E510 - Ammoniumchloride
Dit additief is niet meer toegelaten of wordt niet meer als voedseladditief beschouwd conform EU-verordening 1333/2008.
Dit additief is niet meer toegelaten of wordt niet meer als voedseladditief beschouwd conform EU-verordening 1333/2008. Een vergelijking met andere E-nummers is daarom niet van toepassing.
De herkomst geeft aan waar dit E-nummer vandaan komt en hoe het geproduceerd wordt:
- Natuurlijk — Komt voor in de natuur en wordt daaruit gewonnen
- Halfnatuurlijk — Natuurlijke grondstof, chemisch gewonnen of gezuiverd
- Synthetisch — Volledig kunstmatig geproduceerd in een fabriek
- Mineraal — Gewonnen uit minerale bronnen (gesteente, zout)
- Gemodificeerd — Natuurlijke stof waarvan de molecuulstructuur is veranderd
- Ook bekend als
- Ammonium chloride, Salmiak, NH₄Cl, Sal ammoniac, Salmiakzout
- Komt voor in
- Salmiakdrop, Salmiakpastilles, Salmiak-snoep, Brood (als gistvoedsel), Zoethout met salmiak
- ADI
- Er is geen ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld voor ammoniumchloride. Dit betekent dat de stof bij normaal gebruik als veilig wordt beschouwd en er geen noodzaak is om een bovengrens vast te stellen. Bij zeer hoge, chronische inname (zoals 1,5% van het dieet in dierproeven) kunnen wel negatieve effecten optreden, maar dergelijke niveaus worden via reguliere voeding niet bereikt.
- EU-status
- Niet meer toegelaten of wordt niet meer als additief beschouwd
- Dieetinfo
- Geschikt voor vegetariërs, veganisten en alle religies (halal en kosher). Geen dierlijke bestanddelen.
Bij zeer hoge inname kan ammoniumchloride metabole acidose veroorzaken en de calcium- en kaliumbalans verstoren, al worden zulke doseringen via voeding vrijwel nooit bereikt. Kinderen kunnen door hun lagere lichaamsgewicht sneller een relatief hoge dosis binnenkrijgen via salmiak-snoep. Personen met nierfunctiestoornissen kunnen gevoeliger zijn voor de verzurende werking. In de EU is ammoniumchloride niet meer als voedingsadditief toegelaten.
Meerdere onafhankelijke EFSA-beoordelingen concluderen dat ammoniumchloride bij gangbare doseringen geen consumentenveiligheidsrisico vormt. Het overgrote deel van het beschikbare onderzoek is onafhankelijk gefinancierd. De stof is geschikt voor alle diëten, inclusief veganistisch, halal en kosher.
Ammoniumchloride, beter bekend als salmiak, is een mineraal zout dat van nature voorkomt in vulkanische gebieden. Voor gebruik in voeding wordt het doorgaans synthetisch geproduceerd uit ammoniak en zoutzuur. Je kent het waarschijnlijk van salmiakdrop en salmiakpastilles, waar het die kenmerkende scherpe, zilte smaak aan geeft. Daarnaast wordt het gebruikt als gistvoedsel in brood en als zuurteregelaar in diverse producten. Opvallend is dat ammoniumchloride in de EU conform verordening 1333/2008 niet als voedingsadditief wordt geclassificeerd, het staat expliciet op de uitzonderingslijst van stoffen die buiten de additievenregelgeving vallen. Het mag wél als smaakstof (flavouring) in producten worden gebruikt, wat verklaart waarom je het nog gewoon in salmiak-snoep tegenkomt.
Wat betreft veiligheid: meerdere onafhankelijke EFSA-beoordelingen concluderen dat ammoniumchloride bij normale consumptieniveaus geen risico vormt voor consumenten. Er is geen officiële ADI (aanvaardbare dagelijkse inname) vastgesteld, wat betekent dat de stof bij normaal gebruik als veilig wordt beschouwd. Pas bij zeer hoge, chronische inname, ver boven wat je via voeding binnenkrijgt, kunnen er problemen optreden zoals verstoring van het zuur-base-evenwicht in het lichaam.
