E464 - Hydroxypropylmethylcellulose

Geen bezwaar Synthetisch

Ook bekend als: HPMC, Hypromellose, Hydroxypropylmethylcellulose, Hydroxy propyl methyl cellulose
Komt voor in: Sauzen, Bakkerijproducten, Kant-en-klaarmaaltijden, Supplementen en tabletten, Dranken, Soepen, Dressings, Capsuleomhulsels
ADI: Er is geen numerieke ADI vastgesteld voor E464. EFSA concludeerde in 2018 dat een specifieke bovengrens niet nodig is, omdat er geen veiligheidsrisico is bij de gerapporteerde consumptieniveaus. Dit betekent dat de stof als zo weinig risicovol wordt beschouwd dat een dagelijkse limiet niet noodzakelijk wordt geacht. Wel geldt het quantum satis-principe: fabrikanten mogen alleen zoveel gebruiken als technisch noodzakelijk is.
EU-status: Goedgekeurd
Dieetinfo: Geschikt voor vegetariërs, veganisten en mensen die halal of kosher eten. Bevat geen dierlijke bestanddelen.

Aandachtspunten

HPMC is semi-synthetisch: het wordt gemaakt door chemische modificatie van natuurlijke cellulose. Bij hoge inname kunnen darmklachten optreden zoals verstopping, diarree, krampen en winderigheid. Een EFSA-studie uit 2015 wees op een mogelijk genotoxisch risico van een specifieke onzuiverheid (propyleenchlorohydrine) bij verhoogde specificatiegrenzen. Er zijn geen humane klinische studies beschikbaar en kwetsbare groepen zoals mensen met darmaandoeningen zijn niet specifiek onderzocht.

Positieve bevindingen

EFSA concludeert dat er geen veiligheidsrisico is bij normale consumptieniveaus en acht een numerieke ADI niet nodig. Geschikt voor alle diëten: halal, kosher, vegetarisch en veganistisch. De onafhankelijke EFSA-herevaluatie uit 2018 bevestigt het veilige profiel, ook bij hogere blootstellingsschattingen.

Hydroxypropylmethylcellulose (HPMC, ook wel hypromellose genoemd) is een semi-synthetisch additief dat wordt gemaakt door chemische bewerking van cellulose. Cellulose is een natuurlijk plantaardig polymeer dat voorkomt in hout en andere planten. Door deze cellulose te behandelen met chemische stoffen ontstaat HPMC, een witte tot lichtgele stof die veel beter oplosbaar is dan gewone cellulose. Het wordt gebruikt als verdikkingsmiddel, emulgator, vulstof en antiklontermiddel in een groot aantal voedingsmiddelen.

Je komt E464 tegen in sauzen, bakkerijproducten, kant-en-klaarmaaltijden, dranken en supplementen. Het wordt ook veel gebruikt als coating voor tabletten en capsules, ook in biologische supplementen. Omdat HPMC in zoveel verschillende productcategorieën wordt toegepast, kan je er op een dag via meerdere producten mee in aanraking komen. Het is een typisch voorbeeld van een additief dat je niet proeft of ziet, maar dat wel in veel bewerkte producten zit.

Wat betreft veiligheid: EFSA heeft in 2018 geconcludeerd dat er geen veiligheidsrisico is bij de huidige consumptieniveaus. Er is geen numerieke ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld, wat betekent dat de stof als zo weinig risicovol wordt beschouwd dat een specifieke bovengrens niet nodig wordt geacht. Wel is het goed om te weten dat bij hoge inname darmklachten kunnen optreden, zoals verstopping, diarree, krampen en winderigheid. Kwetsbare groepen zoals mensen met darmaandoeningen zijn niet specifiek onderzocht in de beschikbare studies.

Een aandachtspunt is dat een EFSA-studie uit 2015 een mogelijk genotoxisch risico signaleerde van een specifieke onzuiverheid (propyleenchlorohydrine) die bij de productie kan ontstaan. Dit betreft niet het additief zelf bij de gangbare normen, maar wel de productiekwaliteit. EFSA wees daarom een verhoging van de specificatiegrenzen af. Voor de consument betekent dit dat de huidige strenge productieeisen belangrijk zijn om de veiligheid te waarborgen.

Wat zegt de wetenschap?

