E456 - Kaliumpolyaspartaat
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 89% en slechter dan 11% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Potassium polyaspartate, A-5D K/SD, KPPA
- Komt voor in
- Wijn
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Kaliumpolyaspartaat is synthetisch en bevat geen dierlijke bestanddelen. Het is in principe geschikt voor vegetarische en veganistische diëten. Over halal- en kosherstatus is geen specifieke informatie beschikbaar, maar de synthetische oorsprong maakt het waarschijnlijk acceptabel. Let op: het wordt uitsluitend in wijn gebruikt, en wijn zelf kan om andere redenen niet geschikt zijn voor bepaalde diëten.
Er zijn geen humane studies beschikbaar. Alle veiligheidsbeoordelingen zijn gebaseerd op dierproeven en in-vitro onderzoek. Kwetsbare groepen zoals mensen met nierproblemen (vanwege de kaliumbelasting) zijn niet specifiek onderzocht. De hoogst geteste dosis in dierproeven was ook meteen de NOAEL, wat betekent dat de werkelijke veilige bovengrens niet precies is vastgesteld.
EFSA concludeert dat er geen veiligheidszorgen zijn bij het voorgestelde gebruik in wijn, met een ruime veiligheidsmarge van circa 550. Alle drie de beschikbare studies komen tot dezelfde conclusie: veilig bij normaal gebruik. De stof komt uitsluitend in wijn voor, waardoor cumulatieve blootstelling via andere voedingsmiddelen niet speelt.
Kaliumpolyaspartaat (E456) is een synthetisch additief dat wordt gebruikt als stabilisator in wijn. Het is een relatief nieuw middel dat speciaal is ontwikkeld om wijnsteenneerslag (tartaraatkristallen) in wijn te voorkomen. Die kristalletjes zijn op zich onschadelijk, maar ze worden door consumenten vaak als storend ervaren. Door kaliumpolyaspartaat toe te voegen, blijft de wijn helder en stabiel tijdens opslag. Je komt dit additief dus uitsluitend tegen in wijn. Het zit niet in andere voedingsmiddelen.
Kaliumpolyaspartaat is een lichtbruin poeder dat synthetisch wordt geproduceerd. Het is een kaliumzout van polyasparaginezuur. Omdat het een synthetische stof is die pas relatief recent is goedgekeurd voor gebruik in de EU, is het onderzoek ernaar nog beperkt. Er zijn slechts drie wetenschappelijke studies beschikbaar, waarvan geen enkele op mensen is uitgevoerd. Dat is een belangrijk punt om in het achterhoofd te houden.
EFSA heeft kaliumpolyaspartaat beoordeeld en concludeert dat er geen veiligheidszorgen zijn bij het voorgestelde gebruik in wijn. De veiligheidsmarge is circa 550, wat betekent dat de hoeveelheid die je via wijn binnenkrijgt ver onder de grens ligt die in dierproeven als veilig is aangemerkt. Er is geen specifieke ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld, omdat EFSA de blootstelling via wijn als voldoende laag beschouwt. Let wel: voor mensen met nierproblemen is de kaliumbelasting niet apart onderzocht, en voor zwangeren en kinderen geldt sowieso het advies om geen alcohol te drinken.
Omdat kaliumpolyaspartaat alleen in wijn wordt gebruikt, is de kans op overconsumptie van het additief zelf klein. De gezondheidsrisico's van wijn zitten veel meer in de alcohol zelf dan in dit specifieke additief. Toch is het goed om te weten dat het onderzoek beperkt is en dat er geen langetermijnstudies bij mensen zijn gedaan.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 3 relevante studies over kaliumpolyaspartaat die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De meest gezaghebbende bron is de EFSA-opinie uit 2016, die het gebruik van kaliumpolyaspartaat in wijn als veilig beoordeelt. EFSA berekende een veiligheidsmarge van ongeveer 550. Dat wil zeggen: de hoeveelheid die je via wijn binnenkrijgt is ruwweg 550 keer lager dan de dosis die in dierproeven geen enkel schadelijk effect veroorzaakte. Dat is een comfortabele marge. De EFSA-opinie is gebaseerd op toxicologische gegevens uit dierproeven en in-vitro onderzoek.
Een toxicologische studie uit 2017 (Galbusera et al.) onderzocht de genotoxiciteit en subchronische toxiciteit van kaliumpolyaspartaat bij proefdieren. De conclusie was dat de stof niet genotoxisch is en dat er geen schadelijke effecten optraden tot de hoogst geteste dosis van 1000 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Dat is meteen ook de NOAEL (no observed adverse effect level). Belangrijk om te weten: omdat 1000 mg/kg/dag de hoogste geteste dosis was, weten we niet precies waar de werkelijke bovengrens ligt. Die kan hoger zijn, maar dat is simpelweg niet onderzocht.
