E493 - Sorbitaanmonolauraat
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 59% en slechter dan 41% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Sorbitan monolaurate, Span 20, Sorbitaanmonolauraat, Sorbitan laurate
- Komt voor in
- Chocoladeproducten, IJs, Bakkerijwaren, Desserts, Snoep, Sauzen, Kant-en-klaarmaaltijden
- ADI
- De groeps-ADI voor sorbitaanesters (E491-E495) is 10 mg/kg lichaamsgewicht per dag, uitgedrukt als sorbitaan (EFSA 2017). Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 700 mg per dag aan sorbitaanesters in totaal. Oudere bronnen noemen een hogere ADI van 25 mg/kg, maar de EFSA-herevaluatie hanteert de strengere norm. Belangrijk: deze ADI geldt voor de hele groep sorbitaanesters samen, niet alleen voor E493. Twee studies tonen aan dat jonge kinderen (1-4 jaar) deze grens kunnen naderen of overschrijden bij gewone voedselconsumptie.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Niet altijd geschikt voor veganisten, vegetariërs, halal of kosher. Het laurinezuur kan afkomstig zijn van dierlijk vet (inclusief varkensvet), maar dit is niet altijd op het etiket te zien. Alleen via de producent is de exacte oorsprong te achterhalen.
Twee onafhankelijke studies tonen aan dat jonge kinderen (1-4 jaar) de ADI kunnen naderen of overschrijden bij normale voedselconsumptie. Blootstellingsdata zijn onvolledig: voor meerdere voedselcategorieën ontbreken gebruiksgegevens, waardoor de werkelijke inname onderschat kan worden. De EFSA-groeps-ADI is strenger dan oudere schattingen, wat overschrijding waarschijnlijker maakt. Kan van dierlijke oorsprong zijn zonder dat dit op het etiket staat.
EFSA beschouwt het als veilig voor volwassenen bij normale consumptieniveaus. Het wordt in het lichaam afgebroken tot sorbitol en laurinezuur, beide stoffen die zonder problemen worden omgezet. Alle beschikbare onafhankelijke studies zijn door publieke instanties gefinancierd, er is geen industriefinanciering aangetroffen.
Sorbitaanmonolauraat (E493) is een emulgator die wordt gemaakt door sorbitol (een suikeralcohol) chemisch te verbinden met laurinezuur, een vetzuur. Hoewel de grondstoffen een natuurlijke oorsprong kunnen hebben, is het eindproduct het resultaat van een industrieel proces. Het laurinezuur is vrijwel altijd afkomstig van plantaardige oliën, maar het gebruik van dierlijk vet (inclusief varkensvet) kan niet worden uitgesloten. Dat maakt het voor veganisten, vegetariërs en mensen die halal of kosher eten lastig, omdat de oorsprong niet altijd op het etiket staat.
Je komt E493 vooral tegen in ultrabewerkte producten: chocoladeproducten, ijs, bakkerijwaren, desserts, snoep, sauzen en kant-en-klaarmaaltijden. Het zorgt ervoor dat ingrediënten die normaal niet mengen (zoals water en vet) goed bij elkaar blijven. Dat klinkt onschuldig, maar het feit dat het vooral in sterk bewerkte voeding zit, is iets om in gedachten te houden.
Voor volwassenen lijkt E493 bij normale consumptie veilig. De EFSA heeft een groeps-ADI vastgesteld van 10 mg/kg lichaamsgewicht per dag (uitgedrukt als sorbitaan) voor alle sorbitaanesters samen (E491-E495). Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 700 mg per dag. Maar hier zit een belangrijk punt: twee onafhankelijke studies laten zien dat jonge kinderen (1-4 jaar) deze grenswaarde kunnen naderen of zelfs overschrijden bij gewone voedselconsumptie. Als je jonge kinderen hebt, is het verstandig om de inname van producten met E493 te beperken.
Het bewijs over E493 is beperkt. Er zijn slechts 5 studies beschikbaar en de blootstellingsgegevens zijn onvolledig. Voor meerdere voedselcategorieën ontbreken gebruiksdata, waardoor de werkelijke inname hoger kan liggen dan berekend. Dat maakt voorzichtigheid geboden, vooral voor kwetsbare groepen.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 5 relevante studies over sorbitaanmonolauraat die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd en bij 2 studies was de financieringsbron onbekend.
De EFSA-herevaluatie uit 2017 concludeerde dat de blootstelling aan sorbitaanesters (waaronder E493) de ADI niet overschrijdt voor de algemene bevolking en dat er geen genotoxiciteitszorgen zijn vastgesteld. Dat klinkt geruststellend, maar een blootstellingsstudie uit 2013 en een eerdere EFSA-evaluatie uit 2015 nuanceren dit beeld flink. Beide studies laten zien dat jonge kinderen (1-4 jaar) en hoge consumenten de ADI wel degelijk kunnen naderen of overschrijden. Dit is een directe tegenstrijdigheid met de conclusie dat de blootstelling binnen veilige grenzen blijft.
Een belangrijk detail is het verschil in ADI-waarden. Oudere bronnen noemen een ADI van 25 mg/kg lichaamsgewicht per dag, maar de EFSA-herevaluatie stelde een groeps-ADI vast van 10 mg/kg lichaamsgewicht per dag (uitgedrukt als sorbitaan) voor alle sorbitaanesters samen. Bij deze strengere norm is overschrijding bij kinderen nog waarschijnlijker. Daarnaast zijn de blootstellingsdata onvolledig: voor drie voedselcategorieën ontbreken gebruiksgegevens, wat betekent dat de werkelijke inname onderschat kan worden.
