E435 - Polysorbate 60
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 24% en slechter dan 76% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Polysorbaat 60, Tween 60, Polyoxyethyleen-20-sorbitaan mono-stearaat, Polyoxyethylene sorbitan monostearate
- Komt voor in
- Taart- en cakemixen, Imitatieslagroom, Roomijs, Koffiecreamer, Bouillonpoeder, Droge soep, Sauzen, Desserts, Kant-en-klaarproducten, Gebak
- ADI
- De ADI is 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door de EFSA voor de gehele groep polysorbaten (E430-E436). Voor een volwassene van 70 kg betekent dit maximaal 1750 mg per dag. Let op: de EFSA heeft berekend dat peuters bij normaal voedingsgebruik al tot 24,5 mg/kg/dag kunnen binnenkrijgen, wat zeer dicht bij deze grens ligt.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Niet altijd geschikt voor vegetariërs, veganisten, halal of kosher. Polysorbaat 60 bevat stearinezuur (een vetzuur) dat afkomstig kan zijn van plantaardige oliën of dierlijk vet, inclusief varkensvet. Chemisch is het verschil niet te onderscheiden. Alleen de producent kan uitsluitsel geven over de herkomst.
Dierproeven en laboratoriumonderzoek tonen aan dat polysorbaat 60 darmcellen kan beschadigen en de doorlaatbaarheid van de darmwand kan verhogen. De EFSA waarschuwt dat peuters bij normaal voedingsgebruik zeer dicht tegen de veilige dagelijkse inname aanzitten (tot 24,5 mg/kg/dag bij een ADI van 25 mg/kg/dag). Er zijn geen studies bij mensen beschikbaar. Bij 3 van de 4 studies is de financieringsbron onbekend.
EFSA en JECFA hebben een ADI van 25 mg/kg lichaamsgewicht/dag vastgesteld. Een teratologiestudie bij ratten vond geen aanwijzingen voor aangeboren afwijkingen, zelfs bij zeer hoge doses. De stof is goedgekeurd voor gebruik in de EU.
Polysorbaat 60 (E435) is een synthetische emulgator die wordt gemaakt door ethyleenoxide, sorbitol en stearinezuur chemisch te combineren. Het zorgt ervoor dat water en vet goed gemengd blijven in voedingsmiddelen. Je komt het tegen in veel ultrabewerkte producten zoals taart- en cakemixen, imitatieslagroom, roomijs, koffiecreamer, bouillonpoeder, droge soep, sauzen en kant-en-klaarproducten. Het wordt ook wel aangeduid als Tween 60.
Hoewel polysorbaat 60 is goedgekeurd in de EU, zijn er wel degelijk zorgen. Dierproeven en laboratoriumonderzoek laten zien dat de stof darmcellen kan beschadigen en de doorlaatbaarheid van de darmwand kan verhogen. Dat klinkt misschien abstract, maar het betekent dat stoffen die normaal niet door de darmwand heen komen, dat bij blootstelling aan polysorbaat 60 wél zouden kunnen doen. Het belangrijke voorbehoud: dit is alleen in dierproeven en laboratoriumomstandigheden aangetoond, niet bij mensen.
Een belangrijk aandachtspunt betreft jonge kinderen. De EFSA heeft vastgesteld dat peuters bij regulier voedingsgebruik een blootstelling tot 24,5 mg/kg/dag kunnen bereiken. Dat is zeer dicht bij de veilige grens (ADI) van 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Ouders van jonge kinderen doen er goed aan de inname van producten met polysorbaat 60 te beperken. Omdat de stof in veel verschillende productcategorieën wordt gebruikt, kan de dagelijkse blootstelling cumulatief oplopen zonder dat je het doorhebt.
Let er ook op dat polysorbaat 60 vetzuren bevat die afkomstig kunnen zijn van zowel plantaardige oliën als dierlijk vet (inclusief varkensvet). Chemisch is dit niet te onderscheiden, dus als je om religieuze of ethische redenen dierlijke ingrediënten wilt vermijden, kun je alleen bij de producent navragen wat de bron is. Mensen die intolerant zijn voor propyleenglycol wordt aangeraden om ook polysorbaten (E430-E436) te vermijden. Incidenteel zijn overgevoeligheidsreacties zoals eczeem gemeld.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 4 relevante studies over polysorbaat 60 die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één onafhankelijk gefinancierd en bij 3 studies was de financieringsbron onbekend.
De meest invloedrijke bron is de EFSA-herbeoordeling uit 2015, die de groep polysorbaten (E430-E436) opnieuw evalueerde. De EFSA handhaafde een ADI van 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag voor de gehele groep, maar signaleerde een belangrijk probleem: bij peuters kan de blootstelling oplopen tot 24,5 mg/kg/dag, wat de ADI vrijwel bereikt. Daarnaast gaf de EFSA aan dat er voor sommige voedselcategorieën onvoldoende gebruiksdata beschikbaar zijn, waardoor de werkelijke blootstelling mogelijk nog hoger kan liggen dan geschat. Dit maakt het moeilijk om met zekerheid te zeggen dat de huidige gebruiksniveaus voor alle leeftijdsgroepen veilig zijn.
Twee andere studies onderzochten het effect van polysorbaat 60 op de darm. Een laboratoriumstudie uit 2000 (Dimitrijevic et al.) toonde aan dat polysorbaat 60 darmcelmembranen beschadigt en de levensvatbaarheid van darmcellen concentratieafhankelijk verlaagt. Een dierstudie uit 1984 (Tagesson en Edling) vond dat polysorbaat 60 de darmwand van ratten beschadigt en de doorlaatbaarheid verhoogt. Deze bevindingen zijn relevant in de context van het zogenaamde "leaky gut"-concept, maar de klinische betekenis bij normale voedingsdoses bij mensen is niet onderzocht. Dat is een belangrijke beperking: we weten simpelweg niet of deze effecten ook optreden bij de hoeveelheden die je via voeding binnenkrijgt.
