E492 - Sorbitaantristearaat
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 88% en slechter dan 12% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Sorbitan tristearate, Span 65, Sorbitaantristearaat
- Komt voor in
- Chocolade, Snoep, Coatings, Gebak, IJs, Desserts
- ADI
- De ADI is 10 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA. Dit is een groeps-ADI die geldt voor alle sorbitaanesters samen (E491 tot en met E495). Voor een volwassene van 70 kg betekent dit maximaal 700 mg per dag uit alle sorbitaanesters gecombineerd. Let op: sommige oudere bronnen noemen een ADI van 25 mg/kg, maar de EFSA-waarde van 10 mg/kg is de meest recente en gezaghebbende.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Niet altijd geschikt voor veganisten, vegetariërs, moslims en mensen die kosher eten. Het stearinezuur kan van dierlijke oorsprong zijn (inclusief varkensvet). Alleen de producent kan uitsluitsel geven over de herkomst. Glutenvrij.
Er zijn slechts 2 studies beschikbaar, waarvan er één gericht is op cosmetisch gebruik en maar beperkt relevant is voor voedingsadditieven. Een review vermeldt beperkte cocarcinogeniciteitsdata bij hoge doses. De ADI geldt voor de hele groep sorbitaanesters (E491-E495) gezamenlijk, waardoor cumulatieve blootstelling kan oplopen. Het stearinezuur kan van dierlijke oorsprong zijn, wat niet altijd op het etiket staat.
EFSA concludeert dat de blootstelling bij normaal gebruik onder de ADI blijft en dat er geen genotoxiciteitszorgen zijn. Het wordt in het lichaam afgebroken tot sorbitol en stearinezuur, stoffen die zonder problemen worden omgezet. Goedgekeurd in de EU als voedingsadditief.
Sorbitaantristearaat (E492) is een emulgator die wordt gemaakt door sorbitol (E420) te combineren met stearinezuur, een vetzuur dat zowel uit plantaardige als dierlijke bronnen kan komen. Hoewel de grondstoffen in de natuur voorkomen, is het eindproduct het resultaat van een chemisch bewerkingsproces. Het wordt gebruikt om ingrediënten die normaal niet goed mengen, zoals water en vet, bij elkaar te houden. Je vindt het vooral in chocoladeproducten, snoep, coatings, gebak en ijs.
Wat je moet weten: de oorsprong van het stearinezuur is niet altijd duidelijk. Het kan afkomstig zijn van plantaardige olie, maar ook van dierlijk vet, inclusief varkensvet. Dit staat lang niet altijd op het etiket vermeld. Alleen de producent kan uitsluitsel geven over de precieze herkomst. Voor veganisten, vegetariërs en mensen die om religieuze redenen bepaalde dierlijke producten vermijden, is dit een belangrijk aandachtspunt.
De EFSA heeft een ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld van 10 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Belangrijk om te weten: deze ADI geldt niet alleen voor E492, maar voor de hele groep sorbitaanesters (E491 tot en met E495) samen. Dat betekent dat als je meerdere producten eet die verschillende sorbitaanesters bevatten, de totale blootstelling kan oplopen. Voor een volwassene van 70 kg komt de ADI neer op maximaal 700 mg per dag uit alle sorbitaanesters samen.
Het wetenschappelijk bewijs over E492 is beperkt. Er zijn maar twee relevante studies beschikbaar, waarvan er één eigenlijk gericht is op cosmetisch gebruik. Dat maakt het lastig om met volledige zekerheid uitspraken te doen over de veiligheid op lange termijn. Bij normaal gebruik als voedingsadditief lijkt het veilig, maar de onderbouwing is dunner dan je bij veel andere E-nummers ziet.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 2 relevante studies over sorbitaantristearaat die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De belangrijkste studie is de EFSA-herbeoordeling uit 2017, waarin de hele groep sorbitaanesters (E491-E495) opnieuw is beoordeeld. EFSA concludeerde dat de blootstelling aan deze stoffen bij normaal gebruik onder de vastgestelde ADI van 10 mg/kg lichaamsgewicht per dag blijft. Er werden geen zorgen gevonden op het gebied van genotoxiciteit (schade aan DNA). Dit is een geruststellende conclusie, maar het is goed om te beseffen dat de beoordeling betrekking heeft op de hele groep en niet specifiek op E492 alleen.
De tweede studie is een review uit 2002, uitgevoerd door het Cosmetic Ingredient Review (CIR) Expert Panel. Deze studie richtte zich op de veiligheid van sorbitaanesters voor cosmetisch gebruik. De conclusie was dat de stoffen veilig zijn voor gebruik in cosmetica. Tegelijkertijd vermeldt deze review dat er beperkte data zijn over mogelijke cocarcinogeniciteit bij hoge doses. Dat wil zeggen dat er aanwijzingen zijn dat de stof bij zeer hoge doseringen mogelijk een rol zou kunnen spelen bij het versterken van kankerverwekkende processen. Dit is een signaal dat niet zomaar genegeerd mag worden, ook al gaat het om doses die ver boven normaal voedingsgebruik liggen.