Toch is er een belangrijk aandachtspunt voor kinderen. Salmiak-snoep is populair bij kinderen, en door hun lagere lichaamsgewicht kunnen zij sneller een relatief hoge dosis binnenkrijgen. Bij overmatige consumptie kan dit leiden tot maagklachten en verstoring van het zuur-base-evenwicht. Het is daarom verstandig om de inname van salmiak-snoep bij kinderen beperkt te houden. Ook mensen met nierfunctiestoornissen doen er goed aan voorzichtig te zijn, omdat zij gevoeliger kunnen zijn voor de verzurende werking van ammoniumchloride.
Ammoniumchloride heeft ook een milde vochtafdrijvende (diuretische) werking. In het verleden werd het zelfs als hoestmiddel gebruikt. Als je bewust met je voeding omgaat, is het goed om te weten dat de stof vooral voorkomt in snoepgoed en bewerkte producten. Bij een gevarieerd voedingspatroon zonder overmatig snoepgebruik is de blootstelling beperkt.
Wat zegt de wetenschap?
We vonden 5 relevante studies over ammoniumchloride die allemaal zijn meegenomen in onze analyse. Daarvan is er één industrie-gefinancierd, zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd en bij 1 studie was de financieringsbron onbekend.
De belangrijkste geruststelling komt uit meerdere EFSA-beoordelingen. Een EFSA-opinie uit 2012 concludeerde dat ammoniumchloride geen consumentenveiligheidsrisico vormt. Een recentere EFSA-beoordeling uit 2023 bevestigde dit: de stof is veilig voor consumenten. Wel werd in die beoordeling opgemerkt dat ammoniumchloride een potentieel risico vormt voor de luchtwegen van werknemers die er beroepsmatig mee in aanraking komen. Dat betreft dus inademing van het poeder, niet de orale inname via voeding. Een industrie-gefinancierde EFSA-FEEDAP studie uit 2022 kwam tot dezelfde conclusie: veilig voor consumenten, maar irriterend voor ogen, huid en luchtwegen bij beroepsmatige blootstelling. Het is belangrijk om dit onderscheid te maken, omdat het anders verwarrend kan overkomen.
De enige studie die duidelijk schadelijke effecten liet zien, is een dierstudie uit 1989 waarbij katten chronisch 1,5% ammoniumchloride in hun dieet kregen. Bij die zeer hoge dosering trad metabole acidose op en raakten de calcium- en kaliumbalans verstoord. Dit is een relevante bevinding, maar de dosering is niet representatief voor wat mensen via voeding binnenkrijgen. De bewijskracht van deze studie is ook beperkt. Een vijfde studie, een EFSA-evaluatie uit 2011 over smaakstoffen, bevatte onvoldoende data om veiligheidsconclusies uit te trekken.
Er is brede wetenschappelijke consensus dat ammoniumchloride bij normale voedingsinname veilig is. De negatieve effecten die in onderzoek zijn gevonden, treden pas op bij chronische inname van zeer hoge doseringen die je via reguliere voeding niet bereikt. Er is geen IARC-classificatie voor ammoniumchloride, wat betekent dat de stof niet als kankerverwekkend is beoordeeld. Wel is het goed om te weten dat in Scandinavische landen, waar salmiak-snoep erg populair is, de inname bij kinderen relatief hoog kan oplopen. Bij regelmatige consumptie van grote hoeveelheden salmiak-snoep verdient het aandacht.
Bredere context
Regelgeving en status
Ammoniumchloride (E510) is in de EU conform verordening 1333/2008 niet meer toegelaten als voedingsadditief. Dit betekent dat het niet meer als E-nummer aan voedingsmiddelen mag worden toegevoegd. De stof kan wel nog als smaakstof (flavouring) worden gebruikt, wat verklaart waarom salmiak-snoep nog steeds in de winkel ligt. Er is geen IARC-classificatie voor ammoniumchloride. De stof is niet als kankerverwekkend beoordeeld.
Aandachtspunten voor specifieke groepen
- Kinderen: Salmiak-snoep is populair bij kinderen. Door hun lagere lichaamsgewicht kunnen zij sneller een relatief hoge dosis binnenkrijgen. Bij overmatige consumptie kan dit leiden tot maagklachten en verstoring van het zuur-base-evenwicht. Houd de inname beperkt.