We vonden 8 relevante studies over hydroxypropylmethylcellulose die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd en bij 5 studies was de financieringsbron onbekend.

De belangrijkste studie is de uitgebreide EFSA-herevaluatie uit 2018, waarin een groot panel van wetenschappers alle beschikbare data over celluloses (waaronder E464) opnieuw heeft beoordeeld. De conclusie was helder: er is geen veiligheidsrisico bij de gerapporteerde consumptieniveaus en een numerieke ADI is niet nodig. EFSA hield daarbij ook rekening met hogere blootstellingsschattingen en zag ook dan geen reden tot bezorgdheid. Dit is de studie met de hoogste bewijskracht in onze analyse.

Daarnaast is er een EFSA-evaluatie uit 2015 die specifiek keek naar een voorgestelde wijziging van de specificatiegrenzen voor HPMC. Daarbij werd vastgesteld dat er onvoldoende gegevens waren om het genotoxische risico van de onzuiverheid propyleenchlorohydrine (PCH) uit te sluiten bij verhoogde specificatiegrenzen. EFSA wees de verhoging daarom af. Dit is geen tegenstrijdigheid met de bredere veiligheidsconclusie, maar het laat wel zien dat de productiekwaliteit nauwlettend in de gaten moet worden gehouden.

De overige studies zijn voornamelijk dierproeven. Een veiligheidsbeoordeling uit 2007 (Burdock) concludeerde dat de blootstelling van mensen aan HPMC meer dan 100 keer onder de tolereerbare inname ligt. Meerdere dierstudies uit de jaren 1992 tot 2011 lieten geen schadelijke effecten zien bij normale doseringen. Twee studies bij hamsters toonden zelfs gunstige effecten: HPMC verlaagde het cholesterol en verhoogde de uitscheiding van verzadigde en transvetten. Bij de hoogste geteste dosis (900 mg/kg) werden slechts minimale effecten waargenomen.

Een belangrijke kanttekening is dat alle veiligheidsdata afkomstig zijn uit dierproeven en regulatieve evaluaties. Er zijn geen humane klinische studies of grote cohortstudies beschikbaar. Kwetsbare groepen, zoals mensen met darmaandoeningen, zijn niet specifiek onderzocht. Dat wil niet zeggen dat er een probleem is, maar het betekent wel dat de veiligheidsdata minder compleet zijn dan je misschien zou verwachten bij een stof die zo breed wordt ingezet.

Bredere context

Regelgeving en status

E464 is goedgekeurd in de Europese Unie en mag worden gebruikt in alle eet- en drinkwaren volgens het quantum satis-principe. Dat betekent dat er geen maximale hoeveelheid is vastgesteld, maar dat fabrikanten alleen zoveel mogen gebruiken als technisch noodzakelijk is. EFSA heeft in 2018 bevestigd dat er geen numerieke ADI nodig is. Ook JECFA (het gezamenlijke comité van de WHO en FAO) heeft geen ADI vastgesteld, wat in lijn is met het veilige profiel. Er is geen IARC-classificatie voor HPMC, wat past bij het beeld dat de stof niet als kankerverwekkend wordt beschouwd.

HPMC is geschikt voor alle diëten en kan worden gebruikt door vegetariërs, veganisten en mensen die halal of kosher eten. De stof bevat geen natrium en heeft geen smaakversterkende eigenschappen. Wel is het goed om te weten dat HPMC veel voorkomt in ultrabewerkte producten. Als je liever zo min mogelijk bewerkte voeding eet, is het de moeite waard om op het etiket te letten. De stof zelf is niet schadelijk bij normaal gebruik, maar de producten waarin het zit zijn niet altijd de gezondste keuze.

Bijwerkingen

Bij hoge inname kunnen darmklachten optreden, zoals verstopping, diarree, krampen en winderigheid. Deze klachten treden op bij hoge concentraties en zijn niet te verwachten bij normale consumptie via voedingsmiddelen. Er zijn geen ernstige bijwerkingen gerapporteerd bij gangbaar gebruik.

Financiering van het onderzoek

Onafhankelijk (3) Industrie (0) Mogelijk industrie (0) Onbekend (5)

Van de 8 studies zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd, allemaal door overheidsinstanties (EFSA via de Europese Commissie en de FDA). Bij de overige 5 studies was de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die expliciet door de industrie zijn gefinancierd.