De vierde studie, een teratologiestudie bij ratten uit 1988 (Ema et al.), vond geen aanwijzingen voor aangeboren afwijkingen, zelfs bij zeer hoge doses. Dit is geruststellend voor dat specifieke eindpunt, maar deze studie keek niet naar darmschade en zegt dus niets over de zorgen die in de andere studies naar voren kwamen.
Een grote beperking van het beschikbare bewijs is dat er geen enkele studie bij mensen is uitgevoerd. Alle bevindingen zijn gebaseerd op dierproeven, laboratoriumonderzoek en een blootstellingsschatting van de EFSA. Dat maakt het lastig om harde conclusies te trekken over de veiligheid bij dagelijks gebruik door mensen. Voorzichtigheid is dan ook op zijn plaats, vooral voor jonge kinderen.
Bredere context
Polysorbaat 60 is goedgekeurd als voedingsadditief in de Europese Unie, de Verenigde Staten (FDA) en veel andere landen. De EFSA heeft in 2015 een herbeoordeling uitgevoerd van de groep polysorbaten (E430-E436) en een ADI van 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag vastgesteld voor de gehele groep. De JECFA (het gezamenlijke expert-comité van de WHO en FAO) hanteert dezelfde ADI.
Een belangrijk aandachtspunt is de cumulatieve blootstelling. Polysorbaat 60 wordt in veel verschillende productcategorieën gebruikt, van gebak en ijs tot sauzen en bouillonpoeder. Wie regelmatig ultrabewerkte producten eet, kan ongemerkt dicht bij de ADI komen. Dit geldt in het bijzonder voor peuters: de EFSA berekende dat zij bij normaal voedingsgebruik een blootstelling tot 24,5 mg/kg/dag kunnen bereiken, wat vrijwel gelijk is aan de ADI van 25 mg/kg/dag. Ouders van jonge kinderen doen er goed aan de inname van producten met polysorbaat 60 te beperken en bewust te kiezen voor producten zonder deze emulgator.
- De EFSA signaleert dat voor sommige voedselcategorieën onvoldoende gebruiksdata beschikbaar zijn, waardoor de werkelijke blootstelling onderschat kan worden.
- Er zijn geen humane studies beschikbaar. Alle veiligheidsconclusies zijn gebaseerd op dierproeven en laboratoriumonderzoek.
- De stof kan vetzuren van dierlijke oorsprong bevatten, wat relevant is voor mensen die om ethische of religieuze redenen dierlijke producten vermijden.
Bijwerkingen
Bij gevoelige personen zijn overgevoeligheidsreacties zoals eczeem gemeld. Mensen die intolerant zijn voor propyleenglycol wordt aangeraden om polysorbaten (E430-E436) te vermijden. In dierproeven en laboratoriumonderzoek is beschadiging van darmcellen en verhoogde doorlaatbaarheid van de darmwand waargenomen, maar dit is niet bij mensen bevestigd.
Financiering van het onderzoek
Van de 4 meegenomen studies is er slechts één onafhankelijk gefinancierd: de EFSA-herbeoordeling uit 2015. Bij de overige 3 studies is de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die door de industrie zijn gefinancierd, maar het ontbreken van informatie over de financiering bij driekwart van de studies maakt het lastig om de onafhankelijkheid van het bewijs goed te beoordelen.
Het is opvallend dat er zo weinig onderzoek beschikbaar is naar een stof die in zeer veel voedingsmiddelen wordt gebruikt. De afwezigheid van humane studies is een extra reden om voorzichtig te zijn met de interpretatie van de beschikbare resultaten. Meer onafhankelijk onderzoek, en dan vooral bij mensen, zou welkom zijn om de veiligheid beter te kunnen beoordelen.
Beoordeling medische literatuur
Het onderzoek naar polysorbaat 60 kent een aantal belangrijke beperkingen waar je als lezer rekening mee moet houden. Ten eerste zijn er geen studies bij mensen uitgevoerd. Alle bevindingen over darmschade komen uit dierproeven en laboratoriumonderzoek, en het is onduidelijk of deze effecten ook optreden bij de hoeveelheden die je via voeding binnenkrijgt. Ten tweede meet de teratologiestudie die "veilig" concludeert alleen aangeboren afwijkingen en zegt niets over de darmeffecten uit de andere studies. Deze studies zijn dus niet tegenstrijdig, maar vullen elkaar ook niet aan op een geruststellende manier. Tot slot is bij 3 van de 4 studies de financieringsbron onbekend, wat het lastig maakt om de onafhankelijkheid van het bewijs volledig te beoordelen.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
2015
Peuters naderen ADI-grens; onzekerheid door ontbrekende blootstellingsdata
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 74% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door world health organization
|
|
Tagesson, C., Edling, C. (1984)
Polysorbate 60 beschadigt darmwand en verhoogt permeabiliteit in ratten
|
Dierstudie | Schadelijk | 23% | Onbekend |
|
Ema et al. (1988)
Geen teratogene effecten bij ratten, zelfs bij zeer hoge doses
|
Dierstudie | Veilig | 19% | Onbekend |
|
Dimitrijevic et al. (2000)
Polysorbate 60 beschadigt darmcelmembranen en verlaagt celviabiliteit concentratieafhankelijk
|
In vitro | Schadelijk | 16% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
