totale aantal studies erg klein. Met slechts 3 studies is het lastig om sterke conclusies te trekken over de langetermijnveiligheid. Meer onafhankelijk onderzoek, specifiek gericht op polysorbaat 40 bij mensen, zou welkom zijn om het huidige beeld te bevestigen of bij te stellen.
Beoordeling medische literatuur
De automatische risicoscore van polysorbaat 40 op onze site valt in de categorie rood, maar dat verdient nuance. Het beschikbare bewijs is beperkt (slechts 3 studies) en de negatieve signalen komen vooral uit één dierstudie over een medicijninteractie, niet over directe toxiciteit van het additief. De EFSA concludeert dat polysorbaat 40 veilig is bij normale blootstelling. Het enige concrete zorgpunt is dat peuters bij hoge inname de veilige grens dicht naderen.
De dierstudie over remming van metformine-opname betreft een farmacologische interactie en is niet direct vertaalbaar naar voedselveiligheid bij mensen. De score op onze site weegt dit mogelijk zwaarder dan gerechtvaardigd. Meer onafhankelijk onderzoek bij mensen zou helpen om een completer beeld te krijgen.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
2015
Veilig bij normale blootstelling, maar peuters naderen ADI-limiet
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 74% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door world health organization
|
|
Ruan et al. (2021)
Polysorbate 40 remt significant intestinale opname van metformine via meerdere transporters
|
Dierstudie | Schadelijk | 45% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door National Natural Science Foundation of China, the Project of Jiangsu Administration for Market Regulation, China, Priority Academic Program Development of Jiangsu Higher Education Institutions, the Open Project Program of NMPA Key Laboratory for Impurity Profile of Chemical Drugs, National Natural Science Foundation of China, National Natural Science Foundation of China
|
|
O'Sullivan et al. (2004)
In vitro geen toxiciteit, maar geen bewijs voor menselijke consumptieveiligheid
|
In vitro | — | 0% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
