E505 - Ferrocarbonaat
Dit additief is niet meer toegelaten of wordt niet meer als voedseladditief beschouwd conform EU-verordening 1333/2008.
Dit additief is niet meer toegelaten of wordt niet meer als voedseladditief beschouwd conform EU-verordening 1333/2008. Een vergelijking met andere E-nummers is daarom niet van toepassing.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- IJzercarbonaat, Ferrocarbonaat, Ferrous carbonate, IJzer(II)carbonaat, FeCO3
- Komt voor in
- Voedingssupplementen, Verrijkte ontbijtgranen, Verrijkt brood, Diervoeding
- EU-status
- Niet meer toegelaten of wordt niet meer als additief beschouwd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs, veganisten en alle religieuze diëten (halal, kosher). Ferrocarbonaat is een minerale stof zonder dierlijke herkomst.
In de EU niet meer toegelaten als voedseladditief. Dierstudies laten bij hoge doseringen verstoring van de mineraalbalans zien, met name verlaging van koper- en fosforspiegels. Kan nikkelverontreinigingen bevatten. Mensen met ijzerstapelingsziekten zoals hemochromatose moeten extra alert zijn op ijzerhoudende stoffen.
Twee onafhankelijke EFSA-beoordelingen concluderen dat er geen consumentenveiligheidsproblemen zijn bij normale blootstelling via voeding. Komt voor als natuurlijk mineraal. Geschikt voor alle diëten, inclusief vegetarisch, veganistisch, halal en kosher.
Ferrocarbonaat (E505) is een ijzerzout dat van nature voorkomt als mineraal. Het werd vroeger gebruikt als zuurteregelaar in levensmiddelen en als bron van ijzer om voedsel te verrijken. Denk daarbij aan verrijkte ontbijtgranen, brood en voedingssupplementen. In de EU is E505 niet meer toegelaten als apart voedseladditief volgens verordening 1333/2008. Je zult het dus niet meer tegenkomen op ingrediëntenlijsten van producten die in de EU worden verkocht. Wel kan ferrocarbonaat nog worden gebruikt in diervoeding en in voedingssupplementen buiten de EU.
Hoewel ferrocarbonaat als natuurlijk mineraal geen synthetische stof is, zijn er wel aandachtspunten. Dierstudies laten zien dat hoge doseringen de balans van andere mineralen kunnen verstoren, met name koper en fosfor. De doseringen in die studies liggen ver boven wat je via normale voeding zou binnenkrijgen, maar het laat wel zien dat ijzer uit meerdere bronnen tegelijk innemen (supplementen, verrijkt brood, ontbijtgranen) tot een oplopende totale inname kan leiden.
Er is geen officiële ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld voor ferrocarbonaat. Dat betekent niet automatisch dat het onveilig is, maar wel dat er geen specifieke veilige bovengrens is bepaald door instanties als EFSA of JECFA. Voor mensen met ijzerstapelingsziekten zoals hemochromatose is het belangrijk om extra voorzichtig te zijn met alle ijzerhoudende stoffen. Bij gezonde mensen en normale inname via voeding worden geen bijwerkingen verwacht.
Omdat E505 in de EU niet meer is toegelaten als voedseladditief, is het voor de meeste lezers vooral relevant als achtergrondinformatie. Kom je het tegen op een etiket van een product van buiten de EU, dan weet je dat het om een ijzerzout gaat dat op zichzelf niet als gevaarlijk wordt beschouwd, maar waarvan de toelating in Europa is ingetrokken.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 4 relevante studies over ferrocarbonaat die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd en bij 2 studies was de financieringsbron onbekend.
De twee meest relevante studies zijn EFSA-beoordelingen uit 2015 en 2016. Beide concluderen dat ferrocarbonaat veilig is voor consumenten wanneer het via diervoeding of verrijkte levensmiddelen wordt ingenomen binnen de toegestane maximumgehalten. Wel benadrukken beide rapporten dat de stof nikkelverontreinigingen kan bevatten, wat risico's oplevert bij het hanteren van het poeder (denk aan huidirritatie en luchtwegklachten bij werknemers). Voor de consument die het eindproduct eet, worden deze risico's niet als relevant beschouwd.
Daarnaast zijn er twee oudere dierstudies. Een studie uit 1985 bij kalveren liet zien dat ferrocarbonaat een hogere veiligheidstolerantie had dan ferrosulfaat (een andere ijzervorm) en geen significante effecten had op weefselzink of weefselijzer. Een studie uit 1988 bij lammeren toonde daarentegen aan dat ferrocarbonaat bij hoge doseringen (300-600 mg/kg voer) de koper- en fosforspiegels significant verlaagde. Dit verschil kan te maken hebben met de diersoort en de gebruikte dosering, maar het laat wel zien dat hoge ijzerinname de opname van andere mineralen kan verstoren.