Een belangrijk punt is dat er geen onderzoek beschikbaar is naar het effect van E492 op kwetsbare groepen, zoals mensen met inflammatoire darmziekten. In de bredere wetenschappelijke literatuur is er discussie over de vraag of emulgatoren de darmbarrière kunnen beïnvloeden. Dit is niet specifiek onderzocht voor E492, maar het is een aandachtspunt dat bij zo weinig beschikbaar bewijs extra relevant wordt.
Samengevat: bij normaal gebruik als voedingsadditief lijkt E492 veilig volgens de beschikbare data. Maar het bewijs is erg beperkt. Er zijn eigenlijk te weinig studies om met grote zekerheid uitspraken te doen, en de enige niet-EFSA-studie is primair gericht op cosmetisch gebruik. Meer onafhankelijk onderzoek specifiek naar orale inname zou welkom zijn.
Bredere context
Sorbitaantristearaat is goedgekeurd als voedingsadditief in de Europese Unie. De EFSA heeft in 2017 de groep sorbitaanesters (E491-E495) opnieuw beoordeeld en de ADI vastgesteld op 10 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Deze ADI geldt voor alle sorbitaanesters samen, wat betekent dat je bij het eten van meerdere producten met verschillende E-nummers uit deze groep rekening moet houden met de totale inname.
Er is geen IARC-classificatie bekend voor sorbitaantristearaat. Het ontbreken van zo'n classificatie is geen bewijs van veiligheid, maar betekent simpelweg dat de stof niet door het IARC is beoordeeld. Het additief is niet specifiek verboden in bepaalde landen, maar het beperkte aantal studies maakt dat de wetenschappelijke onderbouwing minder stevig is dan bij veel andere goedgekeurde additieven.
- De ADI van 10 mg/kg lichaamsgewicht/dag is een groeps-ADI voor E491-E495 gezamenlijk.
- De herkomst van het stearinezuur (plantaardig of dierlijk) is niet altijd te achterhalen zonder contact met de producent.
- Er is geen specifiek onderzoek naar effecten bij kinderen, zwangeren of mensen met darmziekten.
Bijwerkingen
Er zijn geen specifieke bijwerkingen gerapporteerd bij normaal gebruik als voedingsadditief. Het wordt in het lichaam afgebroken tot sorbitol en stearinezuur, stoffen die zonder problemen worden omgezet. Wel vermeldt een review beperkte data over mogelijke cocarcinogeniciteit bij zeer hoge doses, maar dit betreft doseringen die ver boven normaal voedingsgebruik liggen.
Financiering van het onderzoek
Van de 2 beschikbare studies is er één onafhankelijk gefinancierd (de EFSA-herbeoordeling uit 2017) en bij de andere studie (de CIR-review uit 2002) is de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die expliciet door de voedingsindustrie zijn gefinancierd.
Het feit dat de EFSA-studie onafhankelijk is, is positief. Het Cosmetic Ingredient Review Panel wordt wel deels gefinancierd door de cosmetische industrie, al staat dit niet expliciet vermeld in de studie zelf. Met slechts twee studies in totaal is het lastig om een volledig beeld te krijgen van mogelijke financieringsbelangen. Meer onafhankelijk onderzoek zou de betrouwbaarheid van de veiligheidsconclusies versterken.
Beoordeling medische literatuur
Het is goed om te weten dat het beschikbare bewijs over E492 erg beperkt is. Er zijn slechts twee studies gevonden, waarvan er één eigenlijk gericht is op cosmetisch gebruik en niet op voedingsadditieven. Die cosmetische review heeft bovendien een zeer lage bewijskracht, maar draagt toch bij aan de totaalscore. Dat betekent dat de veiligheidsscore er rooskleuriger uitziet dan het bewijs eigenlijk rechtvaardigt.
Daarnaast vermeldt de cosmetische review beperkte data over mogelijke cocarcinogeniciteit bij hoge doses. Dit signaal wordt niet meegewogen in de score, terwijl het bij zo weinig bewijs juist extra voorzichtigheid zou rechtvaardigen. De ADI geldt voor de hele groep sorbitaanesters (E491-E495), dus als je meerdere producten met verschillende sorbitaanesters eet, kan je totale inname hoger uitvallen dan je denkt. Er is ook geen onderzoek naar kwetsbare groepen zoals mensen met darmziekten.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Mortensen et al. (2017)
Blootstelling overschrijdt ADI niet; geen genotoxiciteitszorgen vastgesteld
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 78% |
Onafhankelijk
EFSA (European Food Safety Authority) is een onafhankelijke EU-agentschap; geen industriefinanciering vermeld in de tekst.
|
|
Lanigan et al. (2002)
Veilig voor cosmetisch gebruik; beperkte cocarcinogeniciteitsdata bij hoge doses
|
Review | Overwegend veilig | 21% |
Onbekend
De studie is uitgevoerd door het Cosmetic Ingredient Review (CIR) Expert Panel; geen expliciete funding-informatie vermeld in de tekst.
|
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