Een aanvullende in-vitro studie uit 2019 keek naar het effect van kaliumpolyaspartaat op de beschikbaarheid van mineralen. De conclusie was dat de stof de mineraalbeschikbaarheid niet beïnvloedt, wat een geruststellende bevinding is.
Alle drie de studies komen tot dezelfde conclusie: kaliumpolyaspartaat is veilig bij het voorgestelde gebruik in wijn. Er zijn geen tegenstrijdigheden in het onderzoek. Wel is het aantal studies beperkt en ontbreken humane studies volledig. Dat is niet ongebruikelijk voor een relatief nieuw additief met een zeer specifieke toepassing, maar het betekent wel dat de wetenschappelijke basis smaller is dan bij veel andere E-nummers.
Bredere context
Kaliumpolyaspartaat (E456) is goedgekeurd in de EU en wordt uitsluitend gebruikt als tartaraatstabilisator in wijn. Het komt niet voor in andere voedingsmiddelen, waardoor cumulatieve blootstelling via meerdere productcategorieën geen rol speelt. Er is geen IARC-classificatie beschikbaar voor deze stof.
Omdat het additief alleen in wijn zit, is de doelgroep beperkt tot volwassen wijnconsumenten. Voor kinderen, zwangeren en mensen die geen alcohol drinken is blootstelling aan E456 niet aan de orde. Voor mensen met nierproblemen is het goed om te weten dat de stof kalium bevat, al levert het bij normale wijnconsumptie geen relevante bijdrage aan de totale kaliuminname. Specifiek onderzoek bij deze kwetsbare groep ontbreekt wel.
- Goedgekeurd in de EU voor gebruik in wijn
- Geen specifieke ADI vastgesteld door EFSA (blootstelling via wijn wordt als voldoende laag beschouwd)
- Geen humane studies beschikbaar
- Niet van toepassing voor kinderen en zwangeren (alcoholproduct)
Bijwerkingen
Er zijn op dit moment geen bijwerkingen bekend bij het gebruik van kaliumpolyaspartaat in wijn. In dierproeven werden geen schadelijke effecten waargenomen tot de hoogst geteste dosis van 1000 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Humane studies ontbreken, dus bijwerkingen bij mensen zijn niet systematisch onderzocht.
Financiering van het onderzoek
Van de 3 beschikbare studies zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd (door EFSA) en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die direct door de industrie zijn gefinancierd. Dat is een positief punt, omdat het de onafhankelijkheid van de conclusies versterkt.
Tegelijkertijd is het totale aantal studies erg klein. Met slechts drie studies is het lastig om een volledig beeld te krijgen van mogelijke langetermijneffecten. Het ontbreken van humane studies is de grootste beperking. De financieringsbasis is op zich gezond, maar de hoeveelheid bewijs is beperkt.
Beoordeling medische literatuur
De veiligheidsconclusies over kaliumpolyaspartaat zijn gebaseerd op slechts drie studies, waarvan geen enkele bij mensen is uitgevoerd. Alle onderzoeken wijzen in dezelfde richting (veilig), maar het bewijs is smal. De NOAEL van 1000 mg/kg/dag is de hoogst geteste dosis, niet de dosis waarbij voor het eerst problemen optreden. Dat betekent dat we de werkelijke bovengrens niet kennen.
Voor de meeste wijnconsumenten is er weinig reden tot zorg: de veiligheidsmarge is ruim en de blootstelling via wijn is laag. Maar als je kritisch kijkt naar de wetenschappelijke onderbouwing, dan is die beperkter dan bij veel andere goedgekeurde additieven. Mensen met nierproblemen doen er goed aan om alert te zijn op de kaliuminhoud, al is die bij normaal wijngebruik verwaarloosbaar.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
2016
EFSA: geen veiligheidszorgen bij gebruik in wijn, veiligheidsmarge ~550
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 57% | Onbekend |
|
Galbusera et al. (2017)
Geen genotoxiciteit, NOAEL 1000 mg/kg/dag; EFSA: geen veiligheidszorgen
|
Dierstudie | Veilig | 41% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
2019
Mineraalbeschikbaarheid niet beïnvloed; KPPA veilig bij wijngebruik
|
In vitro | Veilig | 30% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