Het is belangrijk om deze dierstudies in perspectief te plaatsen. De gebruikte doseringen liggen ver boven wat een mens via normale voeding zou binnenkrijgen. De bewijskracht van het totale onderzoek is beperkt: er zijn slechts vier studies beschikbaar en de twee dierstudies hebben een lage bewijskracht. De EFSA-beoordelingen zijn het meest betrouwbaar en geven het duidelijkste beeld.
Wat niet in de beschikbare studies wordt besproken, is het risico van chronische overconsumptie van ijzer uit meerdere bronnen tegelijk. IJzer kan bij langdurige overmatige inname leiden tot oxidatieve stress en orgaanschade, vooral bij mensen met hemochromatose. Dit is geen specifiek risico van ferrocarbonaat als additief, maar een algemeen aandachtspunt bij alle ijzerhoudende stoffen.
Bredere context
EU-status: Ferrocarbonaat (E505) is in de EU niet meer toegelaten als voedseladditief conform verordening 1333/2008. Het wordt niet meer als apart additief beschouwd in levensmiddelen. Wel kan ijzercarbonaat nog voorkomen als voedingsstof in supplementen of in diervoeding, waar het onder andere regelgeving valt.
Kwetsbare groepen: Mensen met ijzerstapelingsziekten zoals hemochromatose moeten extra voorzichtig zijn met alle vormen van ijzersuppletie, inclusief ferrocarbonaat. Voor kinderen en zwangere vrouwen gelden de algemene adviezen rondom ijzerinname. Er is geen specifieke ADI vastgesteld door EFSA of JECFA.
- Niet meer toegelaten als voedseladditief in de EU
- EFSA beschouwt het als veilig voor consumenten bij normale blootstelling via diervoeding
- Kan nikkelverontreinigingen bevatten (relevant voor productiewerkers, niet voor consumenten)
- Geen IARC-classificatie beschikbaar
- Let op cumulatieve ijzerinname uit meerdere bronnen (supplementen, verrijkt voedsel)
Bijwerkingen
Bij normale inname via voeding zijn geen bijwerkingen bekend. Dierstudies laten bij hoge doseringen (ver boven normale humane blootstelling) verstoring van de mineraalbalans zien, met name verlaging van koper- en fosforspiegels. Bij chronische overconsumptie van ijzer uit meerdere bronnen kan oxidatieve stress en orgaanschade optreden, vooral bij mensen met hemochromatose.
Financiering van het onderzoek
Van de 4 meegenomen studies zijn er 2 onafhankelijk gefinancierd door EFSA. Bij de andere 2 studies (beide dierstudies uit de jaren '80) is de financieringsbron onbekend. Er zijn geen studies gevonden die door de industrie zijn gefinancierd.
De twee EFSA-beoordelingen vormen de sterkste bewijsbasis en zijn volledig onafhankelijk. De dierstudies met onbekende financiering hebben een lagere bewijskracht. Over het geheel genomen is er geen reden om te twijfelen aan de onafhankelijkheid van het beschikbare onderzoek, al is het totale aantal studies beperkt.
Beoordeling medische literatuur
Het onderzoek naar ferrocarbonaat is beperkt: er zijn slechts vier studies beschikbaar, waarvan twee dierstudies uit de jaren '80 met onbekende financiering en lage bewijskracht. De twee EFSA-beoordelingen uit 2015 en 2016 zijn het meest betrouwbaar en concluderen dat ferrocarbonaat veilig is voor consumenten bij normale blootstelling.
Er zit een tegenstrijdigheid in de dierstudies: de ene studie vond geen effect op mineraalspiegels bij kalveren, terwijl de andere studie bij lammeren juist significante verlaging van koper en fosfor aantoonde. Dit verschil is waarschijnlijk te verklaren door de diersoort en dosering, maar het laat zien dat de resultaten niet eenduidig zijn. Wat ook ontbreekt in het beschikbare onderzoek is aandacht voor het risico bij kwetsbare groepen zoals mensen met hemochromatose. Houd er rekening mee dat E505 in de EU niet meer is toegelaten als voedseladditief.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
2016
Veilig voor consumenten, maar inhalatierisico voor gebruikers bij handling
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 76% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
2015
Veilig voor consumenten via diervoeding, maar risico's voor gebruikers bij handling
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 74% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door efsa
|
|
Prabowo et al. (1988)
Ferrocarbonaat verlaagt significant koper- en fosforspiegels bij lammeren
|
Dierstudie | Schadelijk | 24% | Onbekend |
|
McGuire et al. (1985)
Ferrocarbonaat toont hogere veiligheidstolerantie dan ferrousulfaat bij kalveren
|
Dierstudie | Overwegend veilig | 19% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
