E495 - Sorbitaanmonopalmitaat
De veiligheidsscore geeft aan hoe veilig dit E-nummer is op een schaal van 0 tot 100, op basis van wetenschappelijk onderzoek.
- ● 60–100: Geen bezwaar — Veilig bevonden in onderzoek
- ● 40–59: Beperk gebruik — Mogelijk risico, nader onderzoek nodig
- ● 0–39: Zo min mogelijk — Risico’s vastgesteld in onderzoek
De vergelijking laat zien hoe dit E-nummer scoort ten opzichte van alle andere E-nummers die wij beoordeeld hebben.
Dit E-nummer scoort beter dan 43% en slechter dan 57% van alle E-nummers. Hoe hoger het percentage, hoe veiliger.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Sorbitan monopalmitate, Span 40, Sorbitaanmonopalmitaat
- Komt voor in
- Taartmixen, Broodmixen, Cakemixen, IJs, Gebak, Snoep, Desserts, Kant-en-klaarproducten
- ADI
- De ADI is 10 mg/kg lichaamsgewicht per dag, vastgesteld door EFSA in 2017. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat maximaal 700 mg per dag. Voor een kind van 25 kg is dat maximaal 250 mg per dag. Let op: deze ADI geldt voor het gebruik als voedingsadditief en houdt geen rekening met extra blootstelling via migratie uit voedselverpakkingen.
- EU-status
- Goedgekeurd
- Dieetinfo
- Niet altijd geschikt voor veganisten, vegetariërs, halal of kosher. Het palmitinezuur kan afkomstig zijn van dierlijk vet, inclusief varkensvet. Alleen de producent kan uitsluitsel geven over de exacte oorsprong. Chemisch is er geen onderscheid te maken tussen dierlijke en plantaardige vetzuren.
Een recente blootstellingsstudie laat zien dat sorbitaanmonopalmitaat ook via voedselverpakkingen in voedsel kan migreren, met een risiconiveau tot 17 keer de veilige drempel. De EFSA-evaluatie richt zich op het directe gebruik als additief en houdt mogelijk onvoldoende rekening met deze extra blootstellingsroute. Kinderen bereiken door hun lagere lichaamsgewicht sneller de ADI. Er zijn slechts 2 studies beschikbaar, wat het bewijs beperkt maakt.
EFSA heeft de groep sorbitaanesters (E491-E495) in 2017 herbeoordeeld en concludeert dat de blootstelling via voeding de ADI niet overschrijdt. Er zijn geen aanwijzingen voor genotoxiciteit gevonden. Het lichaam breekt de stof af tot sorbitol en palmitinezuur, die beide normaal worden verwerkt.
Sorbitaanmonopalmitaat (E495) is een emulgator die wordt gemaakt door sorbitol (E420) te combineren met palmitinezuur, een vetzuur dat afkomstig kan zijn uit plantaardige oliën of dierlijk vet. Het wordt gebruikt om ingrediënten die normaal niet goed mengen, zoals water en vet, bij elkaar te houden. Je vindt het vooral in taart-, brood- en cakemixen, ijs, gebak, snoep en desserts. Hoewel de grondstoffen een natuurlijke oorsprong kunnen hebben, is het eindproduct het resultaat van een chemisch bewerkingsproces.
Een belangrijk punt om te weten: de herkomst van het palmitinezuur is niet altijd duidelijk. Het kan zowel van plantaardige olie als van dierlijk vet (inclusief varkensvet) afkomstig zijn, en dat staat lang niet altijd op het etiket. Voor mensen die om religieuze of ethische redenen dierlijke producten vermijden, is dit iets om rekening mee te houden. Alleen de producent kan uitsluitsel geven over de exacte oorsprong.
De EFSA heeft in 2017 de groep sorbitaanesters (E491 tot E495) opnieuw beoordeeld en een ADI vastgesteld van 10 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een volwassene van 70 kg betekent dat een maximum van 700 mg per dag. EFSA concludeerde dat de blootstelling via voeding deze grens niet overschrijdt. Toch is er een kanttekening: een recentere studie laat zien dat sorbitaanmonopalmitaat ook via voedselverpakkingen in je eten kan terechtkomen, met blootstellingsniveaus die tot 17 keer hoger liggen dan de veilige drempel. Die extra route wordt in de EFSA-beoordeling niet meegenomen.
Voor kinderen is extra voorzichtigheid op zijn plaats. Door hun lagere lichaamsgewicht wordt de ADI sneller bereikt, zeker als ze regelmatig verpakte voedingsmiddelen eten waarbij zowel het additief zelf als migratie uit de verpakking een rol speelt. Het bewijs over E495 is beperkt. Er zijn maar twee studies beschikbaar en de stof is vooral als onderdeel van de bredere groep sorbitaanesters beoordeeld, niet specifiek op zichzelf.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 2 relevante studies over sorbitaanmonopalmitaat die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De eerste studie is de EFSA-herevaluatie uit 2017, waarin de hele groep sorbitaanesters (E491 tot en met E495) opnieuw is beoordeeld. EFSA concludeerde dat de blootstelling aan deze stoffen via voeding onder de ADI van 10 mg/kg lichaamsgewicht per dag blijft. Er werden geen aanwijzingen gevonden voor genotoxiciteit, wat betekent dat de stof volgens EFSA geen schade aan het DNA veroorzaakt. Het is wel goed om te weten dat deze evaluatie de groep als geheel betreft. Specifieke data over E495 (monopalmitaat) afzonderlijk zijn beperkt.