De twee studies met de hoogste bewijskracht (de EFSA-evaluaties uit 2015 en 2018) zijn beide onafhankelijk gefinancierd. Dat is positief, want het betekent dat de belangrijkste veiligheidsconclusies niet door commerciële belangen zijn beïnvloed. De dierstudies met onbekende financiering hebben een lagere bewijskracht en dragen minder bij aan het totaalbeeld. Het is wel jammer dat bij meer dan de helft van de studies de financieringsbron niet duidelijk is, want dat maakt het lastiger om de onafhankelijkheid volledig te beoordelen.

Beoordeling medische literatuur

Het veilige profiel van HPMC is goed onderbouwd door de onafhankelijke EFSA-herevaluatie uit 2018, de studie met de hoogste bewijskracht. Toch zijn er een paar nuances om in gedachten te houden. Alle veiligheidsdata komen uit dierproeven en regulatieve evaluaties. Er zijn geen humane klinische studies of grote bevolkingsonderzoeken gedaan. Kwetsbare groepen zoals mensen met darmaandoeningen zijn niet specifiek onderzocht. Daarnaast wees een EFSA-studie uit 2015 op een mogelijk genotoxisch risico van een onzuiverheid die bij de productie kan ontstaan. Dit betreft niet het additief zelf bij de huidige normen, maar het laat zien dat strenge productie-eisen belangrijk blijven.

Onderzochte studies

Studie	Type	Conclusie	Bewijskracht	Financiering
Re‐evaluation of celluloses E 460(i), E 460(ii), E 461, E 462, E 463, E 464, E 465, E 466, E 468 and E 469 as food additives Younes et al. (2018) EFSA: geen veiligheidsrisico bij normale consumptie van E464 In deze uitgebreide EFSA-herevaluatie werden alle beschikbare gegevens over celluloses opnieuw beoordeeld. De conclusie was dat er geen veiligheidsrisico is bij de gerapporteerde consumptieniveaus van E464 en dat een numerieke ADI niet nodig is.	EFSA/WHO-evaluatie	Veilig	84%	Onafhankelijk Gefinancierd door european commission
Safety of a change in specifications for the food additive ... 2015 EFSA: genotoxisch risico PCH-onzuiverheid, specificatieverhoging afgewezen Deze EFSA-evaluatie onderzocht een voorgestelde verhoging van de specificatiegrenzen voor HPMC. De conclusie was dat er onvoldoende gegevens waren om het genotoxische risico van de onzuiverheid propyleenchlorohydrine uit te sluiten, waardoor de verhoging werd afgewezen.	EFSA/WHO-evaluatie	Schadelijk	75%	Onafhankelijk Gefinancierd door european commission
Safety assessment of hydroxypropyl methylcellulose as a food ingredient Burdock, G. A. (2007) Veilig: blootstelling meer dan 100× onder de tolereerbare inname	Dierstudie	Veilig	31%	Onafhankelijk Gefinancierd door fda
Supplementation of hydroxypropyl methylcellulose into yeast ... Kim et al. (2011) HPMC verlaagt cholesterol bij hamsters, geen schadelijke effecten gevonden	Dierstudie	Overwegend veilig	26%	Onbekend
Dietary hydroxypropyl methylcellulose increases excretion of ... Yokoyama et al. (2011) HPMC verhoogt uitscheiding van verzadigde en transvetten bij hamsters	Dierstudie	Overwegend veilig	26%	Onbekend
Comprehensive investigation of hydroxypropyl methylcellulose ... Thackaberry et al. (2010) HPMC als controle: geen schadelijke effecten bij 90 dagen orale toediening	Dierstudie	Veilig	26%	Onbekend
A three-month repeated oral administration study of a low viscosity ... Obara et al. (1999) Laagste viscositeitsgraad HPMC toont extreem lage toxiciteit in ratten	Dierstudie	Veilig	19%	Onbekend
Studies on single-dose toxicity of hydrophobically modified ... Obara et al. (1992) Geen toxiciteit tot 900 mg/kg; minimale effecten bij hoogste dosis	Dierstudie	Overwegend veilig	19%	Onbekend

Verantwoording

Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.

De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.