Een dierstudie uit 1982 onderzocht het effect van Span 20 (E493) op de darm van ratten en vond slechts minimale darmschade. Ter vergelijking: Tween 20, een verwante stof, bleek wel schadelijk. De bewijskracht van deze studie is zeer laag. Een EFSA-evaluatie uit 2019 over het gebruik van sorbitaanmonolauraat in diervoeder concludeerde dat het veilig is voor consumenten die dierlijke producten eten, maar wees wel op mogelijke huid- en oogirritatie bij direct contact.
Wat opvalt is dat er geen studies zijn die specifiek de langetermijneffecten van E493 bij mensen onderzoeken. Het beschikbare bewijs is grotendeels gebaseerd op blootstellingsschattingen en dierproeven. Hoewel er geen industriegefinancierde studies zijn gevonden (wat positief is voor de onafhankelijkheid), blijft de totale bewijsbasis smal. De combinatie van onvolledige blootstellingsdata en de mogelijke overschrijding bij kinderen maakt dat je dit additief met een gezonde dosis voorzichtigheid mag benaderen.
Bredere context
Regelgeving en aandachtspunten
Sorbitaanmonolauraat (E493) is goedgekeurd in de Europese Unie en wordt door EFSA als acceptabel beschouwd binnen de vastgestelde limieten. De EFSA heeft bij de herevaluatie in 2017 een groeps-ADI vastgesteld van 10 mg/kg lichaamsgewicht per dag (uitgedrukt als sorbitaan) voor alle sorbitaanesters samen (E491-E495). Omdat deze stoffen in meerdere productcategorieën tegelijk voorkomen, kan de cumulatieve blootstelling oplopen. Er is geen IARC-classificatie voor E493.
Waarschuwing voor ouders van jonge kinderen: Twee onafhankelijke studies tonen aan dat jonge kinderen (1-4 jaar) en peuters de veilige dagelijkse inname van sorbitaanesters kunnen naderen of overschrijden bij normale voedselconsumptie. Het is verstandig om bij jonge kinderen de inname van producten met E493 en verwante sorbitaanesters (E491-E495) te beperken.
- De blootstellingsdata zijn onvolledig. Voor meerdere voedselcategorieën ontbreken gebruiksgegevens, waardoor de werkelijke inname hoger kan liggen dan geschat.
- E493 komt vooral voor in ultrabewerkte producten. Het beperken van dit type voeding vermindert automatisch de blootstelling.
- De oorsprong van het laurinezuur (plantaardig of dierlijk) is niet altijd te achterhalen via het etiket. Neem bij twijfel contact op met de producent.
Bijwerkingen
Bij normale consumptie zijn er geen bijwerkingen bekend voor volwassenen. Het wordt in het lichaam afgebroken tot sorbitol en laurinezuur, stoffen die zonder problemen worden omgezet. Bij direct contact kan huid- en oogirritatie optreden. De belangrijkste zorg is niet een directe bijwerking, maar het risico dat jonge kinderen de veilige dagelijkse inname overschrijden.
Financiering van het onderzoek
Van de 5 meegenomen studies zijn er 3 gefinancierd door onafhankelijke publieke instanties (EFSA en WHO). Bij 2 studies was de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die door de voedingsindustrie zijn gefinancierd. Dat is een positief signaal voor de onafhankelijkheid van het beschikbare bewijs.
Wel is het belangrijk om te benoemen dat de totale bewijsbasis klein is. Met slechts 5 studies is het lastig om sterke conclusies te trekken. De onbekende financiering bij 2 studies maakt het niet mogelijk om volledig uit te sluiten dat er indirecte industriebelangen meespelen. Over het geheel genomen is de financieringsbalans gunstig, maar de beperkte hoeveelheid onderzoek blijft een aandachtspunt.
Beoordeling medische literatuur
Er zijn een paar belangrijke nuances bij het onderzoek naar E493 die je moet kennen. Ten eerste is er een tegenstrijdigheid: de EFSA-herevaluatie uit 2017 concludeert dat de blootstelling de ADI niet overschrijdt, maar twee andere studies laten zien dat dit bij jonge kinderen wel degelijk kan gebeuren. Ten tweede is er verwarring over de ADI-waarde: oudere bronnen noemen 25 mg/kg, maar de EFSA stelde in 2017 een strengere groeps-ADI van 10 mg/kg vast. Bij die lagere norm is overschrijding bij kinderen nog waarschijnlijker.
Daarnaast zijn de blootstellingsdata onvolledig. Voor meerdere voedselcategorieën ontbreken gegevens, waardoor de werkelijke inname hoger kan liggen dan berekend. Met slechts 5 beschikbare studies en geen enkel langetermijnonderzoek bij mensen is de bewijsbasis smal. De afwezigheid van industriefinanciering is positief, maar weegt niet op tegen het gebrek aan diepgaand onderzoek.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Bampidis et al. (2019)
Veilig voor consumenten via diervoeder; huid- en oogirritatie mogelijk
|
EFSA/WHO-evaluatie | Overwegend veilig | 82% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
EFSA et al. (2017)
Blootstelling overschrijdt ADI niet; geen genotoxiciteitszorgen vastgesteld
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 78% |
Onafhankelijk
EFSA (European Food Safety Authority) is een onafhankelijke EU-autoriteit; geen industriefinanciering vermeld.
|
|
Vin et al. (2013)
ADI-overschrijding E493-494 bij kinderen (1-4 jaar) en hoge consumenten
|
Blootstellingsstudie | Schadelijk | 33% | Onbekend |
|
2015
Peuters naderen ADI-limiet; blootstellingsdata onvolledig en onzeker
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 30% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door world health organization
|
|
Kimura et al. (1982)
Span 20 (E493) toont minimale darmschade; Tween 20 wel schadelijk
|
Dierstudie | Gemengd | 23% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