De tweede studie is een blootstellingsonderzoek dat keek naar chemische stoffen die vanuit voedselverpakkingen in voedsel migreren. Uit dit onderzoek bleek dat sorbitaanmonopalmitaat via verpakkingsmateriaal in voedsel terecht kan komen, met een zogeheten Hazard Quotient (HQ) tot 17. Dat betekent dat de gemeten blootstelling via deze route tot 17 keer hoger was dan wat als veilig wordt beschouwd. Dit is een opvallend signaal, omdat consumenten zich doorgaans niet bewust zijn van deze extra blootstellingsbron bovenop wat ze via het additief zelf binnenkrijgen.
Er zit een duidelijke tegenstrijdigheid tussen deze twee studies. De EFSA-evaluatie richt zich uitsluitend op het gebruik als voedingsadditief en concludeert dat alles veilig is. De migratiestudie laat zien dat de totale blootstelling veel hoger kan uitvallen als je ook de route via verpakkingen meeneemt. Dit is een blinde vlek die in toekomstige beoordelingen aandacht verdient. Met slechts twee beschikbare studies is het bewijs over E495 beperkt en is het lastig om definitieve conclusies te trekken.
Het is ook vermeldenswaard dat er geen IARC-classificatie bestaat voor E495. Bij afwezigheid van zo'n classificatie en met gemengd bewijs past een voorzichtige houding. De stof is niet verboden in de EU of andere grote markten, maar de beperkte hoeveelheid onderzoek en de vragen rond cumulatieve blootstelling maken dat je als bewuste consument goed mag opletten.
Bredere context
Sorbitaanmonopalmitaat is in de EU goedgekeurd als emulgator en valt onder de groep E491 tot E495 (sorbitaanesters). EFSA heeft deze groep in 2017 herbeoordeeld en een ADI van 10 mg/kg lichaamsgewicht per dag vastgesteld. De stof is niet verboden in andere grote markten.
Wat opvalt is dat E495 voorkomt in veel verschillende productcategorieën: bakkerijwaren, snoep, desserts en kant-en-klaarproducten. Daardoor kan de cumulatieve blootstelling oplopen, zeker als je regelmatig ultrabewerkte producten eet. Daarbovenop komt de blootstelling via voedselverpakkingen, waar de consument geen zicht op heeft.
- Kinderwaarschuwing: Kinderen hebben een lager lichaamsgewicht waardoor de ADI van 10 mg/kg sneller bereikt wordt. Bij gecombineerde blootstelling via het additief zelf én migratie uit verpakkingen is extra voorzichtigheid geboden, vooral bij frequent gebruik van verpakte voedingsmiddelen.
- Dierlijke herkomst mogelijk: Het palmitinezuur in E495 kan afkomstig zijn van dierlijk vet. Dit staat niet altijd op het etiket vermeld. Voor veganisten, vegetariërs en mensen die om religieuze redenen dierlijke producten vermijden, is het raadzaam om bij de producent na te vragen.
Bijwerkingen
Er zijn geen directe bijwerkingen bekend bij normale inname via voeding. Het lichaam breekt de stof af tot sorbitol en palmitinezuur, die beide zonder problemen worden verwerkt. Het voornaamste risico zit niet in het additief zelf, maar in de mogelijke cumulatieve blootstelling wanneer de stof ook via voedselverpakkingen in voedsel migreert.
Financiering van het onderzoek
Van de twee beschikbare studies is er één onafhankelijk gefinancierd (de EFSA-herevaluatie) en bij de andere studie is de financieringsbron onbekend. Er zijn geen door de industrie gefinancierde studies gevonden. Dat is op zich positief, maar het totale aantal studies is zo klein dat je hier weinig stevige conclusies aan kunt verbinden.
Het feit dat de EFSA-evaluatie onafhankelijk is uitgevoerd, geeft vertrouwen in de conclusie dat het directe gebruik als additief binnen de veilige grenzen valt. De migratiestudie met onbekende financiering levert een belangrijk tegengeluid, maar het zou goed zijn als meer onafhankelijk onderzoek de totale blootstelling via verschillende routes in kaart brengt.
Beoordeling medische literatuur
Over E495 is opvallend weinig onderzoek beschikbaar: slechts twee studies. De EFSA-evaluatie uit 2017 beoordeelt de hele groep sorbitaanesters (E491-E495) samen en concludeert dat het veilig is bij normaal gebruik. Specifieke data over E495 alleen zijn beperkt.
Daar staat een blootstellingsstudie tegenover die laat zien dat de stof ook via voedselverpakkingen in je eten kan komen, met blootstellingsniveaus tot 17 keer de veilige drempel. Dit is een belangrijke tegenstrijdigheid: de EFSA-beoordeling kijkt alleen naar het additief in voeding, niet naar de totale blootstelling via alle routes. Voor jou als consument betekent dit dat de officiële veiligheidsbeoordeling mogelijk niet het hele plaatje geeft, vooral als je veel verpakte producten eet.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Mortensen et al. (2017)
Blootstelling overschrijdt ADI niet; geen genotoxiciteitszorg vastgesteld
|
EFSA/WHO-evaluatie | Veilig | 78% |
Onafhankelijk
EFSA (European Food Safety Authority) is een onafhankelijke EU-autoriteit; geen industrie-financiering vermeld in de tekst.
|
|
Chen et al. (2026)
Sorbitaanmonopalmitaat uit verpakking toont potentieel gezondheidsrisico (HQ tot 17)
|
Blootstellingsstudie | Schadelijk | 59% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