- Personen met nierproblemen: Mensen met nierfunctiestoornissen kunnen gevoeliger zijn voor de verzurende werking van ammoniumchloride en doen er goed aan voorzichtig te zijn.
- Scandinavische landen: In landen als Finland en Zweden is salmiak-snoep bijzonder populair, waardoor de blootstelling daar hoger kan liggen dan in andere landen.
Bijwerkingen
Bij normale consumptie zijn er geen bijwerkingen bekend. Bij overmatige inname van salmiak-snoep kunnen maagklachten optreden. Bij chronische, zeer hoge doseringen (ver boven normaal voedingsgebruik) kan metabole acidose en verstoring van de calcium- en kaliumbalans ontstaan. De stof heeft een milde vochtafdrijvende werking.
Financiering van het onderzoek
Van de 5 meegenomen studies is er 1 gefinancierd door de industrie (BASF SE), zijn er 3 onafhankelijk gefinancierd (waarvan twee door EFSA en één door de Europese Commissie) en is bij 1 studie de financieringsbron onbekend. Dit is een gunstige verdeling: het merendeel van het onderzoek is onafhankelijk uitgevoerd.
De industrie-gefinancierde studie uit 2022 komt tot dezelfde conclusie als de onafhankelijke studies, namelijk dat ammoniumchloride veilig is voor consumenten. Er is dus geen tegenstrijdigheid tussen industrie-gefinancierd en onafhankelijk onderzoek op dit punt. De bevinding over irritatie van ogen, huid en luchtwegen in die studie betreft beroepsmatige blootstelling en niet orale inname via voeding.
Beoordeling medische literatuur
Bij het interpreteren van het onderzoek naar ammoniumchloride zijn een paar nuances belangrijk. De enige studie die duidelijk schadelijke effecten liet zien, gebruikte een extreem hoge dosering bij katten (1,5% van het dieet). Dat is niet vergelijkbaar met wat je als mens via voeding binnenkrijgt. Daarnaast melden sommige EFSA-studies irritatie van ogen, huid en luchtwegen, maar dat betreft beroepsmatige blootstelling aan het poeder en niet het eten van salmiak-snoep. Eén studie uit 2011 bevatte onvoldoende data voor conclusies maar telt wel mee in de totaalscore, wat het beeld iets negatiever kan maken dan gerechtvaardigd is. Personen met nierfunctiestoornissen vormen een kwetsbare groep die niet in alle studies apart is onderzocht.
Onderzochte studies
| Studie | Type | Conclusie | Bewijskracht | Financiering |
|---|---|---|---|---|
|
Bampidis et al. (2023)
Veilig voor consumenten, maar potentieel respiratoir sensibilisator voor werkers
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 89% |
Onafhankelijk
Gefinancierd door european commission
|
|
2012
Geen consumentenveiligheidsrisico; schadelijk bij hoge doses voor dieren
|
EFSA/WHO-evaluatie | Overwegend veilig | 68% |
Onafhankelijk
EFSA (European Food Safety Authority) wetenschappelijk advies — onafhankelijke Europese voedselveiligheidsautoriteit
|
|
2011
Tekst bevat alleen inleiding, geen resultaten of veiligheidsconclusies
|
EFSA/WHO-evaluatie | — | 67% |
Onafhankelijk
EFSA (European Food Safety Authority) — Europese overheidsinstelling
|
|
Bampidis et al. (2022)
Veilig voor consumenten, maar irriterend voor ogen, huid en luchtwegen
|
EFSA/WHO-evaluatie | Gemengd | 61% |
Industrie
Industrie-organisatie: basf
|
|
Ching et al. (1989)
Chronische NH4Cl-inname veroorzaakt metabole acidose en negatieve calcium- en kaliumbalans
|
Dierstudie | Schadelijk | 23% | Onbekend |
Verantwoording
Algoritme versie: v1.7. Analyse uitgevoerd op: 8 maart 2026. Lees meer over onze methodologie.
De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van wetenschappelijk onderzoek. Scores worden algoritmisch berekend op basis van de onderliggende studies. Elke pagina wordt met de hand gecontroleerd door de redactie. Deze informatie vervangt geen professioneel voedings- of medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of diëtist. Mocht er onverhoopt een fout staan, laat het ons weten via info@ahealthylife.nl.
